Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Tháng 3 vừa qua, hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đã tiến gần hơn đến giai đoạn hoàn tất khi bộ trưởng của 16 nước thành viên tham gia phiên họp giao ban lần thứ 4 lại Singapore. Theo lịch trình, lãnh đạo các nước sẽ tiếp tục tham gia vào một cuộc họp cấp bộ trưởng tại Tokyo vào ngày 1/7.

Các nền kinh tế tham gia vào RCEP bao gồm toàn bộ 10 nước thành viên của Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ, New Zealand và Australia. Hiệp định khổng lồ này sẽ bao trùm các vần đề về thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, hợp tác kinh tế và kỹ thuật, tài sản trí tuệ, luật cạnh tranh, cơ chế giải quyết tranh chấp và thương mại điện tử.

Cho đến nay, chương về hợp tác kinh tế và kỹ thuật và chương về doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được thống nhất. Tuy vậy, vẫn còn rất nhiều vấn đề mà 16 nước thành viên phải bàn bạc tại cuộc họp tiếp theo, sẽ diễn ra sau 1 tháng nữa.

Thuế quan sẽ là chủ đề đàm phán được ưu tiên hàng đầu. Ấn Độ, quốc gia đại diện cho 10% tổng GDP của toàn bộ các nền kinh tế thành viên RCEP, đang cố gằng kéo dài quá trình đàm phán các vấn đề về thuế quan. Các nước thành viên RCEP, trong đó có Trung Quốc, đang thúc ép Ấn Độ phải loại bỏ thuế cho 92% số mặt hàng. Tuy nhiên, Ấn Độ phản hồi rằng họ sẽ chỉ loại bỏ 80% số dòng thuế, và giảm thuế cho 6% số mặt hàng.

Các nhà phân tích từ lâu đã đoán được rằng Ấn Độ sẽ chỉ chấp nhận giảm thuế hàng hóa nhiều hơn nếu họ nhận lại được những sự nhượng bộ to lớn trong lĩnh vực xuất khẩu dịch vụ. Chia sẻ với tờ ASEAN Post, bà Sanchita Basu Das, Trưởng phòng Nghiên cứu Kinh tế của Viện Yusof Ishak (Singapore) cho biết chính quyền New Delhi đang cố gắng thúc đẩy tự do hóa các lĩnh vực dịch vụ, đặc biệt là trong vấn đề tự do di chuyển trong khối của đối tượng lao động là các chuyên gia.

Trong một email trả lời, bà Das cho biết: “Ấn Độ muốn áp dụng một cấu trúc áp thuế theo nhiều tầng – cho ASEAN, Trung Quốc và các nước khác. Vì RCEP là một hiệp định toàn diện, nên họ cũng muốn đàm phán về vấn đề di chuyển việc làm của chuyên gia thay cho vấn đề mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường. Đây là một chủ đề rất phức tạp và nó khiến các cuộc thảo luận bị kéo dài”.

Theo bà Das, suy cho cùng, Ấn Độ sẽ không thế cứ tiếp tục trì hoãn một vấn đề, vì họ sẽ có nguy cở bỏ mất những lợi ích kinh tế khác mà RCEP tạo ra.

Bà cho biết thêm rằng, “khả năng cao là Ấn Độ sẽ chấp nhận thỏa hiệp, nếu không, họ có thể sẽ không được tham gia vào một trong những mạng lưới thương mại lớn nhất Châu Á”.

Ngoài ra, những căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng giữa các nền kinh tế thành viên có thể sẽ khiến cho quá trình đàm phán RCEP gặp khó khăn. Trung Quốc mở đường vào Pakistan – như một phần trong Sáng kiến Vành đai và Con đường – đang làm gia tăng căng thẳng giữa Trung Quốc và Ấn Độ. Bên cạnh đó, tranh chấp trên Biển Đông giữa Trung Quốc và 5 quốc gia thành viên ASEAN cũng có thể phá hỏng quá trình đàm phán RCEP.

Dù thế nào đi chăng nữa, các quốc gia đều có xu hướng tạm thời đặt những tranh chấp ra phía sau để tập trung vào những lợi ích kinh tế to lớn hơn. Hơn nữa, các nước thành viên RCEP đều muốn tập trung chống lại những xu hướng đáng lo ngại như mối đe dọa của chủ nghĩa bảo hộ về kinh tế trong chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, và xu hướng phản đối tự do thương mại của các thế lực chính trị trên toàn cầu. Phần lớn trong 16 nước thành viên là những nền kinh tế đang phát triển. Họ không muốn bị bỏ rơi trong trật tự thương mại quốc tế, hay mạo hiểm đánh đổi những lợi ích kinh tế to lớn đã thu được cho đến hiện tại.

Trong sự kiện lần này, RCEP cũng có thể là đòn bẩy để nâng cao vai trò lãnh đạo của Singapore trong việc ký kết hiệp định thương mại. Với cương vị chủ tịch luân phiên ASEAN 2018, đảo quốc này đã đưa mục tiêu hoàn tất một RCEP chất lượng cao vào danh sách những ưu tiên mà quốc gia này muốn đạt được trong nhiệm kỳ chủ tịch.

Là một quốc gia chuyên phụ thuộc vào thương mại quốc tế để phát triển, Singapore dĩ nhiên có nhiều kinh nghiệm hơn để dẫn dắt các vấn đề. Người ta thường đinh ninh rằng RCEP là một sáng kiến do Trung Quốc dẵn dắt, nhưng thực tế là, nó được dẫn dắt bởi khối ASEAN. Chúng ta có thể xem RCEP như là một phiên bản phối hợp của các hiệp định ASEAN+1 nhằm xóa bỏ hiệu ứng “bát mì” giữa các hiệp định song phương trong khu vực Châu Á.

Giữa lúc chủ nghĩa bảo hộ đang nổi lên và Mỹ rút lui khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), RCEP đã trở thành một giải pháp thay thế của các nước thành viên ASEAN, nhằm phục vụ cho một chương trình nghị sự tự do hóa thương mại cao hơn. Là một trong những khu vực năng động nhất trên thế giới, Đông Nam Á cũng sẽ được lợi ích dài hạn từ những nỗ lực đàm phán RCEP. Tuy nhiên, liệu RCEP có thể hoàn tất vào cuối năm 2018 hay không sẽ phụ thuộc vào những gì diễn ra trong tháng 7 tới.

Nguồn: The ASEAN Post - HN

Từ khóa: RCEP, hiệp định tự do thương mại thế hệ mới, chủ nghĩa bảo hộ, toàn cầu hóa, hội nhập.