Rủi ro đối với châu Á khi Trung Quốc rút lui khỏi toàn cầu hóa

asia27

Các nhà phân tích cho rằng việc Trung Quốc ngày càng lớn mạnh sẽ trở thành mối đe dọa tiềm tàng đối với sự ổn định của thương mại thế giới, đặc biệt là đối với các nước láng giềng trong khu vực.

Một số thị trường châu Á sẽ được hưởng lợi từ việc tái cấu hình thương mại toàn cầu, nhờ sự xuất hiện của các chuỗi cung ứng mới hậu đại dịch. Tuy nhiên, nếu Trung Quốc rút lui khỏi toàn cầu hóa thì xuất khẩu của khu vực sẽ bị ảnh hưởng.

David Chao, chiến lược gia thị trường toàn cầu khu vực Châu Á Thái Bình Dương ngoài Nhật Bản tại Invesco, nói với AsianInvestor: “Chúng ta có thể bắt đầu tưởng tượng về một thế giới hậu đại dịch, trong đó, trật tự thương mại toàn cầu mới sẽ được tạo nên sau khi vắc-xin được triển khai và các nền kinh tế phục hồi”.

Một số người lạc quan tin rằng các thỏa thuận thương mại toàn cầu có thể quay trở lại giai đoạn mang tính xây dựng hơn sau thời kỳ cầm quyền của Trump, nhất là khi gần đây đã có những phát triển đáng chú ý về hợp tác kinh tế và thương mại, chẳng hạn như ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định Toàn diện EU-Trung Quốc.

Trung Quốc có khả năng nổi lên mạnh mẽ nhờ việc hạn chế sản xuất các thành phần quan trọng dùng để tạo ra các sản phẩm được xuất khẩu rộng rãi trên khắp thế giới, đồng thời, tác động của đại dịch Covid-19 lên quốc gia này tương đối nhỏ hơn so với các quốc gia khác.

Chao nói: “Từ góc độ khu vực, Trung Quốc sẽ tiếp tục thống trị chuỗi cung ứng và có thể trỗi dậy mạnh mẽ hơn sau đại dịch, vì sản lượng nhà máy của họ bị xáo trộn ít”. Ngoài ra, các nền kinh tế định hướng xuất khẩu khác ở Bắc Á cũng sẽ được hưởng lợi từ sự phục hồi theo chu kỳ và sự gia tăng trong hoạt động kinh tế toàn cầu.

Việc Trung Quốc quyết định tập trung vào xác định vai trò trong nền kinh tế toàn cầu là kết quả của cuộc chiến thương mại với Mỹ và đại dịch Covid-19. Theo chiến lược 'tuần hoàn kép' mà Trung Quốc công bố vào năm ngoái để đối phó với xu hướng phi toàn cầu hóa, nước này đặt mục tiêu thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cấp chuỗi giá trị toàn cầu.

Chi Lo, nhà kinh tế cấp cao tại BNP Paribas Asset Management, nói với AsianInvestor: “Nó phản ánh quan điểm thế giới mới của Trung Quốc về phi toàn cầu hóa, buộc phải thay đổi cấu trúc trong chuỗi cung ứng toàn cầu, thúc đẩy nâng cấp công nghiệp và thay thế nhập khẩu”.

Ông Lo nói thêm: “Sự thay đổi chính sách hướng nội như vậy sẽ phá vỡ thị trường toàn cầu. Điều này có ý nghĩa sâu rộng đối với việc đầu tư vào Trung Quốc”.

Quan điểm của Lim Chow Kiat, giám đốc điều hành của GIC Singapore, cho rằng điều này có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng năng suất toàn cầu. Theo ông cho hay: “Chiến lược của Trung Quốc đặc biệt gây bất lợi cho các thị trường mới nổi có lịch sử phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài và tăng trưởng dẫn đầu về xuất khẩu”.

LỢI ÍCH ĐA CHIỀU

Tuy nhiên, một số quốc gia, với chi phí sản xuất thấp hơn, có hệ sinh thái các nhà cung cấp toàn diện hoặc thị trường nội địa rộng lớn hơn, vẫn có thể hưởng lợi từ việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu tách khỏi Trung Quốc.

Theo Bert Burger, nhà nghiên cứu cấp cao về rủi ro tín dụng của Atradius, dựa trên mức độ hấp dẫn tương đối, Việt Nam, Malaysia và Singapore là một trong những quốc gia có vị trí tốt nhất.

Burger cho biết: “Bangladesh và Campuchia là những quốc gia có thể nâng cao tỷ trọng sản xuất hàng dệt may và sản phẩm dệt may toàn cầu, vì những nước này vốn đã sản xuất cho các công ty may mặc lớn nhất trên thế giới. Tuy nhiên, Việt Nam thường là điểm đến của các công ty mong muốn chuyển các bộ phận của chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc”.

Erik Norland, nhà kinh tế cấp cao tại CME Group, cho rằng “cái chết của toàn cầu hóa đã bị phóng đại rất nhiều” do việc dịch chuyển các tuyến cung ứng đến những địa điểm mới cần rất nhiều sự phối hợp của các bên cũng như kế hoạch chi tiết.

Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng “tranh chấp thương mại Trung-Mỹ đã tạo ra áp lực lớn hơn trong việc đa dạng hóa các chuỗi cung ứng”.

Theo quan điểm của Norland, Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia và Philippines sẽ là các quốc gia có thể hưởng lợi từ sự đa dạng hóa này.

Một loạt các sáng kiến hợp tác khu vực gần đây, chẳng hạn như Chiến lược hợp tác của EU ở Ấn Độ - Thái Bình Dương, cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của châu Á, cũng như cách các quốc gia đang đối phó trước thế lực ngày càng bành trướng của Trung Quốc.

Dù châu Á cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi tình trạng người dân giảm chi tiêu, du lịch và xuất khẩu đều giảm, nhưng ít ra khu vực này vẫn hoạt động tốt hơn so với các khu vực khác. GDP thế giới năm 2021 dự kiến là 4,9%, còn ở châu Á được dự báo sẽ đạt khoảng 6,5%.

Chao nói, đối với các nhà đầu tư sự không chắc chắn đến từ việc chuỗi cung ứng khu vực sẽ chuyển sang cho châu Á như thế nào. “Trọng tâm của vấn đề đối với phần còn lại của châu Á là làm thế nào để tạo ra một khuôn khổ thống nhất cho các nước cùng tham gia và cạnh tranh với Trung Quốc. Sản phẩm phụ của việc tăng cường tham gia có thể là mức tăng đầu tư vào thương mại khu vực, cơ sở hạ tầng và chuỗi cung ứng với châu Á ”.

Nếu một khuôn khổ chung không được thiết lập, có khả năng các căng thẳng phát sinh trong tương lai sẽ khiến mối quan hệ tệ đi.

Cyn-Young Park, Giám đốc Phòng Nghiên cứu Kinh tế và Hợp tác Khu vực của Ngân hàng Phát triển Châu Á, cho rằng một sự thay đổi tiềm năng trong chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ mang lại cả cơ hội và thách thức đối với các nền kinh tế khu vực. Theo bà, điều này phần lớn phụ thuộc vào mức độ chuẩn bị và khả năng cạnh tranh của các ngành công nghiệp trên thị trường toàn cầu. “Tăng cường khả năng cạnh tranh của ngành và tăng cường hợp tác khu vực sẽ giúp tạo ra sức mạnh tổng hợp giữa các nhà cung cấp, từ đó, nâng tầm vị thế cạnh tranh của khu vực trong bối cảnh thương mại toàn cầu mới.”

QUYẾT ĐỊNH KHÓ KHĂN

Theo Chao, các quốc gia châu Á có thể sẽ phải lựa chọn các khả năng, một là EU hoặc Trung Quốc và hai là Mỹ hoặc Trung Quốc. Điều này là không dễ dàng. “Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu của 20 nền kinh tế châu Á và cũng là nguồn đầu tư FDI lớn nhất trong khu vực”.

Còn ông Lo lưu ý rằng Bắc Kinh đã cung cấp cho các công ty du lịch địa phương những ưu đãi về thuế nhằm khuyến khích họ cung cấp các gói du lịch địa phương hấp dẫn. Theo ông, đây là ví dụ cho thấy tính tự cường ngày càng tăng của Trung Quốc, dẫn tới xuất hiện một mối đe dọa đối với sự ổn định của thương mại thế giới.

Điều này sẽ dẫn tới tình trạng các công ty Trung Quốc tăng cường hoạt động ở nước ngoài, chẳng hạn như ngành điện tử tiêu dùng hay những ngành có khoản đầu tư kém hấp dẫn hơn. Trong khi đó, các nhà đầu tư sẽ tăng cường rót vốn vào các lĩnh vực ưu tiên liên quan đến đầu tư của nhà nước trong chương trình chính sách ‘tuần hoàn kép’, chẳng hạn như các ngành hàng không vũ trụ, quốc phòng và các ngành công nghệ cao.

Theo Norland, về lâu dài, Trung Quốc có vẻ sẽ trở thành một nhà sản xuất cao cấp. “Nước này có thể cạnh tranh với Đức, Hàn Quốc và Nhật Bản về các mặt hàng công nghiệp có giá trị gia tăng cao nhất”. Việc Trung Quốc tập trung vào tiêu dùng nội địa sẽ “mang đến cơ hội tăng trưởng ngoạn mục ở các quốc gia khác như Ấn Độ, Campuchia, Việt Nam, Indonesia và Philippines, cũng như các trung tâm công nghiệp gần Bắc Mỹ và châu Âu, như Mexico và Đông Âu”.

Nguồn: Asian Investor - DN

Từ khoá: nâng tầm vị thế, cạnh tranh, ưu đãi thuế, mối đe doạ, công nghệ cao, tăng trưởng