Hiệu ứng kinh tế của Brexit là gì?

Brexit27032018

Cuộc bỏ phiếu Brexit hai năm trước đã gây thiệt hại cho nền kinh tế Anh, khi thu nhập của các hộ gia đình bị vắt kiệt do đồng Bảng mất giá và hoạt động đầu tư giảm sút do tình trạng bất ổn.

Quan điểm trên nhận được sự đồng thuận từ tất cả các chuyên gia kinh tế, mặc dù họ còn chưa thống nhất khi đánh giá về mức độ và phạm vi ảnh hưởng của Brexit.

Hai năm kể từ cuộc trưng cầu dân ý, Brexit ước tính đã làm thu hẹp quy mô kinh tế từ 1% đến 2% GDP, tương đương 20 tỷ đến 40 tỷ Bảng một năm.

Dựa trên nhiều mô hình kinh tế khác nhau, tờ Financial Times (FT) đã đưa ra con số thiệt hại trung bình: tính đến cuối quý I năm nay, GDP của Anh Quốc đã giảm 1,2% so với khi không có Brexit.

Con số trên tương đương thiệt hại 24 tỷ Bảng cho nền kinh tế, tức 450 triệu Bảng mỗi tuần, hay 870 Bảng trên một hộ gia đình mỗi năm. Con số này đang tăng lên so với lần cuối cùng FT thực hiện khảo sát vào tháng 12 năm 2017, khi đó, chi phí trung bình chỉ là 350 triệu Bảng một tuần.

Ngay cả người ủng hộ Brexit mạnh mẽ nhất, Giáo sư Patrick Minford của Đại học Cardiff, cũng cho biết dự báo ông đưa ra trước cuộc trưng cầu dân ý đã quá lạc quan.

“Mô hình của chúng tôi đã có sai khác lũy kế là 1.2%, trong giai đoạn từ quý II 2016 đến quý IV 2017”, vị giáo sư này thừa nhận gần đây.

Nhưng giáo sư Minford cũng chỉ ra rằng, tác động thực tế của Brexit đến kinh tế vẫn nhỏ hơn đáng kể so với dự báo mà Bộ Tài Chính đưa ra trước đợt trưng cầu dân ý.

Mô hình của Bộ tài chính đã giả định sai, khi cho rằng chính phủ sẽ ngay lập tức khởi động quá trình hai năm tách khỏi EU theo Điều 50 (bà Therasa May kích hoạt vào tháng Ba năm 2017 chứ không phải tháng Sáu năm 2016) và chính quyền sẽ không tiến hành các biện pháp kích thích tài chính và tiền tệ.

Dựa trên hai giả định trên, mô hình của Bộ Tài Chính đưa ra hai kịch bản mà đã không xảy ra trên thực tế: 1. Brexit dẫn đến một “cú sốc” khiến nền kinh tế không thể vực dây ngay lập tức sau cuộc bỏ phiếu; 2. Brexit dẫn đến một “cú sốc nghiêm trọng” làm thu hẹp nền kinh tế.

Mặc dù dự báo của Bộ tài chính rõ ràng là không chính xác, nhưng việc định lượng bất kỳ tác động nào của Brexit đến nền kinh tế Anh là một nhiệm vụ khó khăn, vì khó mà cho ra một con số chính xác.

Việc ước tính phụ thuộc vào nhiều giả thuyết, và cần phải so sánh dữ liệu tăng trưởng thực tế gần đây với tăng trưởng ước đoán trong trường hợp Anh ở lại EU.

Thậm chí thu thập dữ liệu lịch sử còn khó khăn hơn, vì thông số kinh tế được thường xuyên sửa đổi. Ông Robert Chote, chủ tịch Cơ quan Giám sát Ngân sách (OBR), đưa ra cảnh báo vào tháng Ba “không đặt nặng trọng tâm vào các dự báo sớm về thay đổi của GDP ngắn hạn vì vừa khó đo lường và sẽ còn bị sửa đổi”.

Tuy nhiên, người ta vẫn tiếp tục thuê các chuyên gia kinh tế để ước tính về GDP.

Ông Sam Hill của RBC Capital Markets ước tính rằng, do các nhân tố như tiêu dùng hộ gia đình và đầu tư kinh doanh yếu đi, Brexit đã làm giảm mất 1 % GDP vào cuối năm 2017. Nhưng ông nói thêm, quyết định cắt giảm lãi suất của Ngân hàng Trung ương Anh còn khiến cho sụt giảm GDP lên đến “khoảng 1,5 %”.

Còn theo ước tính của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh ông Mark Carney, thì thiệt hại do Brexit gây ra còn lớn hơn, dựa trên sự chênh lệch giữa dự báo về GDP trong trường hợp Anh ở lại EU (đã được đưa ra trước cuộc trưng cầu dân ý) và GDP thực tế hiện nay.

“Nếu nhìn vào nền kinh tế hiện nay so với những gì đã được dự báo trước đó, có sự thu hẹp trên 1% so với trước đây, bất chấp các kích thích rất lớn từ Ngân hàng Trung ương Anh, các nỗ lực nới lỏng chính sách tài khóa của chính phủ, và bất chấp tình hình kinh tế toàn cầu và kinh tế châu Âu đã phát triển mạnh hơn trước đây rất nhiều”, ông Carney đã phát biểu như trên với Ủy ban đặc biệt của Bộ tài chính trong tháng Năm vừa qua.

Ông Carney còn nói thêm: “Nếu điều chỉnh thêm những yếu tố trên, mức thu hẹp có thể là 1,5%, 1,75%, hay khả năng lên tới 2% so với khi không Brexit”, sự sụt giảm trên khiến chúng ta có lý do hợp lý để đổ lỗi cho Brexit.

Phân tích của Financial Times đưa ra một mức trung bình từ nhiều mô hình khác nhau. Phân tích so sánh mức tăng trưởng thực tế 2,8% kể từ cuộc trưng cầu dân ý với những kết quả của các mô hình khác nhau, dựa trên những giả định đơn giản.

Mô hình cho kết quả tác động nhỏ nhất (làm GDP giảm 0,7%) sử dụng tốc độ tăng trưởng lịch sử từ 2010 đến cuộc trưng cầu ngày 23 tháng Sáu năm 2016 làm dữ liệu tham chiếu, trong khi mô hình cho kết quả tác động lớn nhất (làm GDP giảm 2%) so sánh tăng trưởng thực tế với tốc động tăng trưởng trung bình của nhóm G7 kể từ cuộc bỏ phiếu. Trong thời gian đó, Anh tụt từ vị trí đầu bảng xuống thấp nhất trong nhóm nước G7.

Một cách tiếp cận khác dựa trên việc so sánh với các quốc gia có tăng trưởng kinh tế tương tự với Anh trước cuộc trưng cầu dân ý. Một trong số là mô hình của ông John Springford, phó giám đốc Trung tâm cải cách châu Âu, cho ra kết quả là Brexit làm GDP giảm 2.1%. Trong số các nước được ông Springford cho là tương tự với Anh, Hungary là nước tương đồng cao nhất, chiếm tỷ trọng 23% trong mô hình.

Tất cả các phương pháp tính này đều gây tranh cãi, nhưng các chuyên gia Brexit đồng ý rằng không có cách nào hoàn hảo để ước tính. Ông Julian Jessop, chuyên gia kinh tế trưởng tại Viện Kinh tế, một nhà tư tưởng thị trường tự do, đánh giá mức độ Brexit ảnh hưởng là 1%, nhưng cho rằng tác động tiêu cực đến tăng trưởng có thể chỉ là tạm thời.

“Một phần tác động này chỉ là tạm thời và có thể đảo chiều, đặc biệt là trong lĩnh vực đầu tư, khi chúng ta chính thức rời khỏi EU”, ông nói.

Với việc chỉ còn 9 tháng trước khi Anh chính thức rời khỏi EU và vẫn chưa có thỏa thuận nào với EU gần đây, các nhà kinh tế khác cho rằng thật vội vã khi dự đoán hệ quả cuối cùng của Brexit.

“Trong năm 2018, tác động từ Brexit sẽ còn tiếp tục tăng lên và có thể làm GDP vào cuối năm giảm 2%”, ông Hill nói.

“Mặc dù thu nhập thực tế được kỳ vọng sẽ tăng, nhưng tiêu dùng sẽ không tăng như mức kỳ vọng. Những thách thức với hoạt động đầu tư kinh doanh có thể vẫn tồn tại, trong khi bù đắp từ thương mại ròng còn đáng thất vọng”.

Nguồn: Financial Times - KDu

Từ khóa: Brexit, Anh, EU, tác động, GDP