Châu Á-Thái Bình Dương cần gì để tiến tới hành động vì khí hậu

climate

Để phá vỡ thói quen “hai bước tiến, một bước lùi” trong hành động vì khí hậu, khu vực châu Á-Thái Bình Dương cần bắt đầu thực hiện các mục tiêu phát thải đầy tham vọng.

Lượng khí thải nhà kính ở châu Á-Thái Bình Dương tiếp tục tăng và ở một số khía cạnh, khu vực này đang có xu hướng thụt lùi. Hành động vì biến đổi khí hậu là Mục tiêu Phát triển Bền vững duy nhất (SDG 13) mà kết quả đã đi ngược lại ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương trong khoảng thời gian từ 2015 đến 2023.

Tiến trình hướng tới Mục tiêu Phát triển Bền vững 13, thực hiện “hành động khẩn cấp để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu”, là một trường hợp tiến hai bước, lùi một bước ở châu Á-Thái Bình Dương.

Trong hai năm qua, các quốc gia ở Châu Á - Thái Bình Dương đã đạt được những bước tiến: Trung Quốc và Indonesia đã cam kết chuyển đổi nền kinh tế của họ về mức 0 vào năm 2060, Australia và hầu hết các nước Đông Nam Á vào năm 2050.

Trung Quốc đã đầu tư ồ ạt vào năng lượng tái tạo. Indonesia đã làm chậm nạn phá rừng, Việt Nam đã mở rộng đáng kể năng lượng mặt trời và Úc đang hướng tới hơn 80% điện năng có thể tái tạo vào năm 2030.

Nhưng theo báo cáo năm 2023 của Liên hợp quốc cho biết SDG 13 đang “vượt xa”, và châu Á-Thái Bình Dương “vừa là nạn nhân… vừa là thủ phạm của biến đổi khí hậu”. Còn nhiều việc phải làm để đưa SDG 13 trở lại đúng hướng.

Tài chính về khí hậu đã tăng lên nhưng vẫn chưa đáp ứng được những gì cần thiết cho cả nỗ lực giảm thiểu và thích ứng. Khoảng cách tài chính ngày càng gia tăng ở các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển do sự chênh lệch về chi phí tài chính.

Ví dụ, chi phí vốn ước tính cho một tấm pin mặt trời ở các nền kinh tế mới nổi chủ chốt cao hơn gấp hai đến ba lần so với các nền kinh tế phát triển và Trung Quốc.

Châu Á-Thái Bình Dương có tiềm năng to lớn để đẩy nhanh các hành động về khí hậu với sự hợp tác được tăng cường. Việc tăng cường kết nối lưới điện trên khắp các quốc gia Đông Nam Á thông qua sáng kiến Lưới điện ASEAN có thể tăng cường an ninh năng lượng, tăng hiệu suất của việc mua sắm điện năng và thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo.

Tăng cường chia sẻ kiến thức và phát triển năng lực cũng rất quan trọng đối với sự tiến bộ trong khu vực. Ví dụ, dự án Tương lai Xanh ASEAN, sự hợp tác giữa Mạng lưới Giải pháp Phát triển Bền vững, Trung tâm Climateworks và các nhóm nghiên cứu trên khắp Đông Nam Á, đã chứng minh rằng việc phối hợp để xây dựng và củng cố các chuỗi giá trị carbon thấp có thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi nhanh chóng của Đông Nam Á thành một trung tâm toàn cầu về năng lượng carbon thấp.

Một phản ứng có hiểu biết và tinh thần đoàn kết sẽ tạo thành nền tảng cho sự thành công trong tương lai. Bối cảnh chính sách và bối cảnh kinh tế đa dạng của khu vực châu Á-Thái Bình Dương có thể định hình các chiến lược thích ứng, xây dựng khả năng phục hồi và kỹ thuật giảm phát thải.

Trong việc thích ứng cũng như trong việc giảm thiểu, sự trao đổi kiến thức này có ý nghĩa then chốt, đặc biệt trong việc thúc đẩy nguồn tài trợ và hỗ trợ chính sách cho các quốc gia dễ bị tổn thương nhất.

Biến đổi khí hậu đang dẫn đến các hiện tượng thời tiết cực đoan thường xuyên và dữ dội hơn, đồng thời gây ra những tổn thương nghiêm trọng trong khu vực, bao gồm mực nước biển dâng ở Thái Bình Dương, lũ lụt và bão ở vùng nhiệt đới châu Á.

Người sống ở châu Á và Thái Bình Dương có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các thảm họa cao gấp sáu lần so với những người sống ngoài khu vực, dẫn đến hàng nghìn người thiệt mạng và thiệt hại kinh tế hàng triệu đô la.

Số người thiệt mạng trong các thảm họa ít hơn số người chết do ô nhiễm không khí, phần lớn là do đốt than.

Trong số 7 triệu ca tử vong sớm trên toàn cầu do ô nhiễm không khí, hơn 4 triệu người ở châu Á và Thái Bình Dương. Giảm sự phụ thuộc vào than giúp giảm thiểu biến đổi khí hậu và cũng mang lại lợi ích sức khỏe ngay lập tức cho người dân sống trong khu vực.

Trong khi một số quốc gia đã đạt được tiến bộ thì những quốc gia khác lại phải vật lộn với những thách thức riêng.

Ví dụ, Indonesia đang đứng ở một thời điểm then chốt. Thông báo tại G20 vào năm 2020 về khoản tài chính trị giá 20 tỷ USD để hỗ trợ Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng ở Indonesia, cùng với cuộc chạy đua tài nguyên toàn cầu được thúc đẩy bởi Đạo luật giảm lạm phát của Hoa Kỳ, đã tạo ra những cơ hội có ý nghĩa cho quá trình chuyển đổi ở Indonesia.

Tuy nhiên, cần có nhiều cải cách chính sách hơn nữa để tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo. Indonesia có năng lực đáng kể về năng lượng mặt trời, nhưng những hạn chế về quy định khiến nước này rất khó cạnh tranh.

Do nhu cầu cấp thiết phải giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu, điều cấp thiết hiện nay là không chỉ đặt ra các mục tiêu mà còn phải thực hiện chúng.

Ở Úc, các mục tiêu được hỗ trợ bởi chính sách có ý nghĩa và các biện pháp khuyến khích kinh tế là chìa khóa cho sự tiến bộ: sản xuất điện bằng các nguồn tái tạo đã tăng 167% trong giai đoạn 10 năm, được thúc đẩy bởi các chính sách và động lực có ý nghĩa để biến các mục tiêu này thành hiện thực.

Nguồn: Code Blue

Từ khóa: chuyển đổi năng lượng, biến đổi khí hậu, tái tạo, mục tiêu, chính sách