Những vấn đề chính trong thỏa thuận thương mại Anh- Australia

UK Australia 26.5.21

Thỏa thuận hậu Brexit có thể làm giảm giá thịt ở Vương quốc Anh - tin xấu cho ngành nông nghiệp Anh.

Triển vọng về một thỏa thuận thương mại miễn thuế với Australia đã gây lo lắng cho nông dân Anh và một số nghị sĩ, bao gồm cả Đảng bảo thủ. Rất nhiều người sẽ gặp rủi ro trong thỏa thuận thương mại lớn đầu tiên của Anh hậu Brexit. Dưới đây sẽ là những vấn đề chính cần quan tâm.

Thỏa thuận thương mại tự do là gì?

Chính sách thương mại tự do có nghĩa là hàng hóa và dịch vụ qua lại biên giới không bị cản trở, và được giao dịch tại mức giá do người sản xuất ấn định mà không có sự bảo hộ của nhà nước. Tuy nhiên, hầu hết các nhà kinh tế đồng ý rằng chính sách thương mại tự do - được hiểu là chính sách ngăn chính phủ phân biệt đối xử với hàng nhập khẩu qua việc áp đặt thuế quan và hạn ngạch hoặc can thiệp vào xuất khẩu qua việc cung cấp trợ cấp - không nên được áp dụng một cách thô thiển, và có nghĩa là một quốc gia từ bỏ mọi quyền kiểm soát và quyền đánh thuế nhập khẩu và xuất khẩu. Nói một cách đơn giản, thỏa thuận thương mại với Australia, cũng như thỏa thuận với các quốc gia khác, sẽ tập trung vào hàng hóa, vì hàng hóa dễ giám sát hơn dịch vụ vốn phức tạp và nhiều sắc thái hơn (bao gồm các ngành như luật, quảng cáo và ngân hàng). Đồng thời, để ra được một thỏa thuận sẽ cần có những cuộc đàm phán phức tạp, và quá trình này thường kéo dài trong một vài năm.

Có phải thỏa thuận thương mại tự do với Australia có thể gây hại cho nông dân và doanh nghiệp Anh?

Tác động đối với người nông dân trong ngắn hạn có thể không nhiều, vì khi còn là thành viên của EU trong 40 năm qua, Anh đã áp dụng thuế quan và hạn ngạch thuế quan đối với nông sản của Australia. Kết quả này đã hạn chế dòng xuất khẩu nông sản của Australia xuống mức thấp.

Theo phân tích được thực hiện bởi Liên đoàn thực phẩm và đồ uống (FDF), trong năm 2019-2020, thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa Australia và Anh đạt giá trị 20 tỷ bảng Anh, giúp Anh trở thành đối tác thương mại quan trọng thứ 9 của Canberra. Tuy nhiên, thực phẩm và đồ uống chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, với kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này từ Anh sang Australia trong năm 2020 chỉ là 425 triệu bảng Anh. Ở chiều ngược lại, Anh đã nhập khẩu 384 triệu bảng Anh hàng hóa thực phẩm và đồ uống của Australia.

Chỉ 0,15% tổng số thịt bò Australia xuất khẩu sang Anh. Thịt cừu và thịt cừu non Australia đã thâm nhập vào các siêu thị Anh nhiều hơn và chiếm khoảng 14% lượng tiêu thụ của Anh vào năm ngoái, trị giá 46 triệu bảng Anh. Rượu vang xuất đến Anh đạt trị giá 280 triệu bảng Anh.

Trong hầu hết các trường hợp, hàng hóa xuất khẩu của Australia có tính bổ sung cho hàng hóa của Anh hơn là mang tính cạnh tranh. Những hàng hóa chính của Australia xuất khẩu đến Anh là vàng, rượu vang, chì, ngọc trai và đá quý. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Anh sang Australia là xe hơi, dược phẩm, và rượu whisky Scotch.

Tuy nhiên, tờ Financial Times đưa tin rằng, nhà xuất khẩu thịt bò hàng đầu của Australia dự kiến doanh số bán hàng sang Anh sẽ tăng gấp 10 lần nếu thỏa thuận được thông qua. Thịt bò Australia được sản xuất với số lượng nhiều và với giá rẻ hơn so với thịt bò cùng loại ở Anh. Mặt khác, nông dân Anh dường như không tin thịt được sản xuất với tiêu chuẩn cao hơn ở Anh sẽ tìm được chỗ đứng trên thị trường Australia với mức giá cao hơn.

Những người ủng hộ thỏa thuận thương mại tự do có ý kiến gì?

Thương mại tự do được các nước ủng hộ vào cuối thế kỷ 18 nhằm mục đích chấm dứt thuế quan và hạn ngạch - yếu tố mà các nhà kinh tế tin rằng sẽ kìm hãm tăng trưởng kinh tế. Luật hạn chế nhập khẩu ngô của Anh (Corn Laws) năm 1846 tượng trưng cho việc loại bỏ sự bảo hộ nền công nghiệp trong nước trước sự cạnh tranh của doanh nghiệp nước ngoài. Khi đó, lĩnh vực nông nghiệp luôn là tâm điểm của các cuộc tranh luận, và đến bây giờ nó vẫn là lĩnh vực quan trọng cho việc ký kết thỏa thuận thương mại.

Bộ trưởng Bộ thương mại quốc tế Anh Liz Truss cho biết Hiệp định thương mại tự do (FTA) có thể tăng kim ngạch xuất khẩu của Anh sang Australia thêm 900 triệu bảng Anh. Điểm quan trọng để quan tâm không phải là ngành nông nghiệp mà là ngành công nghiệp dệt may được hồi sinh gần đây ở Lancashire, và 13.400 công ty vừa và nhỏ khác, chiếm 85% xuất khẩu của Anh.

Bà Truss tin rằng mối quan hệ hai nước trong các lĩnh vực này sẽ được thắt chặt hơn sau khi có FTA. Ví dụ, năm 2019 Anh là nhà đầu tư lớn thứ 2 ở Australia, và cũng là nước nhận vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn thứ hai của Australia. Đầu tư sẽ được kỳ vọng tăng nhiều hơn khi thỏa thuận được thực thi.

Có phải thỏa thuận thương mại tự do Anh- Australia sẽ trở thành kiểu mẫu cho các thỏa thuận khác?

Đây là điểm mấu chốt của thành viên chính phủ trong thỏa thuận với Australia - rằng nó sẽ thiết lập khuôn mẫu cho các thỏa thuận tương tự với Nam phi, Brazil và quan trọng nhất là với Mỹ, tất cả các nước này đều đang quan tâm đến việc xuất khẩu thịt giá rẻ sang Anh.

Những người chỉ trích các thỏa thuận thương mại tự do xóa bỏ thuế quan kể cả trong lĩnh nông nghiệp cho rằng nó sẽ làm giảm sinh kế của hàng trăm hộ nông dân, nhiều người trong số họ chỉ có thể sống nhờ sự bảo hộ thuế quan và trợ cấp từ nhà nước. Nông dân có xu hướng được thừa kế đất và trang trại miễn thuế và được hưởng sự bảo hộ khỏi sự cạnh tranh của nước ngoài dưới hình thức thuế quan và hạn ngạch. Hội Nông dân quốc gia lập luận rằng nếu không có biện pháp bảo hộ, các hộ nông dân sẽ bỏ trống đất đai và rời khỏi nông trại.

Thỏa thuận thương mại tự do Anh- Australia có ý nghĩa gì với người tiêu dùng?

Lợi ích chính đối với người tiêu dùng ở Anh có thể là họ sẽ mua được thực phẩm và rượu vang với giá rẻ hơn, và tiềm năng cải thiện mối quan hệ kinh doanh với Australia, dẫn đến thu hút thêm đầu tư. Nhưng Bộ Thương mại cho biết thỏa thuận sẽ chỉ thúc đẩy GDP thêm 500 triệu bảng Anh trong 15 năm tới, tương đương khoảng 0,025% GDP, điều này cho thấy lợi ích trực tiếp có thể sẽ nhỏ trong tương lai.

Thỏa thuận thương mại tự do Anh- Australia có thể dẫn đến những lời kêu gọi cho sự độc lập của Scotland?

Nông dân Scotland và xứ Wales là một trong những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong các thỏa thuận thương mại tự do với các nước sản xuất thịt giá rẻ. Đảng Quốc gia Scotand đã kêu gọi phải bảo hộ người nông dân trong bất kỳ FTA nào và nói rằng việc bỏ qua lời kêu gọi này sẽ là một nguyên nhân nữa khiến người Scotland từ chối liên minh.

Nguồn: The Guardian

Từ khóa: thỏa thuận UK- Australia