Chuỗi cung ứng có thể đang rời khỏi Trung Quốc và sang châu Á

Chuỗi cung ứng đang dịch chuyển từ Trung Quốc – công xưởng của thế giới trong bốn thập kỷ qua – sang các trung tâm sản xuất có chi phí thấp khác ở châu Á.

Thậm chí trước khi chuỗi cung ứng gặp khó khăn trong đại dịch COVID-19, các công ty đã cân nhắc việc đa dạng hóa khỏi Trung Quốc sau khi Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến thương mại chống lại quốc gia này. Căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh vẫn duy trì ở mức cao dưới thời của chính quyền Biden.

Trong những năm gần đây, các công ty bao gồm Apple và Mazda đã và đang chuyển các nhà máy ra khỏi Trung Quốc sang các quốc gia châu Á lân cận như Việt Nam và Bangladesh – nhưng không đơn giản như vẻ bề ngoài.

Dữ liệu cho thấy mặc dù hoạt động sản xuất cuối cùng đang rời khỏi Trung Quốc, chuỗi cung ứng vẫn chưa tách rời khỏi quốc gia này.

Phân tích dữ liệu thương mại cho thấy các nhà sản xuất Trung Quốc đang lắp ráp ít sản phẩm cuối cùng hơn tại quê nhà. Thay vào đó, họ đang vận chuyển nguyên liệu chế biến và sản phẩm trung gian đến Đông Nam Á để lắp ráp cuối.

Misha Govshteyn, Giám đốc điều hành công ty MacroFab có trụ sở tại Houston, là công ty chuyên sản xuất thiết bị điện tử, nói với tờ Insider: “Các công ty đang chuyển quy trình sản xuất đến các quốc gia khác, bao gồm các khu vực của châu Á và Bắc Mỹ, để đa dạng hóa chuỗi cung ứng của họ. Trong quá trình, họ yêu cầu các nhà cung cấp đa dạng hóa chuỗi cung ứng tương tự.”

Trung Quốc nhập khẩu ít linh kiện trung gian hơn từ châu Á

Chuỗi cung ứng là một phần của hệ sinh thái. Để sản xuất ở Trung Quốc, nguyên liệu thô hoặc các linh kiện trung gian phải đến từ đâu đó trong hay là ngoài quốc gia này.

Các công ty đang chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc. Điều đó có nghĩa là các quốc gia ở châu Á – nhiều quốc gia trong số đó cung cấp hàng hoá hoặc sản phấm trung gian cho Trung Quốc – đã chứng kiến xuất khẩu của họ sang quốc gia này bị giảm.

Các nhà kinh tế từ Nomaru Holding đã viết một báo cáo vào ngày 8 tháng 9 năm 2023 với tựa đề “Có phải châu Á đang tách rời khỏi Trung Quốc?” được đăng bởi tờ Insider: Tỷ trọng xuất khẩu của Trung Quốc từ các quốc gia châu Á đã giảm 22% vào tháng 4 năm 2021 xuống 18% vào tháng 6 năm 2023 dựa trên mức trung bình của 12 tháng. Họ cho biết thêm sự suy giảm này đánh dấu suy thoái lớn nhất trong hai năm trong hai thập kỷ.

Và theo phân tích dữ liệu hải quan Trung Quốc của Nomura, nó không chỉ giảm nhu cầu nhập khẩu nội địa của Trung Quốc. Việc mua nguyên liệu thô và sản phẩm trung gian của Trung Quốc từ hầu hết các quốc gia châu Á cũng giảm.

Đặc biệt, tỷ trọng xuất khẩu linh kiện gia công của Trung Quốc ra khỏi Hàn Quốc và Hồng Kông đã giảm 2% trong 26 tháng, từ tháng 4 năm 2021 đến tháng 6 năm 2023.

Nomura không chỉ cung cấp con số tuyệt đối của xuất khẩu nhưng trong phân tích cho biết rằng sự suy thoái trong xuất khẩu nguyên liệu chế biến phản ánh sự dịch chuyển trong chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc.

Sonal Varma, nhà kinh tế Trưởng của Nomura tại Ấn Độ và châu Á (trừ Nhật Bản), đã cho biết trên tờ Insider: “Xu hướng giảm thị phần của Trung Quốc trong tổng xuất khẩu của châu Á đã tiếp tục diễn ra trong một thời gian.”

Bà nói thêm thị phần của Trung Quốc trong xuất khẩu châu Á đã và đang giảm trong 5 năm qua. Xu hướng này được thể hiện trong biểu đồ dưới đây, trong đó có đường chấm biểu thị đường xu hướng chung.

chuoi cung ung

Nomura cho biết tỉ lệ xuất khẩu của châu Á sang Trung Quốc trong tổng xuất khẩu đã giảm trong những năm gần đây.

Xuất khẩu lắp ráp sản phẩm của Trung Quốc sang Đông Nam Á đã tăng

Mặc dù châu Á có vẻ như đang tách rời khỏi Trung Quốc, nhưng ít nhất một khu vực trên lục địa này đang ngày càng gắn bó với gã khổng lồ Đông Á.

Thương mại Đông Nam Á với gã khổng lồ Đông Á ngày càng gắn bó với nhau hơn trong một hiện tượng được gọi là friendshoring – một hoạt động trong đó chuỗi cung ứng được tập trung vào các quốc gia được coi là các đồng minh chính trị hoặc kinh tế

Một báo cáo từ HSBC công bố vào tháng 9 năm 2023 cho thấy, hàng hóa xuất khẩu từ Trung Quốc sang Đông Nam Á nhiều hơn Hoa Kỳ và châu Âu.

Xuất khẩu từ Trung Quốc đến 10 quốc gia thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á đã đạt gần 600 tỷ USD mỗi tháng dựa trên mức trung bình trong 12 tháng do ngân hàng tổng hợp – vượt qua các chuyến hàng của khối đến Hoa Kỳ và châu Âu kể từ đầu năm 2023.

Frederic Neumann, nhà kinh tế học châu Á Trưởng HSBC, đã viết trong báo cáo được đăng bởi tờ Insider, sự thay đổi này là một phần do các bộ phận có nguồn gốc từ Trung Quốc đang được chuyển đến Đông Nam Á để lắp ráp cuối trước khi tái xuất khẩu đến các điểm tiêu dùng cuối cùng – như Hoa Kỳ.

Nhận xét của HSBC phản ánh những phát hiện được đưa ra trong báo cáo tháng 4 năm 2023 của Yukon Huang và Genevieve Sloberg, các nhà nghiên cứu tại Carnegie Asia Program.

Họ cũng phát hiện Trung Quốc đóng vai trò “hậu trường” trong việc cung cấp các linh kiện, nguyên liệu cho xuất khẩu của các quốc gia khác cho Hoa Kỳ, mặc dù tỷ trọng của tổng hàng hóa nhập khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ đã giảm từ 22% xuống 17% trong giai đoạn 2017 và 2022.

Họ viết: “Trung Quốc có thể là quốc gia xuất khẩu trực tiếp ít hơn đến Hoa Kỳ, nhưng hiện tại họ đang gián tiếp xuất khẩu nhiều hơn.”

Như tờ Insider đã đưa tin vào tháng 4 năm 2023, ngay cả các công ty Trung Quốc đang chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc nhằm tránh rủi ro.

Thật ra, các công ty Hoa Kỳ đã đặc biệt yêu cầu Guangdong Vanward New Electric, nhà sản xuất máy nước nóng lớn nhất của Trung Quốc, xây dựng nhà máy bên ngoài quốc gia này “để tiếp tục hợp tác với họ”, Lu Yucong, chủ tịch của Guangdong Vanward New Electric, đã nói với tờ The Financial Times, vào tháng 4 năm 2023.

Trung Quốc có thể sẽ tiếp tục đóng vai trò lớn trong chuỗi cung ứng của thế giới

Mặc dù những lời lẽ khoa trương về việc giảm bớt rủi ro từ Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới có khả năng tiếp tục đóng một vai trò to lớn trong thương mại toàn cầu – ngay cả khi gián tiếp.

Theo Huang và Slosberg của Carnegie, vào năm 2021, Trung Quốc chiếm khoảng 1/3 tổng sản lượng sản xuất thế giới.

Govshteyn của MaroFab lập lại quan điểm: “Trung Quốc sẽ luôn là một phần quan trọng trong thương mại toàn cầu.” ông đã nói.

Nguồn: Business Insider

Từ khóa: Trung Quốc, tách rời, chuỗi cung ứng