Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chuyên gia Robert Young cho rằng một thỏa thuận thương mại với 11 quốc gia, trải dài qua 3 lục địa, có thể là mảnh ghép còn thiếu để giải bài toán hồi phục ngành may mặc của Philippines.

Xét cho cùng, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sẽ mang lại cho Philippines cơ hội thâm nhập các thị trường Canada, Chile, Mexico và Peru - những nền kinh tế mà nước này chưa có thỏa thuận thương mại.

Ông Young, chủ tịch Hiệp hội Các nhà mua hàng nước ngoài Philippines (FOBAP) đặc biệt đánh giá cao thị trường Canada, nơi có các chuỗi cửa hàng siêu thị, bao gồm Hudson’s Bay, đang thu mua hàng tỷ USD sản phẩm quần áo từ các nhà cung ứng châu Á.

Năm ngoái, vào đỉnh điểm của đại dịch, Canada đã nhập khẩu 8,66 tỷ USD hàng may mặc. Đây là bằng chứng cho thấy nhu cầu tiêu dùng của nước này có thể mở rộng ngay cả trong những giai đoạn khó khăn. Hơn 50% lượng hàng may mặc nhập khẩu vào Canada là từ các nhà sản xuất khổng lồ của châu Á, bao gồm Trung Quốc – 3,25 tỷ USD,  Bangladesh – 1,09 tỷ USD, Việt Nam - 961,69 triệu USD, và Campuchia - 873,34 triệu USD.

Tuy nhiên, ông Young muốn Bộ Thương mại và Công nghiệp Philippines (DTI) cân nhắc kỹ trước khi cho Philippines tham gia CPTPP. Ông cho biết CPTPP có thể mở ra cơ hội cho ngành may mặc, nhưng cuối cùng nó sẽ bị các đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là Việt Nam, giành mất.

Ông Young cảnh báo, việc thất bại trước các đối thủ trong khu vực, đặc biệt là trong giai đoạn suy thoái, có thể khiến các nhà đầu tư bỏ chạy, và từ đó khiến người lao động thất nghiệp.

Trong 5 năm qua, xuất khẩu hàng may mặc của Philippines giảm trung bình 12,6% mỗi năm, từ 1,09 tỷ USD vào năm 2016 xuống còn 642,67 triệu USD vào năm 2020, do nước này không theo kịp sự phát triển của các nước láng giềng Đông Nam Á.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ The STAR, ông Young cho biết việc không có ngành dệt may để hỗ trợ sản xuất ngành may mặc sẽ ngăn cản Philippines lấy lại vị thế là nhà xuất khẩu quần áo hàng đầu vào năm tới như DTI đã đề ra trong lộ trình.

Ông Young nói: “Ngành hàng may mặc của Philippines không có nguồn nguyên liệu dự phòng, Các ngành công nghiệp hỗ trợ gần như bằng không. Nguyên liệu mà chúng tôi sử dụng, bao gồm vải và nút, đều được nhập khẩu. Chúng tôi mua vải từ Hàn Quốc, Trung Quốc, và Việt Nam.”

Do vải phải nhập từ nước ngoài nên việc quần jean sản xuất ở Philippines có thể có giá tới 10 USD một chiếc so với chỉ 8 USD ở Việt Nam. Hơn nữa, các nguồn tin trong ngành cho biết chi phí thực sự để sản xuất các mặt hàng quần áo ở đây cao hơn 20% so với ở Việt Nam.

Do đó, chỉ tính về yếu tố giá, Việt Nam – đồng thời là thành viên sáng lập của CPTPP giống như Canada - sẽ đánh bại Philippines trong bất kỳ cuộc cạnh tranh nào về đơn đặt hàng may mặc, ông Young cho biết.

Người đứng đầu FOBAP cho biết DTI sẽ buộc Philippines phải cạnh tranh trực tiếp nếu nước này kiên quyết gia nhập CPTPP, và điều này có thể buộc các nhà đầu tư phải đóng cửa các nhà máy của họ ở đây và chuyển đến một nền kinh tế lân cận.

Các công ty trong ngành cho biết họ hiểu ý định của DTI khi muốn khám phá các thị trường CPTPP như là điểm đến xuất khẩu cho hàng may mặc của Philippines.

Canada đang áp mức thuế 18% đối với các sản phẩm quần áo đến từ các nước nằm ngoài khu vực tự do thương mại. Nếu Philippines tham gia CPTPP, mức thuế đó sẽ được xóa bỏ.

Tuy nhiên, các nhà sản xuất địa phương vẫn chưa có đủ năng lực để sản xuất các dòng thời trang nhanh (fast fashion) như quần jean, áo sơ mi và quần short. Họ thiếu vốn, nguyên liệu thô và kỹ thuật để làm ra thứ mà các nhà mua hàng Canada yêu cầu: các sản phẩm may mặc cho mùa đông, chẳng hạn như áo khoác trượt tuyết có đệm.

Theo số liệu của Cơ quan Thống kê Philippines, trong 5 năm qua, xuất khẩu hàng may mặc sang Canada giảm trung bình 12,2%/năm, từ 24,94 triệu USD vào năm 2016 xuống còn 14,81 triệu USD vào năm 2020.

Ông Young nói: “Chúng tôi cần mua vải từ nước ngoài để sản xuất hàng may mặc cho Canada. Sẽ mất một hoặc hai tháng để chúng tôi giao chúng. So với Việt Nam, họ có thể lấy vải từ các nhà máy trong nước, hoàn thành đơn đặt hàng trong tuần và giao hàng vào tuần sau”.

Hiện tại, ông Young cho rằng Philippines cần tập trung khôi phục ngành hàng may mặc xuất khẩu trị giá 1 tỷ USD của mình, bằng cách cải thiện các chuyến hàng sang những thị trường truyền thống như Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Rene Ofreneo, giáo sư chuyên ngành quan hệ lao động và công nghiệp tại Đại học Philippines, đề nghị chính phủ phát triển ngành hàng may mặc bằng cách hỗ trợ vốn cho những dự án nâng cấp sản phẩm trong ngành này. Bằng cách này, doanh nghiệp trong nước mới có thể đáp ứng được những đơn hàng sản xuất quần áo giá trị cao, tương ứng với các nhà nhập khẩu quy mô lớn của Canada.

Ông Ofreneo nói với tờ The STAR: “Cần phải tiếp tục tìm kiếm những thị trường ngách. Làm thế nào chúng ta có thể cạnh tranh với Việt Nam khi các nhà sản xuất ở đó hiện đang sản xuất hàng may mặc cao cấp? Bây giờ họ đã có thể sản xuất các loại áo khoác dày. Trong khi chúng ta không có năng lực để làm chuyện đó”.

Ofreneo cho biết Philippines đã tìm được một thị trường ngách trong đại dịch, khi các công ty may mặc chuyển đổi công năng nhà máy của họ thành sản xuất thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) để cung ứng trong nước.

Tuy nhiên, Ofreneo cho biết chính phủ đã thổi bay cơ hội biến sản xuất PPE thành một ngành xuất khẩu khi họ chọn nhà cung ứng PPE từ nước ngoài.

Các nhà sản xuất PPE đã đầu tư tổng cộng 35 triệu USD (gần 1,7 tỷ Peso) để chuyển đổi cơ sở vật chất của họ, và bảo vệ việc làm cho khoảng 7.500 công nhân, nhưng chỉ thu được 14% (dưới 700 triệu Peso) trong tổng số 4,8 tỷ Pesos mà chính phủ đã ký hợp đồng.

Đối với ông Ofreneo, đó là một vấn đề cần đặt ra. Liệu chính phủ có thể hỗ trợ các nhà sản xuất hàng may mặc tìm kiếm thị trường tiêu thụ nước ngoài, khi mà họ thậm chí không thể hỗ trợ doanh nghiệp tại thị trường nội địa?

Nguồn: Philstar - PA

Từ khóa: CPTPP, xuất khẩu hàng may mặc, đại dịch Covid-19, tự do thương mại, hội nhập kinh tế