Đức đang ở bờ vực của suy giảm kinh tế

6 tin1 29.01.2024

Đầu tư kỹ thuật số đang bị cắt giảm và ngành công nghiệp đang bị mắc kẹt trong quá khứ, ở một quốc gia mà máy fax vẫn còn phổ biến.

Nền kinh tế Ý bắt đầu suy thoái vào khoảng năm 2000. Ở Anh, tăng trưởng năng suất sụt giảm sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và không bao giờ phục hồi được như trước. Điều hiện đang đẩy nền kinh tế Đức đến bờ vực thẳm là việc Nga xâm lược Ukraine. Quỹ đạo hiện tại của Đức không chỉ là suy giảm trong chu kỳ kinh tế thông thường. Hào quang của thời đại “Made in Germany” – của sự xuất sắc về kỹ thuật và sản xuất của Đức – sắp kết thúc.

Đây là câu chuyện về sự suy thoái công nghiệp mà ít người dự đoán được, mặc dù nó đã bắt đầu từ nhiều năm trước. Sản xuất công nghiệp ở Đức đã giảm tổng cộng 8% kể từ năm 2015, trong khi ở phần còn lại của khu vực đồng euro, chỉ số sản xuất tăng 4%. Đây là một sự thay đổi lớn và còn nhiều hơn thế nữa. Công ty thép ThyssenKrupp là một ví dụ cụ thể. Giám đốc điều hành của doanh nghiệp này được cho là đã đề xuất cắt giảm 40% công suất, theo sau dự báo nhu cầu sẽ giảm trong dài hạn. Thép nằm ở đầu chuỗi cung ứng kỹ thuật. Nếu bạn cắt giảm sản xuất thép, các ngành công nghiệp còn lại trong chuỗi lại sẽ bị ảnh hưởng. Đức đã bước vào giai đoạn mà các nhà kinh tế gọi là suy thoái cơ cấu.

Lớn lên ở Đức, tôi có thể chứng minh vai trò quan trọng của kỹ thuật và công nghệ trong xã hội Đức. Trước đây, người ta thường nghe mọi người trên xe buýt thảo luận về hệ thống thủy lực hoặc các chủ đề kỹ thuật khác. Phần lớn học sinh mới tốt nghiệp sẽ chọn học các ngành kỹ thuật hoặc khoa học. Ngoài những cầu thủ bóng đá vĩ đại của những năm 1970, những anh hùng lúc bấy giờ còn là những kỹ sư tại các công ty ô tô đã phát triển các mẫu động cơ hiện đại. Khẩu hiệu của Audi “Vorsprung durch Technik” đại diện cho mô hình kinh tế này. Ferdinand Porsche, người đứng đầu quá cố của gia đình Porsche, khi được hỏi ông thích mẫu xe nào nhất, ông đã trả lời: mẫu xe tiếp theo của hãng. Đó là tinh thần Đức. Đó là thời điểm nước Đức nhìn về tương lai.

Tôi coi số hóa, chứ không phải địa chính trị, là yếu tố chính phá vỡ mô hình nêu trên. Các hãng ô tô từng kiếm được lợi nhuận lớn nhờ động cơ diesel và dịch vụ hậu mãi. Tuy nhiên, ô tô điện có nhiều điểm chung hơn với các thiết bị điện tử tiêu dùng: lợi nhuận đến từ pin và phần mềm. Điều khác biệt ở chỗ Trung Quốc và Mỹ sở hữu phần lớn chuỗi cung ứng đối với sản phẩm này.

Việc Nga xâm lược Ukraine đã gây thiệt hại đáng kể đến ngành sản xuất thâm dụng năng lượng. Bạn có thể mong giá năng lượng thấp có thể giúp những ngành công nghiệp truyền thống tồn tại thêm một thời gian nữa. Tuy nhiên thực tế không sáng sủa như vậy. BASF, tập đoàn hóa chất hàng đầu của Đức đã nhận định rằng tương lai của họ sẽ không còn phụ thuộc vào nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Sản xuất kiểu cũ vẫn còn quan trọng ngay cả trong thế giới kỹ thuật số. Đức sản xuất nhiều đạn dược cho Ukraine hơn bất kỳ nước nào khác ở châu Âu. Ngay cả ô tô điện cũng có bộ phận cơ khí. Người Đức hiểu biết về việc mở rộng quy mô sản xuất công nghiệp. Đức cũng không phải quốc gia giàu có duy nhất đang bắt đầu con đường suy thoái công nghiệp từ mức cao. Một lực lượng lao động được đào tạo tốt cuối cùng sẽ thích nghi với một thế giới mới. Có một thế hệ khởi nghiệp kinh doanh mới đầy hứa hẹn, đặc biệt là ở khu vực Munich. Nhưng sẽ mất một thời gian, có thể là một thập kỷ, trước khi họ đạt đến đỉnh cao. Cho đến lúc đó, tôi cho rằng tình trạng bất ổn hiện tại sẽ tiếp tục kéo dài.

Vấn đề là chính phủ và công chúng Đức dường như không ủng hộ việc đa dạng hóa nền kinh tế. Các cuộc tranh luận chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp và lĩnh vực hiện có chứ không phải những doanh nghiệp sáng tạo và lĩnh vực mới. Không giống như Anh hay Mỹ, Đức không có cơ sở hạ tầng cho nền kinh tế khởi nghiệp; các doanh nghiệp truyền thống là người cung cấp chính các khoản đầu tư vào hoạt động khởi nghiệp - và nhiều công ty đang sống trong quá khứ.

Kinh tế suy thoái luôn có tác động lớn đến chính trị. Kể từ khi sử dụng đồng euro vào năm 1999, Ý đã có 11 lần thay đổi Thủ tướng. Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, Vương quốc Anhcó sáu Thủ tướng – bốn kể từ cuộc trưng cầu dân ý về Brexit. Đức chỉ có ba Thủ tướng kể từ năm 1998. Tôi cho rằng kỷ nguyên ổn định đó sắp thay đổi – bắt đầu từ cuộc bầu cử năm tới.

Một cuộc khủng hoảng ở Đức sẽ kéo theo một cuộc khủng hoảng ở châu Âu. Các nước láng giềng của Đức ở Trung và Đông Âu gắn kết chặt chẽ với chuỗi cung ứng của nền kinh tế lớn nhất Âu châu. EU cũng phụ thuộc vào đóng góp ròng của Đức cho ngân sách của mình. Bên cạnh đó, liên minh 27 quốc gia cũng dựa vào trái phiếu chính phủ được xếp hạng AAA của Đức như một điểm tựa cho khu vực đồng euro.

Có lẽ sai lầm chính sách lớn nhất của Thủ tướng Angela Merkel và những người cùng thời với bà là đánh giá sai tác động của địa chính trị đối với ngành công nghiệp Đức. Những cú sốc toàn cầu trong thời đại chúng ta đòi hỏi phải đầu tư nhiều hơn vào quốc phòng, an ninh và công nghệ. Nhưng sự yếu kém về kinh tế đã hạn chế dư địa tài chính cho nất kỳ khoản đầu tư nào. Khi không có thặng dư tăng trưởng, bạn chỉ có thể chi tiêu cho quốc phòng nếu bạn chi ít hơn cho thứ khác. Những gì họ đang cắt giảm là đầu tư kỹ thuật số. Đó là nguyên nhân tại sao ở Đức, máy fax vẫn còn rất phổ biến.

Có một cuộc tranh luận kinh tế sôi nổi đang diễn ra ở Đức – nhưng tôi sợ họ đang cố gắng giải quyết sai vấn đề. Câu chuyện xoay quanh tính cạnh tranh. Nhiều ý kiến cho rằng lương thấp hơn hoặc chính phủ trả nhiều tiền trợ cấp hơn cho ngành ô tô điện thì mọi chuyện sẽ tốt hơn. Nhưng vấn đề với ô tô điện của Đức không phải là chúng quá đắt để sản xuất: chúng không phải là công nghệ hiện đại. Xe điện Trung Quốc không hề rẻ và lỗi thời. Phải công nhận xe của họ tốt hơn.

Tôi có cảm giác rằng người Đức đang tập trung vào các ngành công nghiệp cũ và các chính sách kinh tế của ngành công nghiệp cũ, bởi vì đây là tất cả những gì họ từng biết. Sẽ phải mất một thời gian nữa họ mới nhận ra rằng tương lai của nền kinh tế Đức sẽ phụ thuộc vào Volkswagen ít hơn nhiều so với các công ty vẫn chưa được thành lập. Người Porsche xưa từng nói cách tốt nhất để dự đoán tương lai là phát minh ra nó. Nước Đức vẫn còn rất xa mới đạt được điều này.

Nguồn: Newstateman

Từ khóa: công nghiệp, Đức, nền kinh tế