Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Những ngày này, ý tưởng tham gia một thỏa thuận thương mại toàn diện gần như là điều cấm kỵ ở Washington. Thông qua cuộc điều trần gần đây của Ủy ban Tài chính Thượng viện về chương trình nghị sự chính sách thương mại năm 2021 của tổng thống, có thể thấy rõ ràng rằng các nhà lập pháp hiện thích các thỏa thuận theo khu vực, hay “các thỏa thuận nhỏ”, ít có tác động và dễ dàng hơn về mặt chính trị đối với Quốc hội. Về phía chính phủ, việc chính quyền Biden đặt trọng tâm vào chương trình nghị sự “Xây dựng nước Mỹ trở lại tốt đẹp hơn” (Build Back Better), chẳng hạn như nâng cao các chất lượng và phúc lợi cho người lao động, đồng nghĩa với việc sẽ có ít khả năng chính phủ Mỹ sẽ theo đuổi các thỏa thuận thương mại mới, toàn diện ngay từ bây giờ - và nếu chính phủ đã không mặn mà với vấn đề thương mại, Quốc hội cũng sẽ không việc gì phải xem trọng.

Đây là vấn đề. Cả quốc hội và chính phủ đều không mong đợi Mỹ sẽ sớm đàm phán một thỏa thuận thương mại mới. Trong khi đó, các quốc gia khác đang đàm phán về các thỏa thuận của riêng họ và Mỹ sẽ bị bỏ lại phía sau. Điều này có nghĩa là nếu chính quyền Biden muốn tập trung đầu tư vào việc xây dựng lại nước Mỹ, Mỹ sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc cạnh tranh thương mại trong nền kinh tế toàn cầu và Mỹ sẽ mất đi một đối trọng quan trọng chống lại sự ảnh hưởng của Trung Quốc ở Ấn Độ- Thái Bình Dương.

Mặc dù chính quyền Biden muốn thực hiện chương trình nghị sự thương mại dành ưu tiên cho người lao động Mỹ, bảo vệ quyền lợi người lao động và giải quyết vấn đề về biến đổi khí hậu, nhưng chính quyền Mỹ sẽ đạt được tiến bộ rất chậm trong các vấn đề này khi nước này đứng  ngoài các khối thương mại tiến bộ ngày nay, chẳng hạn như Hiệp định Toàn diện và Tiến bộ cho Quan hệ Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Nếu Quốc hội vẫn còn quan tâm đến việc cạnh tranh với Trung Quốc về tầm ảnh hưởng kinh tế và chính trị, đặc biệt là ở khu vực châu Á, thì Quốc hội sẽ phải cởi mở hơn trong việc tham gia với các đối tác thương mại của chúng ta như các đối tác ở Đài Loan và Việt Nam. Điều này có nghĩa là phải chủ động đàm phán các hiệp định thương mại với các nước này hoặc xem xét nghiêm túc việc tham gia CPTPP.

Mặc dù thực tế là người dân Mỹ hiện đã ủng hộ thương mại nhiều hơn so với 20 năm trước, nhưng vẫn còn có một sự ác cảm đối với thương mại ở Washington. Lịch sử đã cho thấy, sai lầm của các chính trị gia ở cả hai đảng phái trong nhận định về sự gia tăng thâm hụt thương mại của Mỹ và về việc mua các sản phẩm nước ngoài, đã làm tổn hại đến ngành công nghiệp Mỹ. Một số khác gọi sự ác cảm đối với thương mại ở Washington là “Cú sốc Trung Quốc” và chỉ ra tác động mà cạnh tranh thương mại có thể gây ra đối với việc làm của Mỹ, mặc dù cạnh tranh thương mại có thể hỗ trợ tăng trưởng việc làm của người Mỹ. Tuy nhiên, lo lắng về cú sốc Trung Quốc cũng giống như lo lắng về những gì được đăng trên mạng xã hội Myspace. Cú sốc này đã kết thúc cách đây hơn một thập kỷ và đã đến lúc phải bắt đầu làm/thảo luận về một điều gì đó mới mẻ hơn.

Đối với tất cả các luận điệu chống thương mại của mình, chính quyền Trump đã không từ bỏ hoàn toàn hoạt động thương mại - mặc dù họ tập trung nhiều hơn vào việc đàm phán lại các thỏa thuận cũ với Canada, Mexico và Hàn Quốc. Chính quyền Trump đã xoay sở để ký được thỏa thuận thương mại từng phần với Nhật Bản và thỏa thuận thương mại còn gây nhiều tranh cãi với Trung Quốc, đồng thời chuyển hướng sang các cuộc đàm phán thương mại với Vương quốc Anh và các nước khác.

Một trong những sai lầm lớn nhất của chính quyền Trump, ngoài việc rút khỏi các cuộc đàm phán TPP, là không tiến tới một hiệp định thương mại tự do với Đài Loan, ngay cả sau khi Tổng thống Thái Anh Văn đã cố gắng loại bỏ các rào cản lâu năm đối với các cuộc đàm phán. Nhưng sai lầm đó có thể liên quan nhiều đến sự ngoan cố của công chức trong văn phòng Đại diện Thương mại hơn là chính trị.

Trớ trêu thay, Washington hiện đang quan tâm đến Đài Loan hơn bao giờ hết, đặc biệt là lĩnh vực sản xuất chất bán dẫn trên hòn đảo và những tác động nếu hòn đảo này bị Trung Quốc tấn công. Tất nhiên, nếu Đài Loan bị Trung Quốc tấn công, Mỹ sẽ gặp vấn đề lớn hơn là thiếu các vi mạch này. Tuy nhiên, vấn đề cấp bách nhất mà Đài Loan gặp phải hiện nay không phải là sự xâm lược từ Trung Quốc mà là thực tế là không quốc gia nào sẵn sàng đàm phán một hiệp định thương mại tự do với họ vì sợ bị Trung Quốc trả đũa.

Lý tưởng hơn, sẽ có một cuộc thảo luận nghiêm túc giữa chính quyền Mỹ và Quốc hội ngay bây giờ về việc tham gia CPTPP 2 năm tuổi. Các cuộc đàm phán này có thể được dùng để hoàn tất thỏa thuận thương mại từng phần của Mỹ với Nhật Bản - một yêu cầu pháp lý theo luật thương mại hiện hành của Mỹ. Nó có thể kết nối Mỹ với Việt Nam, một đối tác ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ và là “Con hổ châu Á” trong tương lai. Và Mỹ sẽ có thể đưa Đài Loan vào khối thương mại, giúp quốc gia này bớt phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc.

Nếu chính quyền Biden và Quốc hội muốn nghiêm túc trong việc cạnh tranh với Trung Quốc, họ sẽ phải vượt qua nỗi sợ hãi về các thỏa thuận thương mại toàn diện.

Nguồn: The Hill

Từ khóa: đàm phán thương mại, TPP, rào cản, thoả thuận, chuỗi cung ứng, công nghệ