Mở rộng quan hệ thương mại giữa VN và EAEU

eu-vietnam

Được ký cách đây hơn một năm rưỡi, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam Liên minh Kinh tế Á Âu (FTA Việt Nam-EAEU) đã giúp cho kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và khối EAEU tăng lên nhanh chóng. Hiệp định này đã mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam được tiếp cận thị trường 183 triệu dân, với tổng GDP lên đến 2.2 ngàn tỷ USD.

Quan hệ thương mại song phương

Năm 2017, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam EAEU đạt 3.9 tỷ USD, tăng 31% so với năm 2016. Trong quan hệ thương mại hai chiều này, Việt Nam là bên đạt được thặng dự thương mại, với gần 1 tỷ USD.

Từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2018, kim ngạch thương mại song phương đạt 1.53 tỷ USD, tăng 35% so với năm 2017. Trong khối EAEU, Nga tiếp tục là đối tác thương mại chính của Việt Nam, chiếm gần 90% kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và khối.

EAEU xuất khẩu chủ yếu xăng, dầu, thép, phân bón và máy móc sang Việt Nam, và nhập khẩu linh kiện điện thoại, thiết bị điện tử, máy tính, may mặc và giày dép ở chiều ngược lại. Các mặt hàng nông nghiệp xuất khẩu chủ lực của Việt Nam bao gồm trái cây, rau quả, cà phê, điều và hải sản.

FTA Viện Nam – EAEU

Việt Nam là quốc gia đầu tiên ký kết Hiệp định thương mại tự do với EAEU. Theo lộ trình giảm thuế đến năm 2025, Việt Nam sẽ giảm thuế trung bình cho hàng nhập khẩu từ EAEU từ 10% xuống còn 1%, còn EAEU sẽ giảm từ 9.7% xuống còn 2% cho hàng từ Việt Nam..

FTA Viện Nam – EAEU với hơn 90% mặt hàng được giảm thuế đã đem lại lợi ích to lớn cho các mặt hàng nông nghiệp và công nghiệp xuất khẩu của EAEU, cũng như quần áo, sản phẩm dệt may, nông sản và thiết bị điện tử xuất khẩu của Việt Nam.

Năm 2018, có tổng cộng 5.535 dòng thuế được cắt giảm về 0, chủ yếu là các nguyên liệu đầu vào cho ngành dệt may, giày dép, điện tử, nhựa, phân bón và nông nghiệp. Trong năm nay, sẽ có thêm 3.270 dòng thuế tiếp tục về 0%, bao gồm sữa và các chế phẩm từ sữa, hóa chất, ô tô và phụ tùng, thép, cao su và thiết bị điện.

Tương lai

Theo điều 2.1 trong FTA, EAEU có thể áp dụng biện pháp phòng vệ ngưỡng (trigger safeguard measure) đối với hàng hóa từ Việt Nam trong trường hợp khối lượng nhập khẩu trong một năm dương lịch vượt quá ngưỡng quy định tại Phụ lục 2 trong Hiệp định. Hiện nay, theo phương pháp này, đã có một số sản phẩm dệt may của Việt Nam đối mặt mức thuế tự vệ từ EAEU, nhằm hạn chế khối lượng nhập khẩu gia tăng vào khối. Kể từ ngày 14/3/2018, EAEU đã đánh thuế tự vệ trên một số sản phẩm từ Việt Nam, gồm đồ lót trong thời hạn 9 tháng, và quần áo trẻ em trong thời hạn 6 tháng.

Các doanh nghiệp xuất khẩu cần đảm bảo không xuất vượt quá ngưỡng cho phép trong Hiệp định. Nếu không, hàng xuất khẩu sẽ phải chịu mức thuế tối huệ quốc và không được hưởng mức thuế ưu đãi của Hiệp định. Để giảm thiểu tình trạng vi phạm quy định như hiện nay, chính phủ Việt Nam cần giúp các doanh nghiệp xuất khẩu nắm bắt đầy đủ thông tin và hiểu rõ về biện pháp tự vệ trên. Thêm vào đó, các bộ ngành của Việt Nam phải xúc tiến FTA này và thu hút đầu tư, để kêu gọi sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân.

Trong vài năm trở lại đây, EAEU cũng đã bắt đầu đàm phán với các nước ASEAN khác về Hiệp định thương mại và đầu tư, điều này giúp cho Việt Nam có một vị thế duy nhất, trở thành cửa ngõ trong chuỗi cung ứng cho các doanh nghiệp EAEU trong ASEAN. Trong thời gian tới, để hoàn thành mục tiêu kim ngạch song phương đạt 10 – 12 tỷ USD đến năm 2020 và 30 tỷ USD đến năm 2030, hoạt động giao thương giữa Việt Nam và EAEU cần phải được đẩy mạnh hơn nữa theo cấp số nhân.

Nguồn: Aisa Briefing – TQ

Từ khóa: Việt Nam, EAEU, FTA, thương mại