Hiệp định thương mại tự do lục địa châu Phi thúc đẩy ngành nông nghiệp của lục địa như thế nào

Nông nghiệp chiếm khoảng một phần ba GDP của châu Phi, cung cấp sinh kế cho 50% dân số và nuôi sống hàng trăm triệu người trên lục địa và hơn thế nữa mỗi ngày.

nn cphi

Vai trò quan trọng của ngành nông nghiệp trong nền kinh tế của châu Phi được thiết kế để gia tăng sức mạnh và quy mô theo Hiệp định thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA), được ký kết vào tháng 2 năm 2021 và hiện đang trong giai đoạn hoàn thiện.

Kỷ nguyên mới cho nông nghiệp châu Phi

Theo Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới về thỏa thuận — AfCFTA: Hiệp định thương mại tự do lục địa châu Phi — khu vực thương mại tự do, một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới xét theo số lượng người và quy mô kinh tế, bao gồm 1,7 tỷ người với 6,7 nghìn tỷ đô la tích lũy cho hoạt động kinh doanh và tiêu dùng vào năm 2030.

Hiệp định này sẽ mang tính chuyển đổi đối với nhiều ngành công nghiệp của châu Phi, nhưng với vai trò trung tâm của nông nghiệp trong nền kinh tế lục địa và tiềm năng tăng trưởng to lớn của nó, nông nghiệp sẽ là ngành hưởng lợi chính từ hiệp định.

Ngành nông nghiệp có tiềm năng đặc biệt để gia tăng thương mại nội khối châu Phi, đáp ứng nhu cầu địa phương, thúc đẩy tăng trưởng GDP, tạo ra nhiều việc làm mới và cải thiện tính toàn diện.

Ngoài ra, hiệp định sẽ tăng giá trị, đáp ứng nhu cầu mới của địa phương và đưa nông dân sản xuất nhỏ - những người chịu trách nhiệm cho 80% sản lượng lương thực của châu Phi - tham gia vào chuỗi cung ứng rộng lớn hơn.

Đặc biệt, có rất nhiều cơ hội trong AfCFTA cho đầu tư mới vào chế biến nông sản.

Chế biến nông sản và sự phát triển nông nghiệp của Châu Phi

Chế biến nông sản có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh lương thực, tạo việc làm và giảm nghèo của châu Phi. Thúc đẩy lĩnh vực này làm tăng thêm giá trị cho ngành nông nghiệp vốn đã nhiều cạnh tranh.

Các quốc gia trên khắp châu Phi đã tăng cường tập trung vào chế biến nông sản để đối phó với tình trạng mất an ninh lương thực và giá cả tăng đột biến do sự gián đoạn thương mại từ các cú sốc toàn cầu - đặc biệt là căng thẳng giữa của Nga vào Ukraine - và vì khả năng chuyển đổi các nền kinh tế khỏi mô hình xuất khẩu nguyên liệu thô đã được thiết lập từ lâu nhưng chưa được tối ưu.

Với năng lực chế biến được cải thiện để đáp ứng nhu cầu chế biến hàng hóa nông nghiệp của riêng mình - cho dù đó là ngũ cốc, phân bón hay các sản phẩm khác - các quốc gia châu Phi có thể khai thác lợi thế to lớn mà nhiều người trong số họ có được trong các lĩnh vực nông nghiệp vốn đã quy mô và lâu đời của mình để tạo ra của cải và việc làm và thêm nhiều cơ hội mới tại địa phương.

Mở rộng quy mô chế biến nông sản cũng có tác động tích cực đến tính toàn diện của nền kinh tế. Phụ nữ chiếm 70% số việc làm trong toàn ngành nông nghiệp và hầu hết lực lượng lao động chế biến nông sản tại châu lục này là nữ. Chính sự thúc đẩy cho nông nghiệp châu Phi là tạo ra sự phát triển cho phụ nữ của lục địa.

Đầu tư mới, cơ hội mới

Sự tăng trưởng trong nông nghiệp và chế biến nông sản sẽ thúc đẩy đầu tư mới từ nước ngoài, từ trong và ngoài châu lục.

Thị trường chung được giới thiệu theo hiệp định AfCFTA có thể thúc đẩy sự khác biệt trong khu vực về sức mạnh và khả năng cạnh tranh của sự đa dạng trong nội bộ châu Phi trong chuỗi giá trị thực phẩm, chuyên môn hóa và đầu ra chính của họ.

Tăng cường thương mại nội khối châu Phi thông qua hiệp định AfCFTA sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào đầu vào nông nghiệp từ nước ngoài. Hiện nay, châu lục này nhập khẩu khoảng 50 tỷ USD giá trị nông sản mỗi năm.Đến năm 2030, thương mại nông sản nội khối châu Phi dự kiến sẽ tăng 574% nếu thuế nhập khẩu được loại bỏ; một chiến thắng to lớn cho lục địa này bởi sự phụ thuộc không cần thiết vào các nền kinh tế bên ngoài.

Các doanh nghiệp do người châu Phi sở hữu và điều hành sẽ được hưởng lợi từ sự thúc đẩy thương mại nội lục địa này. Ví dụ, ngành phân bón dự kiến sẽ bùng nổ. Hoạt động nông nghiệp mới dự kiến sẽ yêu cầu tăng 800% lượng phân bón cho các chất dinh dưỡng chính. Thủy lợi dự kiến sẽ được hưởng lợi từ khoản đầu tư mới trị giá 65 triệu đô la, trong khi khoản đầu tư trị giá hơn 8 tỷ đô la vào kho chứa cũng sẽ được yêu cầu.

Tất cả những điều này, theo hiệp định AfCFTA, có thể được miễn thuế đối với các doanh nghiệp châu Phi.

AfCFTA: động lực thúc đẩy tăng trưởng

Hiệp định AfCFTA đang mở đường cho các mối quan hệ đối tác kinh doanh mạnh mẽ hơn trên khắp lục địa, với nhiều công ty đang nắm bắt những cơ hội mới. Dưới đây là một vài ví dụ:

Tập đoàn OCP: Tận dụng quan hệ đối tác địa phương

OCP là một công ty Ma-rốc đã phát triển thành công ty dẫn đầu ngành về các giải pháp phân bón.

Tập đoàn OCP đã tập trung vào khu vực châu Phi vì họ nhận thấy tiềm năng của hiệp định AfCFTA trong việc mang lại các tiêu chuẩn thống nhất cho quy định về phân bón và tăng cường thương mại nội bộ châu Phi đối với hàng hóa và vật tư nông nghiệp. Với các văn phòng trải dài trên 12 quốc gia châu Phi, OCP là một ví dụ thành công về việc tận dụng các mối quan hệ đối tác địa phương trên lục địa để mở rộng phạm vi tiếp cận và tác động.

Trong ba năm, OCP đã thành lập 80 trung tâm về nông nghiệp ở Nigeria và Bờ Biển Ngà, nơi cung cấp cho nông dân nhiều loại vật tư đầu vào và dịch vụ nông nghiệp. Thành công của công ty trong việc tiếp cận người nông dân tại địa phương là nhờ mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với các chính phủ, tổ chức phi lợi nhuận, trung tâm nghiên cứu và trường đại học trên khắp Châu Phi. Ví dụ: OCP hợp tác với Đại học Bách khoa Mohammed VI (UM6P) ở Marrakesh, nơi chiếm 80% năng lực R&D của công ty.

Coca Cola: Tận dụng chế biến và phân phối nông sản

Trong trường hợp chế biến nông sản, Công ty Coca-Cola, một đối tác lâu năm sử dụng 50.000 lao động trên khắp Châu Phi, cũng đã đạt được thành công khi hợp tác với các nhà cung cấp địa phương và phát triển chuỗi giá trị như những thành phần chính trong chiến lược của mình trên lục địa.

Cùng với các đối tác đóng chai khác, dấu ấn của Coca-Cola ở Châu Phi là một doanh nghiệp kinh doanh phát đạt do dân số Châu Phi trẻ. Bên cạnh đó, Coca-Cola cũng góp phần vào tăng trưởng kinh tế rộng lớn hơn khi tạo việc làm, tính bền vững và trao quyền kinh tế cho phụ nữ và thanh niên.Theo công ty, hiệp định AfCFTA sẽ giúp Coca-Cola phát triển hơn nữa trong việc tìm nguồn cung ứng và sản xuất cũng như đóng gói tại các thị trường châu Phi, đồng thời sẽ giảm chi phí, mang lại nhiều cơ hội bình đẳng cho nhiều quốc gia trở thành nhà cung cấp cho Coca-Cola.

Yara International: Dựa trên mối quan hệ chặt chẽ với các quốc gia và cộng đồng

Yara International ASA là một công ty của Na Uy cung cấp các giải pháp công nghiệp và môi trường cho dinh dưỡng cây trồng trên 12 quốc gia châu Phi. Yara đã đạt được thành công trong việc tiếp tục chuyển các cơ sở hạ tầng trong chuỗi giá trị của mình sang lục địa này, bao gồm cơ sở chế biến, doanh nghiệp sản xuất hóa chất và văn phòng kinh doanh — đặc biệt là khi việc cắt giảm thuế quan tại AfCFTA giúp giảm chi phí cơ sở hạ tầng, vận chuyển và sản xuất.

Yara đã xây dựng mối quan hệ với các cộng đồng nông nghiệp thông qua các Trung tâm Dinh dưỡng Cây trồng Yara. Họ tư vấn về nông nghiệp và cung cấp các phương pháp tốt nhất để hỗ trợ cho người nông dân, đặc biệt là các nông dân sản xuất nhỏ các giải pháp trong bối cảnh thương mại cạnh tranh hơn và nhằm thu hút các nhà đầu tư tài chính, thông qua công nghệ canh tác kỹ thuật số và kinh doanh trực tuyến.

Yara đã đưa chiến lược tác động xã hội vào hoạt động kinh doanh của mình ở Châu Phi để giải quyết những thách thức cụ thể đối với nông dân sản xuất nhỏ trong cộng đồng nơi họ hoạt động. Cho đến nay, Yara đã thành lập các học viện lãnh đạo kiểu MBA ở Kenya để tăng cường kỹ năng của các doanh nhân siêu nhỏ, nhỏ và vừa, với kế hoạch mở rộng hơn nữa vào năm 2023.Trọng tâm của chiến lược của Yara là tập trung xây dựng “Châu Phi vì Châu Phi”, tập trung vào việc xây dựng chuỗi giá trị toàn diện, theo lục địa, từ cánh đồng đến bàn ăn bằng cách tiếp tục đầu tư vào những người nông dân, các nhà bán lẻ, nhà phân phối, nhà phát triển công nghệ và doanh nghiệp nông nghiệp hiện tại.

Định hướng trong tương lai

Các công ty này giới thiệu các cơ hội sinh lợi và kết nối phát triển trong lĩnh vực chế biến nông sản và nông nghiệp trên khắp lục địa châu Phi.Đầu tư sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp phát triển và củng cố các chuỗi giá trị này vì lợi ích của các nhà đầu tư toàn cầu cũng như các nền kinh tế châu Phi. Lợi ích cuối cùng sẽ thuộc về người dân châu Phi.

Nguồn: WEF

Từ khóa: châu Phi; AfCFTA; nông nghiệp; nông sản; thương mại; nội khối