Trump châm dầu vào cuộc chiến thương mại toàn cầu

Trump13032018

Quyết định áp thuế của tổng thống Trump lên thép và nhôm nhập khẩu từ liên minh châu Âu (EU), Canada và Mexico đã đẩy chính quyền Mỹ đến bên bờ của một cuộc chiến thương mại toàn lực với ba đối tác thương mại lớn nhất của mình.

Sáng thứ Năm theo giờ địa phương, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Wilbur Ross thông báo Mỹ sẽ chấm dứt thời hạn tạm miễn đánh thuế thép và nhôm nhập khẩu cho ba nước. Với việc miễn trừ được dỡ bỏ, các mặt hàng này khi nhập khẩu vào Mỹ sẽ phải chịu mức thuế tương ứng là 25% và 10%.

Động thái trên vấp phải sự chỉ trích từ các nghị sĩ Đảng Cộng Hòa, các hiệp hội doanh nghiệp và các đồng minh của Mỹ - những người đã cố thuyết phục Tổng thống Trump lựa chọn một giải pháp khác.

Thế nhưng, như đã được dự báo từ trước, Trump bất chấp mối quan hệ đồng mình để theo đuổi chương trình “Nước Mỹ trên hết” mà ông đã hứa hẹn với các cử tri ủng hộ mình.

Trump đã coi nhẹ tính nguy hiểm của một cuộc chiến thương mại, nhận định Mỹ sẽ “dễ dàng giành chiến thắng” trong bất đồng với các nước. Giờ đây, niềm tin trên đang được kiểm nghiệm, với việc ba nền kinh tế sẽ nện các đòn giáng nặng nề nhất vào nền kinh tế Mỹ.

Canada, Mexico và EU đều thông báo sẽ đưa ra một loạt các biện pháp trả đũa sau quyết định của chính quyền Mỹ.

Ngoại trưởng Canada bà Chrystia Freeland cho biết, Ottawa sẽ áp thuế lên đến 12.8 tỷ USD bắt đầu từ ngày 1/7 lên nhôm, thép, và một loạt các hàng hóa khác đến từ Mỹ.

Cụ thể, các sản phẩm thép Mỹ sẽ bị đánh thuế 25%, còn các hàng hóa khác, như nhôm, giấy vệ sinh, rượu whisky và nước ép cam, sẽ chịu mức thuế 10%. Mức thuế sẽ vẫn được duy trì cho đến khi Mỹ chịu dỡ bỏ việc đánh thuế của mình.

Bà Freeland còn cho biết, “đây là hành động thương mại cứng rắn nhất mà Canada từng áp dụng kể từ sau thế chiến thứ II cho đến nay”.

Còn về phía EU, ông Jean-Claude Juncker chủ tịch Ủy ban Châu Âu cho biết, “Mỹ đã khiến chúng tôi không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc đưa vụ việc lên cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO, và áp thuế bổ sung lên một số mặt hàng nhập khẩu từ Mỹ”. Ông Juncker nhận định “Điều Mỹ đang làm, rõ ràng và đơn giản, là chủ nghĩa bảo hộ”.

Ủy viên Thương mại EU bà Cecilia Malmström thì cho biết, EU sẽ áp dụng các “biện pháp tái cân bằng và sẽ tiến hành các bước đi cần thiết để bảo vệ thị trường EU khỏi tình trạng chuyển hướng thương mại do các biện pháp hạn chế của Mỹ gây ra”.

Trong một thông cáo được đưa ra, EU nhắc đến một danh sách dài 10 trang bao gồm các mặt hàng trị giá 3.3 tỷ USD có khả năng bị đánh thuế. Danh sách này bao gồm các sản phẩm xuất khẩu đặc trưng của Mỹ như rượu Bourbon Kentucky, quần jeans và xe máy Harley-Davidson.

Mexico cũng cho biết sẽ áp thuế lên một loạt các hàng hóa từ Mỹ, bao gồm thép cuộn (cán nóng và cán nguội), đèn chiếu sáng, thịt heo, xúc xích, táo, nho, việt quất, và các loại phô mai.

Chính quyền nước này phát biểu “Mexico rất lấy làm tiếc và lên án hành động tự ý áp thuế lên thép và nhôm của Mexico từ 1/6 tới, dùng lý lẽ an ninh quốc gia”.

“Mexico đã nhiều lần bày tỏ quan điểm, lý lẽ an ninh quốc gia là không đủ thuyết phục cho hành động trên”.

Năm ngoái, gần 50% kim ngạch nhập khẩu nhôm và thép của Mỹ là đến từ EU, Canada, và Mexico.

Liam Fox, Bộ trưởng Thương mại Quốc tế Anh lưu ý, Anh Quốc cũng đang là nhà cung cấp thép cho ngành công nghiệp quốc phòng của Mỹ. Ông Fox gọi mức thuế trên là “hết sức nực cười”.

“Việc làm của Mỹ cực kỳ gây thất vọng, để ngăn chặn việc này, chúng tôi đang làm việc với ngành thép, với Mỹ và các đồng minh bên phía EU để tìm ra một giải pháp”, ông Fox cho biết, “một cuộc chiến thương mại sẽ là điều tệ hại cho người tiêu dùng ở cả hai bên bờ Đại Tây Dương”.

Hành động đánh thuế được đưa ra khi chỉ còn một tuần nữa là diễn ra cuộc họp của nhóm G7 tại Canada. Có khả năng cao là Trump sẽ phải hứng chịu cơn tức giận từ các nhà lãnh đạo khác tại cuộc họp lần này.

Bộ trưởng Ross bác bỏ bình luận cho rằng Mỹ đang châm ngòi một cuộc chiến thương mại với các nước đồng minh và rằng Mỹ đang đánh giá thấp tác động của hành động trên lên nền kinh tế Mỹ.

Ông Ross đã trả lời đài CNBC rằng “Chúng tôi đã thảo luận rất lâu trước khi đưa ra quyết định, và quyết định này chỉ tác động một tỷ lệ rất nhỏ đến tương lai nền kinh tế Mỹ - chỉ 1%.”

Tuy nhiên, người phụ trách vấn đề thương mại của Viện Cato – ông Dan Ikenson – lại dự báo nền kinh tế Mỹ sẽ hứng chịu hậu quả từ việc làm trên, và cho biết, đây là bài học cay đắng dành cho những người ủng hộ Trump.

Thượng nghị sĩ Orrin Hatch (thuộc bang Utah), chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng viện, cho biết mức thuế nhập khẩu là “một loại thuế khóa đánh vào người dân Mỹ và sẽ gây ra thiệt hại cho người tiêu dùng, doanh nghiệp sản xuất và lực lượng công nhân”.

Còn Hạ nghị sĩ Kevin Brady (bang Texas) – Chủ tịch Ủy ban Tài chính và Thuế vụ của Hạ Viện thì nhận định, mức thuế đang “đánh sai mục tiêu”. Một Hạ nghị sĩ khác là ông Paul Ryan còn thẳng thắn bày tỏ, đối tượng cần đánh thuế nên là Trung Quốc.

Ông Ryan cho biết “Tôi bất bình với quyết định trên, thay vì giải quyết các vấn đề thực chất mà các mặt hàng này phải đối mặt trong thương mại quốc tế, hành động hôm nay của chính quyền Mỹ lại nhằm vào các nước đồng minh của mình, trong khi chúng ta còn phải hợp tác với họ để giải quyết vấn đề tập quán thương mại không công bằng của các nước như là Trung Quốc.”

Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Pat Toomey cho rằng quyết định trên là “tin xấu”, còn Thượng nghị sĩ Ben Sasse (Neb) thì gọi đó là quyết định “ngu ngốc”.

Bên cạnh các tác động về kinh tế, quyết định đánh thuế các nước đồng minh còn báo hiệu chính quyền Mỹ sẽ có các bước đi khác quyết liệt hơn trong tương lai, như việc rút khỏi NAFTA, hay đánh thuế lên ô tô nhập khẩu.

Nhà phân tích Alec Phillips của Goldman Sachs nhận định “Hành động trên phát đi một tín hiệu khác, đó là tương lai của NAFTA đang bị đe dọa, mặc dù chỉ mới vài tuần trước, mọi thứ đang có vẻ thuận lợi khi vấn đề ô tô trong NAFTA có khả năng đạt được thỏa thuận”.

Trong khi đó, các hiệp hội doanh nghiệp cũng bày tỏ lo ngại các hành động trả đũa qua lại bằng thuế giữa các nước sẽ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của mình.

Brian Kuehl, giám đốc điều hành Farmers for Free Trade cho biết “thông báo mới sẽ khiến ngành nông nghiệp Mỹ đối diện thiệt hại hàng tỷ đô do bị các nước đánh thuế trả đũa. Mức thuế này sẽ gây thiệt hại cho người nông dân Mỹ, và đẩy nhiều nông trại vào tình trạng nguy kịch”.

Hiệp hội các nhà sản xuất thiết bị (AEM) cũng cho biết “khởi đầu một cuộc chiến với 3 đối tác thương mại lớn nhất, đồng thời là các đồng minh thân cận nhất, sẽ phá hủy toàn bộ hệ thống thương mại toàn cầu, đặt người lao động trong ngành công nghiệp của Mỹ vào thế rủi ro”.

Mặc dù đối mặt với sự chỉ trích, Tổng thống Trump vẫn tỏ ra thách thức. Ông đăng lên Twitter dòng chữ “Thương mại tự do”.

Nguồn: The Hill – TQ

Từ khóa: thuế, thép và nhôm, EU, Canada, Mexico, Mỹ