Anh tham gia CPTPP không phải vì mục đích kinh tế?

Sáu năm trước, Cựu Tổng thống Mỹ - Donald Trump đã phạm sai lầm khi rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) sau khi mô rằng hiệp định này sẽ “cưỡng bức kinh tế của đất nước”. Ngày nay, chính phủ của Thủ tướng Anh - Rishi Sunak có thái độ thân thiện hơn đối với khối thương mại này.

anh cptpp

Sau ba năm đàm phán, ông Sunak đang trên đà giành được tư cách thành viên trong khối thương mại gồm 11 quốc gia tập trung vào khu vực châu Á-Thái Bình Dương, khối đã đổi tên thành CPTPP - Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương.

Bộ Thương mại Quốc tế Anh cho biết tư cách thành viên của nước này sẽ “thúc đẩy sức mạnh kinh tế của hiệp định CPTPP” và đưa Anh “vào trung tâm của nhóm các quốc gia năng động, khi nền kinh tế thế giới ngày càng tập trung vào khu vực Thái Bình Dương”.

Trên thực tế, liệu Anh có tăng cường ảnh hưởng trong hiệp định CPTPP hay không và trong thời gian bao lâu, vẫn còn là điều gây tranh cãi. Không kể tới Anh, các nền kinh tế CPTPP và châu Á-Thái Bình Dương đã rất năng động và sẵn sàng cho sự tăng trưởng mạnh mẽ.

Tuy nhiên, nước Anh sau khi rút khỏi Liên minh châu Âu vào năm 2020 hậu Brexit gây chia rẽ đất nước, đang rất cần những đồng minh và đối tác thương mại mới.

Tác hại kinh tế phát sinh từ việc tách khỏi EU đang ngày càng rõ ràng, đây là chiến thắng mà ông Sunak không thể bỏ lỡ, cho dù lợi ích kinh tế ít ỏi mang lại. Đây chính là chiến lược “nước Anh toàn cầu” mà những người ủng hộ Brexit đã mơ ước.

Mô hình kinh tế do Bộ Thương mại Quốc tế Anh thực hiện vào năm 2021 đã dự đoán rằng việc gia nhập khối CPTPP sẽ làm tăng xuất khẩu thêm 1,7 tỷ bảng Anh (2,07 tỷ USD) và nhập khẩu
thêm 1,6 tỷ bảng Anh, với phần lớn sự gia tăng nhập khẩu đến từ chi phí của ngành nông nghiệp và chế biến thực phẩm của Anh, và lợi nhuận xuất khẩu cho ngành công nghiệp ô tô và đồ uống.

Cho dù các dự đoán trên có chính xác hay không, đây chỉ là phần nhỏ so với thương mại trị giá 559 tỷ bảng của Anh với EU vào năm 2021 và thiệt hại do Brexit ước tính khoảng 100 tỷ bảng mỗi năm. Thỏa thuận này không nhằm mục đích kinh tế.

Đối với các thành viên CPTPP, tư cách thành viên của Anh rõ ràng không phải vì kinh tế. Đầu tiên, và rõ ràng là dự đoán khối này là một bên tham gia toàn cầu quan trọng, chứ không phải chỉ là một khối tập trung vào khu vực.

Đối với các thành viên như Nhật Bản, Canada, New Zealand, Úc và Singapore, Anh sẽ là một thành viên dân chủ, tự do khác giúp củng cố uy tín của khối với tư cách là quốc gia đứng đầu khu vực về tự do hóa thương mại, toàn cầu hóa và hợp tác đa phương về các quy tắc thương mại toàn cầu. Điều này có thể cung cấp nền tảng “hợp tác” mà ngay cả khi Mỹ vắng mặt, sẽ khiến Tổng thống Mỹ - Joe Biden hài lòng.

Theo dữ liệu của World Economics, với sự tham gia của Anh, CPTPP sẽ chiếm khoảng 12,5% tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu – không lớn bằng tỷ trọng 13,9% của EU, nhưng được cho là rất lớn. Nếu thuyết phục EU tham gia, điều này sẽ nâng sức mạnh kinh tế của khối lên trên 25% GDP toàn cầu. Nếu thêm Trung Quốc chiếm một con số khổng lồ 18,5% GDP toàn cầu thì sẽ nâng sức mạnh kinh tế của khối lên gần 45%.

Với một CPTPP đã phát triển quá lớn, làm sao Mỹ có thể đứng ngoài? Nhưng làm thế nào để Mỹ có thể thoải mái tham gia cùng với Trung Quốc, nền kinh tế mà TPP được hình thành để ngăn chặn?

Ứng viên tiếp theo trong hàng đợi là Trung Quốc. Và có logic hợp lý đối với tư cách thành viên của Trung Quốc trong CPTPP. Đây là đối tác thương mại chính của 8 trong số 11 thành viên của khối. Ví dụ, ngay cả đối với Úc, với có hơn 32% thương mại của nước này là với Trung Quốc – gấp bốn lần thương mại của nước này với Mỹ. Nhưng TPP do Mỹ khởi xướng đã được hình thành như một bức tường thành chống lại Trung Quốc và các khía cạnh của mô hình kinh tế của nước này – đặc biệt là các hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc và việc sử dụng rộng rãi các khoản trợ cấp.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với các cuộc đàm phán tư cách thành viên của Anh và tầm quan trọng của chúng như một khuôn mẫu cho các ứng viên khác. Hiệp định CPTPP nổi bật là một hiệp định “chất lượng cao” bao gồm các quy định về dịch vụ, thương mại kỹ thuật số, lao động, môi trường và quy định về thương mại và đầu tư.

Bằng cách giữ chân Anh, các thành viên của CPTPP không chỉ đánh bóng chứng chỉ “chất lượng cao” của họ, mà còn xác định các rào cản thành viên mà một Trung Quốc chưa cải cách sẽ không thể vượt qua.

Với tư cách là người ngoài cuộc, Mỹ có thể không có vai trò trực tiếp trong việc xem xét đơn đăng ký làm thành viên của Trung Quốc (mặc dù các thành viên đồng minh thân thiết như Nhật Bản, Úc và Canada có thể bị áp lực phải phản ánh quan điểm của Washington). Vì vậy, một số thành viên CPTPP hy vọng quy trình áp dụng của Anh có thể tăng áp lực buộc Mỹ phải xem xét lại việc Trump từ bỏ TPP ban đầu.

Những người quan sát chặt chẽ các cuộc đàm phán của Anh nói rằng một thỏa thuận cuối cùng đã quá hạn,nhưng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xem xét kỹ lưỡng. Tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson có trụ sở tại Washington, nhà kinh tế thương mại Jeff Schott lưu ý rằng nước Anh đang “dưới kính hiển vi”. Ông cho biết: “Người Anh luôn lạc quan về thời gian và những thách thức phải vượt qua,” thừa nhận rằng cuối cùng thì việc hoàn thành có thể sắp xảy ra.

Các quan chức cấp cao của khối CPTPP sẽ gặp nhau tại Auckland vào tháng 04 và sau đó có thể đạt được thỏa thuận cuối cùng. Các chuyên gia thận trọng hơn khi nói về một thỏa thuận diễn ra vào thời điểm cuộc họp cấp Bộ trưởng giữa các nước thành viên CPTPP vào tháng 7 tới.

Đối với chính phủ Anh thiếu kiên nhẫn, lời khuyên duy nhất là họ nên cẩn thận với những gì họ mong muốn: tư cách thành viên của nhóm châu Á năng động này có thể khiến Anhgặp phải một số cạnh tranh không được dự đoán trước và có thể không được hoan nghênh.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: Anh; CPTPP; Mỹ; TPP; lợi ích; kinh tế