Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Theo một báo cáo từ ủy ban thương mại lưỡng đảng Hoa Kỳ: Thuế nhập khẩu áp cho hơn 300 tỷ đô la hàng Trung Quốc dưới thời cựu tổng thống Trump đã làm tăng giá cả tại Mỹ, qua đó khẳng định quan điểm của nhiều nhà phân tích về tác hại của lệnh trừng phạt thuế quan.

Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC), một cơ quan chính phủ độc lập đã điều tra tác động của chiến tranh Mỹ- Trung đối với nền kinh tế Mỹ, cho biết giá hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc trên một số ngành bị ảnh hưởng nhiều nhất- như thiết bị máy tính, chất bán dẫn, nội thất và thiết bị nghe nhìn – đã tăng tới 25% trong năm 2021.

Vào tháng 7/2018, cựu tổng thống Donald Trump đã công bố một loạt các biện pháp thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc bao gồm chất bán dẫn và hóa chất, sau khi Washington đưa ra các cáo buộc về hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và việc Bắc Kinh thực hiện cưỡng bức quyền chuyển giao công nghệ- yêu cầu các công ty nước ngoài chia sẻ công nghệ của họ để đổi lấy quyền tiếp cận thị trường tại nước này.

Báo cáo cho biết: Thuế quan được áp dụng vào năm 2018 và 2019, làm tăng 7.5%- 25% thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc nhưng điều này cũng khiến giá hàng hóa sản xuất tại Mỹ trong một số ngành tăng từ 3%- 4%.

Nick Marro, chuyên gia hàng đầu về thương mại toàn cầu của The Economist Intelligence Unit cho rằng: “Thuế quan đã không khiến Trung Quốc thay đổi mô hình kinh tế ưu tiên của mình, hoặc không giải quyết được nhiều trở ngại mang tính cấu trúc đối với hoạt động doanh nghiệp mà công ty nước ngoài gặp phải tại thị trường Trung Quốc. Hiện tại chúng ta đang chứng kiến Trung Quốc tăng gấp đôi chính sách, trước áp lực như kiểm soát xuất khẩu của Hoa Kỳ.”

Báo cáo “Tác động kinh tế của thuế quan theo Mục 232 và 301 đối với ngành công nghiệp Hoa Kỳ” được đưa ra thể hiện ý chí của Quốc hội Hoa Kỳ. Hai mục này là một phần của Đạo luật được thông qua vào năm ngoái.

Ông Marro cho rằng thuế quan có thể đã thúc đẩy các tập đoàn đa quốc gia đa dạng chuỗi cung ứng và mở rộng sự hiện diện của họ tại các quốc gia như Việt Nam và Malaysia, nhưng bản thân Washington đã không đạt được mục tiêu cốt lõi từ cuộc chiến này.

Báo cáo cho biết thêm, hàng nhập khẩu bị ảnh hưởng từ Trung Quốc đã giảm từ 311 tỷ đô la trong năm 2017 xuống còn khoảng 265 tỷ đô la trong năm 2021.

Jayant Menon, một thành viên cấp cao tại Viện ISEAS-Yusof Ishak ở Singapore cho biết: “Tác động thực tế từ mức thuế như vậy không ảnh hưởng đến nhà nhập khẩu hay thậm chí là nhà xuất khẩu nước ngoài.”

“Điều này rất rõ ràng- từ cả lý thuyết và bằng chứng- không còn nghi ngờ gì nữa, các mức thuế quan thực tế cuối cùng được mua bởi người tiêu dùng cuối cùng hay người sản xuất thực sự mua sản phẩm.”

Cũng trong năm 2018, chính quyền ông Trump đã thông qua mục 232 Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, áp đặt thuế quan lên sản phẩm thép và nhôm nhập khẩu, với lý do bảo vệ lợi ích quốc gia.

USITC đã phát hiện, theo mục 232, thép nhập khẩu đã giảm 24% và làm tăng 2.4% mức giá bán tại Mỹ, đồng thời giúp tăng sản lượng thép nội địa lên 1.9%.

Báo cáo cũng cho thấy, nhôm nhập khẩu cũng giảm 31%, trong khi giá nhôm ở Mỹ đã tăng 1.6% và sản xuất trong nước tăng 3.6%.

Ông Marro nói thêm: “Điều này lý giải tại sao thuế quan được xem là một biện pháp chính sách không hoàn hảo, vì chúng sẽ gây hại cho nhiều quốc gia.

Ngoài ra, ủy viên USITC Jason Kearns cho thấy ở phần “quan điểm bổ sung” trong báo cáo của ông rằng những phát hiện này vẽ nên một “bức tranh không hoàn chỉnh” và không giải quyết được ảnh hưởng từ các hoạt động thương mại không công bằng của Bắc Kinh và việc Washington không thay đổi hoặc làm gì được trước hành vi của Trung Quốc.

Ủy viên Kearns viết: “Báo cáo này trình bày tác động ngắn hạn của mục 232 và mục 301 về thuế quan trong thương mại, sản xuất và giá cả của một số ngành chịu ảnh hưởng nhất ở Mỹ.”

“Báo cáo không mô tả chúng ta ở đâu hay chúng ta sẽ đi tới đâu trong mối quan hệ thương mại với Trung Quốc.”

Bryan Mercurio, giáo sư luật tại Đại học Trung văn Hong Kong đã chỉ ra những hạn chế trong những phát hiện của ủy ban đã đặt ra một số câu hỏi.

Ông cho biết: “Thật đáng tiếc khi báo cáo ITC cố tình hạn chế phạm vi và loại trừ đánh giá toàn nền kinh tế về thuế quan, vì vẫn còn nghi vấn về việc liệu thuế quan có tạo ra lợi ích ròng cho nền kinh tế Mỹ không.”

Chính quyền ông Joe Biden vẫn duy trì cơ chế hạn chế thương mại của ông Trump đối với hàng hóa nhập khẩu của Trung Quốc và hiện đang xem xét liệu có nên tiếp tục áp thuế hay không.

Chính quyền cũng đang tìm cách loại bỏ một phần thuế quan sau khi giá hàng tiêu dùng tăng cao. Nhà đàm phán thương mại hàng đầu của ông Biden, bà Katherine Tai đã gọi chỉ điểm thuế quan là “đòn bẩy quan trọng” nhằm chống lại Trung Quốc và các hoạt động thương mại không công bằng của nước này được cho là gây hại cho lợi ích của Mỹ.

Ông Menon cho biết mặc dù kết quả cho thấy một số tác động tiêu cực của thuế quan nhắm đến hàng nhập khẩu Trung Quốc, nhưng vẫn chưa rõ khi nào và liệu chiến tranh thương mại sẽ ngừng lại hoàn toàn.

Ông còn cho biết: “Tôi nghĩ rằng đây là một sự tiếp tục- và theo một số cách nào đó, là sự leo thang- của cuộc chiến thương mại. Chiến tranh không biến mất một sớm một chiều, bởi vì chiến tranh thương mại thực chất là một cuộc chiến phản ánh sự cạnh tranh quyền lực lớn.”

“Vì vậy, đơn giản đây là về sự trỗi dậy của Trung Quốc. Không ai dám chắc cuộc chiến thuế quan sẽ được giải quyết thông qua các cuộc đàm phán thương mại hay các biện pháp chính sách tương tự.”

Tháng 4/2022, tòa án Hoa kỳ đã công nhận một phần chiến thắng cho HMTX Industries, một nhà sản xuất toàn cầu ngói nhựa vinyl có trụ sở tại Connecticut đã đệ đơn kiện vào tháng 9/2020 về tính hợp pháp về thẩm quyền mở rộng thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc của USTR.

Tháng 12/2022, Tổ chức Thương mại Thế giới cho rằng thuế quan đối với thép và nhôm Hoa Kỳ đã vi phạm các quy tắc thương mại quốc tế. Washington đã bác bỏ quyết định này và thuế quan vẫn không thay đổi.

Mỹ và Liên minh châu Âu cũng đang xem xét liệu có áp dụng mức thuế mới đối với thép và nhôm Trung Quốc như một phần trong nỗ lực giảm khí thải carbon không.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: chiến tranh thương mại, thuế quan, giá tiêu dùng, quyền lực