Tổng giám đốc WTO: Hãy nhớ đến những gì chúng ta có thể mất đi nếu căng thẳng thương mại leo thang

wto-reuters

Những thông tin về tình hình căng thẳng thương mại ngày càng leo thang trong những tháng gần đây đang tràn lan khắp mặt báo – và những thông tin này là hoàn toàn đúng sự thật. Tuy nhiên, điều mà chúng ta lại không thường được nghe chính là hệ thống thương mại toàn cầu đã hoạt động hiệu quả đến mức nào trong những năm qua. Chúng ta có thể nói rằng hệ thống quản trị thương mại toàn cầu thực sự đã trở thành một câu chuyện thành công thầm lặng nhất trong kỷ nguyên hậu chiến tranh. Điều quan trọng là phải nhớ đến những gì chúng ta có thể mất đi nếu như tình trạng căng thẳng gần đây dẫn đến những hành động ăn miếng trả miếng bằng chính sách thương mại một cách không thể kiểm soát.

Hệ thống thương mại đa phương, với đại diện là Tổ chức Thương mại Thế giới, đã hoàn thành rất hiệu quả những sứ mệnh của mình trong suốt rất nhiều năm. Nó giúp đảm bảo duy trì một nền tảng để các quốc gia có thể tự tin dựa vào và xây dựng các kế hoạch kinh tế. Và đôi lúc, các quốc gia đã xem nhẹ ưu điểm ổn định và bền vững của hệ thống thương mại này trong quá trình hoạch định các kế hoạch kinh tế. Người ta thường giả định rằng hệ thống này là một hệ quả hiển nhiên của cuộc sống. Nhưng thực tế là giá trị hoạt động xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ chiếm đến 28% trong GPD toàn cầu, nó giữ một vai trò không nhỏ trong việc định hình các kế hoạch kinh tế và chiến lược cho các nền kinh tế - dù lớn hay nhỏ, đã phát triển hay đang phát triển.

Hãy thử tưởng tượng, nếu như chúng ta đột nhiên phải đối mặt với viễn cảnh khi mà hệ thống này bắt đầu suy yếu. Nếu như các mức thuế quan không còn được giới hạn ở mức thấp như hiện nay, nếu như chúng ta không thể tin tưởng vào những cam kết của các nước thành viên WTO, hoặc nếu như hệ thống giải quyết tranh chấp thương mại bị bào mòn, những hệ quả kéo theo sẽ rất bi thảm. Nếu như, lấy ví dụ, thuế quan trở lại ở mức trước khi hệ thống thương mại đa phương được tạo ra, chúng ta sẽ chứng kiến dòng chảy thương mại giảm xuống 60%, trong khi nền kinh tế toàn cầu sẽ co lại khoảng 2.4%. Nó sụt giảm thậm chí còn nhiều hơn so với sau cuộc khủng hoảng năm 2008 – một cuộc khủng hoảng lớn nhất mà chúng ta từng trải qua trong vòng 80 năm. Đây là một giả định hơi cường điệu, nhưng nó cho thấy hệ thống thương mại quan trọng đến mức nào.

Hoạt động tốt

Mặc cho những căng thẳng giữa các nền kinh tế quan trọng, hoạt động thương mại thực ra vẫn đang hoạt động rất tốt và hỗ trợ quá trình hồi phục kinh tế toàn cầu. Nền thương mại hàng hóa toàn cầu đã tăng trưởng ở mức 4.7% trong năm 2017 – kết quả tốt nhất kể từ năm 2011. Dù tình hình căng thẳng kinh tế giữa Trung Quốc, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu sẽ tái định hướng nền kinh tế theo cách mà chúng ta chưa từng thấy trong vòng một thập kỉ qua, sự tăng trưởng này vẫn được dự đoán sẽ tiếp tục diễn ra. Số liệu ước tính cho thấy giá trị hàng hóa giao thương trên thế giới sẽ tăng 4.4% trong năm 2018, và khoảng 4% năm 2019.

Dự báo trên là một tín hiệu tốt. Điều này có nghĩa hoạt động thương mại vẫn đang thực hiện đúng nhiệm vụ của mình là thúc đẩy tăng trưởng, phát triển và tạo việc làm.

Dù vậy, tất nhiên mọi triển vọng nói trên đều có thể bị đe dọa nếu như những căng thẳng mà chúng ta đang thấy tiếp tục leo thang. Nền kinh tế toàn cầu ngày nay được kết nối lẫn nhau một cách sâu sắc, và do đó, nó càng làm phức tạp hóa những tác động từ các chính sách hạn chế thương mại. 2/3 hoạt động thương mại trên thế giới hiện nay diễn ra thông qua chuỗi giá trị toàn cầu. Theo như nhà kinh tế học Richard Baldwin tranh luận, xây dựng rào cản thương mại trong nền kinh tế hiện nay giống như xây dựng một bức tường ngay giữa một nhà máy. Và trong một nền kinh tế kết nối lẫn nhau, ảnh hưởng của bất kì cú sốc nào đối với hệ thống thương mại cũng đều có thể lan rộng ra toàn cầu, vượt ra khỏi những nước bị liên lụy trực tiếp. Trong viễn cảnh này, tất cả mọi người sẽ đều bị ảnh hưởng, và các nước nghèo có khả năng là đối tượng bị mất mát nhiều nhất.

Hợp tác toàn cầu là điều cần thiết để làm giảm những căng thẳng và bảo vệ quá trình tăng trưởng mạnh mẽ mà chúng ta đang thấy hiện nay. WTO, tổ chức được tạo ra như một diễn đàn cho các nước thành viên tìm kiếm cơ hội hợp tác và yêu cầu mỗi nước chịu trách nhiệm cho hành vi của mình, sẽ thực hiện vai trò đúng đắn của nó trong quá trình này.

Dĩ nhiên, chúng ta đã làm được việc này trước đây. Có thể nói rằng, nếu như không có WTO, làn sóng các biện pháp bảo hộ mậu dịch có lẽ đã nở rộ còn mạnh hơn sau cuộc khủng hoảng năm 2008, và làm cho những ảnh hưởng gây ra bởi thời kì suy thoái kinh tế sau đó còn tệ hại nhiều hơn nữa.

Thay đổi nhanh chóng

Bởi vì hệ thống thương mại đa phương rất quan trọng, nó đòi hỏi phải được củng cố và phát triển liên tục để có thể đáp ứng nhu cầu của một nền kinh tế toàn cầu thay đổi và tiến hóa nhanh chóng – và trong những năm gần đây, các nước thành viên WTO đã gặt hái thành công trong việc thực hiện một số cải cách quan trọng. Những đột phá to lớn bao gồm Hiệp định Tạo thuận lợi Thương mại năm 2013, thỏa thuận xóa bỏ trợ cấp xuất khẩu nông nghiệp năm 2015, và một loạt các bước đi nhằm hỗ trợ các nước thành viên phát triển kém nhất của WTO. Trong năm 2015, một nhóm các nước thành viên đã đi đến một thỏa thuận mở rộng Hiệp định Công nghệ Thông tin để xóa bỏ thuế quan trên đa dạng các mặt hàng công nghệ thông tin.

Tại Hội nghị Bộ trưởng của WTO, được tổ chức ở Buenos Aires vào tháng 12 năm 2017, các nước thành viên đã có những bước đi tiến bộ hơn. Chẳng hạn như, họ cam kết bảo vệ thỏa thuận trợ cấp nghề cá – điều khoản sẽ được bổ sung vào Mục tiêu Phát triển Bền vững 14.6 trước cuối năm 2019, họ đồng ý gia hạn biện pháp không áp đặt thuế hải quan lên truyền tải điện tử thêm hai năm, và họ cũng đồng ý tiếp tục đàm phán về các lĩnh vực khác bao gồm nông nghiệp, dịch vụ và tiếp cận thị trường. Các nhóm nước thành viên – bao gồm những thành viên đến từ các nước phát triển, đang phát triển và kém phát triển nhất – đã đưa ra những sáng kiến mới cho các cuộc thảo luận mang tính chất thăm dò tại tổ chức WTO về vấn đề thương mại điện tử, hỗ trợ đầu tư, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa và trao quyền cho phụ nữ trong kinh tế. Việc bàn luận về những vấn đề trên sẽ tiếp tục diễn ra tại trụ sở WTO ở Geneva.

Những nỗ lực cải cách và phát triển hệ thống thương mại là rất quan trọng, nhưng chúng ta cũng cần ghi nhớ những giá trị thừa kế mà chúng ta đang sở hữu. Hợp tác thương mại thông qua tổ chức WTO là nền tảng cho nền kinh tế toàn cầu mà chúng ta có được hiện nay. Sự hợp tác này là một nguồn tài nguyên quý giá – và trong những năm tới đây, tôi sẽ cố gắng để đảm bảo rằng mọi người sẽ nhìn thấy nó nhiều hơn, chứ không phải là ít hơn.

Tác giả: Roberto Azevêdo – Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới.

Nguồn: www.afr.com – HN

Từ khóa: WTO, thương mại toàn cầu, kết quả, hợp tác