Các nước RCEP đặt mục tiêu hoàn tất thỏa thuận vào cuối năm bất chấp sự khác biệt

RCEP0307

16 quốc gia trong khu vực Châu Á Thái-Bình Dương hi vọng đạt được thỏa thuận để chống lại chủ nghĩa bảo hộ đang lên của Hoa Kỳ.

Hôm Chủ nhật (ngày 1/7), các quan chức thương mại cấp cao đến từ 16 quốc gia trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương đã thống nhất mục tiêu hoàn tất Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) vào cuối năm nay. Tuy nhiên, điều đó có nghĩa là, các nước sẽ còn lại rất ít thời gian để thu hẹp khoảng cách đang tồn tại trong nhiều vấn đề chính.

Bộ trưởng Thương mại Nhật Bản Hiroshige Seko và người đồng cấp bên phía Singapore là ông Chan Chung Sing, đồng chủ tịch của buổi thảo luận lần này, đã tái khẳng định mục tiêu đạt được đồng thuận vào cuối năm nay.

Đoàn đàm phán các nước sẽ “tập trung nỗ lực, hướng đến đạt được một gói kết quả, chậm nhất là vào cuối năm nay”. Đó là tuyên bố chung sau cuộc họp của 16 bộ trưởng đến từ các nước thành viên RCEP gồm Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Australia, New Zealand và 10 nước thành viên ASEAN.

Trưởng đoàn đàm phán của các nước sẽ tiếp tục gặp nhau tại Thái Lan vào giữa tháng Bảy để thảo luận về chương Thuế quan và bàn về các nguyên tắc nhằm giúp cho hoạt động thương mại được tự do hơn. Sau đó, Bộ trưởng Thương mại các nước sẽ có một cuộc gặp nữa tại Singapore vào cuối tháng Tám để giải quyết các vấn đề đòi hỏi phải có quyết định chính trị, và thống nhất bản đề cương Hiệp định để trình lên Hội nghị Thượng đỉnh các nước RCEP dự kiến diễn ra vào đầu tháng 11 năm 2018.

RCEP sẽ tạo ra một khu vực thương mại tự do rộng lớn chiếm đến một nửa dân số trên khắp hành tinh và chiếm khoảng 30% kim ngạch thương mại toàn cầu – lớn hơn cả quy mô của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) khi không có Mỹ.

Tokyo mong muốn dùng RCEP để đối phó với chủ nghĩa bảo hộ đang lên của Washington. Thủ tướng Nhật Shizo Abe thúc giục các nước tạo ra một “thị trường tự do và tuân thủ nguyên tắc”.

Sau khi Mỹ rút khỏi TPP vào tháng 1 năm 2017, Nhật Bản đã ra sức thúc đẩy để 11 nước thành viên còn lại có thể đạt được một thỏa thuận TPP sửa đổi. Nhật Bản tin rằng, nếu như ngay cả các nước mới nổi cũng cam kết tự do hóa mức độ cao trong TPP, điều này sẽ giúp thuyết phục Trung Quốc và Ấn Độ hạ thấp hơn nữa các rào cản thương mại trong RCEP. TPP được ký vào tháng 3 năm 2018 và vừa được Nhật Bản phê chuẩn trong tuần rồi.

Có vẻ Trung Quốc cũng mong muốn kết thúc gói thương mại khu vực gồm 16 nước này, để làm đối trọng với chủ nghĩa bảo hộ của Trump.

Nhưng sau hơn 5 năm đàm phán – và sau những lần lỗi hẹn đạt được thỏa thuận vào cuối năm 2015 và 2016 – các nước thành viên RCEP mới chỉ đồng thuận được 2 chương trong tổng số 18 chương của Hiệp định.

Một quan chức của chính phủ Nhật Bản cho biết “Nhật Bản và các nước như Trung Quốc có quan điểm khác nhau về ‘thương mại tự do’.”

Trung Quốc và Ấn Độ, hai nước vốn thận trọng trong việc tự do hóa thương mại, và các nền kinh tế đang phát triển như Lào, khó mà có chung cách nhìn với các nước ủng hộ thương mại tự do mạnh mẽ như Nhật Bản. Trong khi đó, nhiều nước trong ASEAN ưu tiên đạt bằng được thỏa thuận, dù ở mức độ như thế nào.

Một trong các lĩnh vực còn bất đồng là thương mại điện tử. Trong khi Nhật Bản và Australia mong muốn dữ liệu được tự do di chuyển xuyên biên giới, thì Trung Quốc lại giữ quan điểm nhà nước kiểm soát dữ liệu. Ngoài ra, khi Nhật Bản mong muốn có biện pháp mạnh với các hành vi ăn cắp sở hữu trí tuệ, thì Ấn Độ lại kêu gọi nới lỏng quy định hơn.

Việc di chuyển lao động cũng vấp phải tranh cãi dữ dội. Ấn Độ đề xuất để cho các nhân tài trong ngành công nghệ được tự do làm việc ở nước ngoài, trong khi ASEAN mong muốn được bảo hộ việc làm trong nước.

Tại một cuộc họp cấp bộ trưởng hồi tháng 3 năm nay, Bộ trưởng Seko cho biết, ông ủng hộ mục tiêu của ASEAN trong việc đạt được thỏa thuận RCEP vào cuối năm. Đây là một sự thay đổi so với thái độ thận trọng của Nhật tại hội nghị Cấp cao RCEP vào tháng 11 năm ngoái.

Sau cuộc thảo luận hôm 1/7, ông Seko đã phát biểu “Chúng tôi mong muốn đạt được một thỏa thuận chất lượng cao, tuy nhiên, chúng tôi sẵn sàng linh hoạt hơn khi cần thiết”. Nhật Bản đang thiên về giải pháp cho phép các nước mới nổi được sử dụng các biện pháp tự vệ tạm thời.

“Chúng tôi không đặt mục tiêu RCEP sẽ đạt được tiêu chuẩn cao như trong TPP”, một quan chức thương mại Nhật Bản cho biết. Tuy nhiên, vị quan chức này cho hay, RCEP vẫn cần phải gỡ bỏ rào cản ở một mức độ nhất định để nhận được sự đồng ý từ Nhật Bản.

Tokyo không thể quá dễ dãi trong các nội dung chi tiết của RCEP, khi nước này đang đảm nhận vai trò dẫn dắt thương mại tự do. Chỉ có một hiệp định đủ mạnh mới có thể thuyết phục Mỹ quay trở lại với hệ thống thương mại đa phương.

Nếu các nước RCEP không thể đạt được thỏa thuận vào cuối năm nay, các diễn biến chính trị ở ASEAN có thể làm nhiệm vụ trong năm 2019 thêm phức tạp. Chính quyền quân sự Thái Lan cho biết họ đang lên kế hoạch tổ chức bầu cử ngay đầu tháng 2/2019. Trong khi đó, cuộc bầu cử Tổng thống ở Indonesia cũng dự kiến diễn ra vào tháng 4 năm sau.

Nguồn: Asia Nikkei - TQ

Từ khóa: RCEP, đạt thỏa thuận, cuối năm, chủ nghĩa bảo hộ