WTO và mức thuế của Trump

Jennifer Hillman

Đài Phát thành Quốc gia Mỹ (NPR) đã có buổi nói chuyện với giáo sư Jennifer Hillman, cựu thành viên của Cơ quan Phúc thẩm WTO, về trường hợp Mỹ đánh thuế lên thép và nhôm.

Phát thành viên: Cùng chung nỗi lo lắng và thất vọng, các nước đồng minh thân cận nhất của Mỹ trong tuần vừa qua đã thể hiện sự tức giận trước tuyên bố đánh thuế lên nhôm và thép của Tổng thống Mỹ. Sáu bộ trưởng tài chính thuộc nhóm G7, trong đó có Canada, Pháp và Anh, đều đang chỉ trích thành viên còn lại trong nhóm là Hoa Kỳ. Cố vấn kinh tế Nhà Trắng Larry Kudlow trong sáng nay đã nói bớt đi về tình hình căng thẳng, gọi đó chỉ là cuộc cãi vã nội bộ. Hiện nay, Canada và EU đã nộp đơn khiến kiện về mức thuế của Mỹ lên tổ chức thương mại thế giới (WTO) – cơ quan được giao nhiệm vụ giải quyết các tranh chấp thương mại quốc tế. Tiếp theo đây, Bà Jennifer Hillman – cựu thành viên của của Cơ quan Phúc thẩm thuộc WTO sẽ có một vài trao đổi xoay quanh vấn đề này.

Thưa bà, nói tóm lại, tại sao các nước lại đưa vụ việc ra WTO?

Hillman: Bởi vì các nước tin rằng, Mỹ đã vi phạm nghĩa vụ mà nước này đã cam kết với WTO. Trong phần về thuế quan, Mỹ đã cam kết sẽ đưa mức thuế thép nhập khẩu về 0%, và mức thuế nhôm nhập khẩu về 0 – 6%. Thứ hai, một trong những nguyên tắc của WTO đó là: không được phân biệt đối xử giữa các nước thành viên với nhau. Ở đây, Mỹ lại đang đánh thuế các nước, nhưng lại miễn trừ cho Hàn Quốc, Brazial, Úc và Argentina. Vì thế, nguyên nhân khiếu kiện còn lại, và là nguyên nhân cốt lõi nhất, chính là có sự phân biệt đối xử với EU, Canada, Mexico nói riêng và và tất cả các nước đang bị đánh thuế nói chung.

PV: Liệu tranh chấp lần này có chuyển thành một vụ việc nghiêm trọng hơn, phụ thuộc vào phán quyết của WTO?

Hillman: Trước khi ra kết luận, WTO sẽ phải lắng nghe các bên, xem xét các bằng chứng để quyết định xem WTO đồng tình hay không đồng tình với khiếu kiện của Canada, liên minh Châu Âu. Tôi cho rằng, khả năng WTO ra phán quyết chống lại Mỹ là cực kỳ cao. Ý tôi là, bằng chứng vi phạm khá rõ ràng. Vấn đề nan giải còn lại giành cho WTO chính là, tổ chức này sẽ ứng xử thế nào trước các lý lẽ mà Mỹ dự kiến đưa ra để bào chữa?

PV: Lý lẽ bào chữa sẽ là an ninh quốc gia?

Hillman: Chính xác. Mỹ sẽ lập luận rằng, WTO có điều khoản cho phép các nước được quyền không tuân thủ các cam kết thuế quan, vì lý do an ninh quốc gia. Nếu một nước rơi vào trường hợp được áp dụng nguyên tắc đó, nước đó có quyền đối xử phân biệt với các nước còn lại. Và vấn đề ở đây là, không rõ mức thuế thép và nhôm của Mỹ có được phép áp dụng điều kiện miễn trừ hay không.

PV: Vậy thì WTO sẽ phải phân xử việc đó. Nhưng cho dù kết quả phán quyết thế nào, liệu phán quyết đó có đủ sức răn đe? Ý tôi là, WTO sẽ làm gì tiếp theo đó?

Hillman: Sau khi kết thúc một vụ kiện tại WTO, các nước sẽ được yêu cầu thực thi theo phán quyết. Nếu nước đó không tuân thủ, sẽ có 2 lựa chọn khác. Một là các nước khiếu kiện (EU, Canada, v.v...) có thể yêu cầu Mỹ phải bồi thường cho những tổn thất thương mại mà mức thuế trên gây ra. Hoặc là, EU, Canada và các nước khác có thể đánh thuế trả đũa Mỹ.

PV: Bà nhận xét gì về khả năng nổ ra chiến tranh thương mại?

Hillman: Tôi e là khả năng xảy ra chiến tranh cao hơn tôi tưởng. Chính quyền Trump đã tính toán sai phản ứng của EU, Canada và nhiều quốc gia khác trước thông báo áp thuế. Mỹ đã nghĩ các nước sẽ chấp nhận mức thuế. Và rõ ràng trên thực tế, hầu hết các nước đều nói không. Các nước cho rằng ngay từ đầu, Mỹ không có quyền áp thuế, vì vậy, các nước sẽ không đồng ý giảm thâm hụt với Mỹ chỉ để được loại ra khỏi mức thuế phi pháp trên.

PV: WTO thật sự là một định chế được thành lập nên để cố ngăn chặn nổ ra các cuộc chiến thương mại, có phải vì chiến tranh thương mại luôn gây ra hậu quả nặng nề?

Hillman: Chính xác là như vậy. Khi các nước xây dựng nên một bộ quy tắc ràng buộc lẫn nhau, toàn bộ mục đích là để ngăn chặn tình huống khi một nước tuyên bố sẽ đánh thuế, các nước khác cũng sẽ làm theo và nói là, tăng thuế là để bảo vệ thị trường trong nước bởi vì tất cả nhôm và thép không sản xuất ở Mỹ nhưng lại đang bán trên thị trường Mỹ và làm thiệt hại cho nhà cung cấp trong nước. Khi đó, các nước bắt đầu đánh thuế lẫn nhau. Và đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ rơi vào tình huống của cuối những năm 1920 đầu những năm 1930, khi toàn bộ hệ thống thương mại sụp đổ và các nền kinh tế trên thế giới cũng sẽ sụp đổ theo. Sau đó, chúng ta sẽ bước vào thời kỳ suy thoái sâu và kéo dài.

PV: Cảm ơn bà.

Nguồn: National Public Radio – TQ

Từ khóa: Mỹ, thuế, thép và nhôm, WTO, trả đũa