Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Lợi ích kinh tế và thương mại

ASEAN, với khối kinh tế trị giá 3,8 nghìn tỷ USD, đại là một thị trường đầy tiềm năng cho Bangladesh. Mặc dù có vị trí gần và những lợi thế chiến lược, nhưng kim ngạch thương mại của Bangladesh tới các quốc gia này vẫn còn thấp.

Theo nghiên cứu của Atiur Rahman, cựu Thống đốc Ngân hàng Bangladesh, cho thấy 40–60% tiềm năng xuất khẩu của Bangladesh sang các quốc gia ASEAN vẫn chưa được khai thác.

Các quốc gia thành viên như Việt Nam, Thái Lan và Malaysia là những ví dụ về cách ASEAN thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua tự do hóa thương mại và hợp tác trong khu vực.

Giáo sư Dr. Mustafizur Rahman, nhà nghiên cứu danh tiếng tại Trung tâm Đối thoại Chính sách (CPD), cho rằng các cuộc đàm phán thương mại với các khối như RCEP hay ASEAN sẽ có lợi hơn nhiều cho Bangladesh so với việc ký kết các hiệp định thương mại song phương.

Ông cho biết: "Điều này giúp giảm áp lực đàm phán cho chúng ta và dễ dàng đạt được các thỏa thuận có lợi."

Tuy nhiên, sau khi rời khỏi nhóm các nước kém phát triển (LDC), Bangladesh sẽ mất đi quyền tiếp ưu đãi thương mại và phải đối mặt với các quy định nghiêm ngặt về xuất xứ. Điều này, có thể khiến xuất khẩu của Bangladesh giảm từ 7–14%.

Tuy nhiên, khối kinh tế 3 nghìn tỷ USD của ASEAN mang lại giải pháp hấp dẫn để Bangladesh vượt qua các thách thức sau khi rời nhóm các nước kém phát triển (LDC).

Theo Dr. Rahman, sau khi không còn được hưởng ưu đãi thương mại, Bangladesh sẽ cần thu hút thêm đầu tư nước ngoài. Hiện tại, xuất khẩu của Bangladesh sang các nước ASEAN và RCEP vẫn còn rất thấp. Vì vậy, việc ký kết hiệp định thương mại tự do (FTA) hoặc hiệp định đối tác kinh tế toàn diện (CEPA) với các khối này sẽ giúp Bangladesh có thêm lợi thế thị trường.

Bằng cách đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu và mở rộng các thị trường mới trong ASEAN, Bangladesh có thể đối phó với những tổn thất thương mại dự kiến. Các ngành dược phẩm, kỹ thuật nhẹ và nông sản nổi bật là các lĩnh vực có tiềm năng phát triển mạnh trong các thị trường ASEAN.

Thêm vào đó, việc gia nhập các mạng lưới thương mại ASEAN có thể giúp Bangladesh vượt qua sự phụ thuộc quá lớn vào các sản phẩm may mặc sẵn, hiện chiếm 85% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này.

Hơn nữa, việc gia nhập ASEAN có thể giúp Bangladesh đàm phán các điều khoản thương mại tốt hơn và thu hút các khoản đầu tư trong khu vực. Các quốc gia như Philippines đã tận dụng tư cách thành viên của mình để thu hút vốn đầu tư nước ngoài đáng kể từ các cường quốc như Singapore và Malaysia. Bangladesh cũng có thể học hỏi chiến lược này để tăng cường sự hiện diện tại Đông Nam Á.

Đồng thời, việc gia nhập ASEAN cũng mở đường cho Bangladesh trở thành thành viên của RCEP. Theo nghiên cứu của Ủy ban Thương mại và Thuế quan Bangladesh (BTTC), ký hiệp định thương mại tự do với các nước thành viên RCEP có thể giúp tăng xuất khẩu của Bangladesh lên 17% và tăng GDP thêm 0,26%.

Kết nối chiến lược và phát triển cơ sở hạ tầng

Bangladesh như một cầu nối giữa Nam Á và Đông Nam Á, là vị trí chiến lược quan trọng đối với ASEAN. Các dự án Đường sắt xuyên Á (TAR) và Đường cao tốc Á (AH) có thể thúc đẩy kết nối mạnh mẽ, liên kết Bangladesh với Thái Lan, Myanmar và thậm chí là tỉnh Vân Nam của Trung Quốc.

Cải thiện cơ sở hạ tầng, bao gồm cảng Matarbari và việc mở rộng công suất tại cảng Chattogram, sẽ giúp Bangladesh trở thành một trung tâm thương mại và logistics cho các quốc gia ASEAN.

Việc kết nối Bangladesh với mạng lưới ASEAN cũng có thể giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào các tuyến đường biển, cung cấp lựa chọn thay thế các tuyến giao thông đường bộ.

Sức mạnh địa chính trị và cơ hội đa dạng hóa

Việc gia nhập ASEAN sẽ củng cố vị thế địa chính trị của Bangladesh. Với tư cách thành viên trong khối này giúp Bangladesh giảm sự phụ thuộc quá lớn vào Ấn Độ và Trung Quốc.

ASEAN cung cấp một nền tảng hợp tác cân bằng, nơi Bangladesh có thể tiếp cận với các cường quốc khu vực trong khi vẫn duy trì chính sách đối ngoại độc lập.

Đồng thời, việc tham gia Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) mở ra cơ hội hợp tác với các cường quốc như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Điều này không chỉ làm tăng cường ngoại giao kinh tế của Bangladesh mà còn thu hút các khoản đầu tư vào các ngành công nghiệp nặng, công nghệ và cơ sở hạ tầng.

Những thách thức phía trước: Khủng hoảng Rohingya và quan hệ với Myanmar

Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất trong quan hệ của Bangladesh với ASEAN là khủng hoảng Rohingya. Vì Myanmar là một quốc gia thành viên, ASEAN đã ngần ngại đưa ra lập trường rõ ràng, chỉ tham gia vào các cuộc đối thoại không ràng buộc.

Quá trình hồi hương Rohingya đã diễn ra chậm chạp và các cuộc đàm phán ngoại giao thường không đạt được kết quả. Do đó, sẽ rất khó để bỏ qua vấn đề Rohingya và hàng triệu người tị nạn.

Tuy nhiên, sự hỗ trợ của các thành viên ASEAN có cùng quan điểm như Indonesia và Malaysia có thể giúp thúc đẩy nỗ lực hồi hương nhân đạo và bền vững của người Rohingya.

Chi phí tuân thủ cao

Việc gia nhập ASEAN đòi hỏi phải tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của tổ chức, điều này bao gồm các thay đổi về chính sách và đầu tư vào cơ sở hạ tầng.

Tuân thủ yêu cầu cải cách trong hệ thống thuế, quy định thương mại và quản trị để phù hợp với các tiêu chuẩn của ASEAN. ASEAN đang trên con đường hướng tới mục tiêu "net zero", trong khi Bangladesh vẫn chưa bắt đầu chú trọng nhiều đến những vấn đề môi trường.

Đối với Bangladesh, những cải cách cần thiết sẽ đòi hỏi nguồn lực lớn, bao gồm tài chính và cam kết chính trị, trong khi lợi ích kinh tế từ những đầu tư này không chắc chắn.

Thiếu cơ sở hạ tầng

Bangladesh cũng gặp khó khăn về hạ tầng để đáp ứng yêu cầu kết nối của ASEAN. Mặc dù cảng Matarbari và cảng Chattogram đang được nâng cấp, nước này vẫn cần đầu tư lớn hơn vào mạng lưới giao thông và logistics.

Việc kết nối với các dự án như Đường sắt xuyên Á (TAR) và Đường cao tốc Á (AH) sẽ đòi hỏi các cam kết tài chính và thực thi hiệu quả. Nếu không cải thiện hạ tầng, Bangladesh có thể bị đánh giá là chưa sẵn sàng, làm chậm quá trình gia nhập. Hơn nữa, các khoản đầu tư này đi kèm rủi ro tài chính, và lợi ích từ kết nối qua Bangladesh có thể không đảm bảo.

Cạnh tranh tăng cao

Các ngành công nghiệp Bangladesh đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các nền kinh tế ASEAN đã phát triển như Việt Nam, Thái Lan và Malaysia. Những quốc gia này đã thích nghi với các hiệp định thương mại tự do của ASEAN và các chuỗi cung ứng đã được tích hợp, khiến họ trở thành đối thủ đáng gờm.

Ngoài ra, các nước như Việt Nam và Indonesia có lực lượng lao động trẻ, năng động và tay nghề cao, điều mà Bangladesh còn thiếu. Nếu không chuẩn bị kỹ lưỡng, sự cạnh tranh này có thể gây khó khăn cho các ngành công nghiệp Bangladesh khi tham gia thị trường ASEAN.

Mặc dù có những thách thức, bao gồm chi phí tuân thủ và các rào cản ngoại giao, nhưng lợi ích từ việc gia nhập ASEAN cũng rất đáng kể.

Nếu Bangladesh có thể cải thiện chính sách, hạ tầng và quan hệ ngoại giao để đáp ứng tiêu chuẩn ASEAN, quốc gia này có thể khẳng định vị thế như một cường quốc khu vực trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.

Nguồn: TBS News

Từ khóa: Bangladesh, ASEAN, cơ hội và thách thức