EU cân nhắc chiến lược an ninh kinh tế giữa lúc căng thẳng toàn cầu; ‘giảm rủi ro có thể làm tăng thêm mâu thuẫn trong nội bộ khối, làm suy yếu sự đoàn kết’

EU chien lươc an ninh kinh te

Ngày 06 tháng 10, các nhà lãnh đạo châu Âu tập trung tại Granada, Tây Ban Nha để thảo luận chương trình nghị sự chiến lược tương lai của EU và giải quyết thách thức về kinh tế và địa chính trị, định hướng kinh tế của khối trước bối cảnh cuộc điều tra về xe năng lượng mới (NEV) của Trung Quốc và nỗ lực giảm thiểu rủi ro ở EU đã làm tăng thêm lo ngại ở Trung Quốc.

Việc đối thoại giữa Trung Quốc và EU trong những tháng gần đây cho thấy sự tích cực trong quan hệ song phương, tuy nhiên khối này cũng thường lạm dụng khái niệm “an ninh” trong lĩnh vực kinh tế của mình.

Các nhà quan sát cảnh báo nếu theo cách tiếp cận như vậy chiếm ưu thế trong hoạch định chính sách của khối, nó không chỉ gây ra bất lợi cho cả Trung Quốc và các công ty châu Âu mà còn làm trầm trọng thêm mâu thuẫn giữa các quốc gia thành viên trong nội bộ khối EU, giữa các tầng lớp xã hội khác nhau và cuối cùng làm suy yếu sức mạnh, sự thống nhất và quyền tự chủ của EU.

Chiến lược mơ hồ

Cuộc họp không chính thức của các nguyên thủ quốc gia hoặc chính phủ hôm 06/10 xoanh quanh các chủ đề về an ninh, quốc phòng và khả năng phục hồi; khả năng cạnh tranh dài hạn và thị trường chung EU; quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số; chủ nghĩa đa phương và quan hệ đối tác toàn cầu.

Reuters cho biết EU muốn duy trì lợi thế công nghiệp và khả năng cạnh tranh trong một thế giới đang chuyển đổi sang các sản phẩm xanh và kỹ thuật số, nhưng EU cũng phụ thuộc vào các nước khác, đặc biệt là Trung Quốc về các khoáng sản quan trọng.

Theo Reuters, khủng hoảng tại Ukraine và xung đột thương mại Mỹ-Trung, rủi ro là từ hay được nhắc trong chính sách kinh tế của EU khi khối này đang cân nhắc cách đảm bảo chuỗi cung ứng và mức độ chia sẻ công nghệ rộng rãi.

Cui Hongjian, giáo sư tại Học viện Quản trị khu vực và toàn cầu thuộc Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, phát biểu trên Global Times hôm 06/10: Cuộc họp của các nhà lãnh đạo EU là bước sơ bộ để EU đưa ra các quan điểm khác nhau và tối đa hóa sự đồng thuận, nghĩa là còn lâu mới đạt được bất kỳ chiến lược thực chất nào,.

Ông Cui lưu ý, ngay cả khi một “chiến lược” có thể được hình thành trong tương lai thông qua các thỏa hiệp, thì các thành viên EU sẽ có thái độ và hành động khác nhau để thực hiện các chính sách đó tại thị trường trong nước của mình.

Sun Keqin, một nhà nghiên cứu tại Viện Quan hệ Quốc tế Đương đại Trung Quốc cho biết bất kỳ chính sách nào của EU đều phải tham khảo ý kiến của các quốc gia khác nhau và xem xét đầy đủ các tầng lớp xã hội; nếu không chính sách đó sẽ phải đối mặt với những trở ngại lớn trong việc thực hiện.

Hậu quả khó lường

EU đã phủ nhận việc “thoát khỏi” Trung Quốc nhưng nỗ lực “giảm thiểu rủi ro” vẫn tiếp tục và Trung Quốc vẫn nhận được những tín hiệu không rõ ràng từ EU.

Ủy ban Châu Âu chính thức mở cuộc điều tra chống trợ cấp đối với xe NEV của Trung Quốc, trong đó Bộ Thương mại Trung Quốc bày tỏ bất bình mạnh mẽ và kiên quyết phản đối. Bộ Thương mại cho biết cuộc điều tra dựa trên những giả định chủ quan, thiếu bằng chứng đầy đủ và đi ngược lại các quy định của WTO.

Ngày 3 tháng 10, Nghị viện Châu Âu đã thông qua một công cụ thương mại mới cho phép EU phản ứng với hành vi đe dọa kinh tế từ nước ngoài. Các chuyên gia Trung Quốc lo ngại Công cụ chống cưỡng bức (ACI) có thể bị EU lạm dụng để nhắm vào Trung Quốc.

Theo Chiến lược An ninh Kinh tế Châu Âu được công bố vào tháng 6, Ủy ban Châu Âu cũng đã đề xuất thực hiện đánh giá rủi ro ở một số lĩnh vực nhất định và mở rộng phạm vi đánh giá nếu cần.

Mặt khác, ngày 25 tháng 9 các quan chức Trung Quốc và EU đã tổ chức đối thoại kinh tế và thương mại cấp cao tại Bắc Kinh lần đầu tiên kể từ đại dịch COVID-19. Thông qua các cuộc đàm phán “chuyên sâu, thẳng thắn và hiệu quả”, hai bên đã đạt được một số thỏa thuận mới trên nhiều lĩnh vực, bao gồm thiết lập cơ chế liên lạc để kiểm soát xuất khẩu.

Vào ngày 1 tháng 10, Trung Quốc và Đức đã tổ chức Đối thoại tài chính cấp cao Trung Quốc- Đức lần thứ 3 tại Frankfurt, cả hai bên nhất trí tăng cường hợp tác về các vấn đề tài khóa và tài chính cũng như tiếp cận thị trường mở dựa trên một sân chơi bình đẳng, đồng thời cam kết chống lại chủ nghĩa bảo hộ thương mại.

Các nhà phân tích cho biết, khi quan hệ đối thoại thường xuyên thúc đẩy mối quan hệ Trung Quốc- EU, thì sự khác biệt có xu hướng bị phóng đại bởi các thành viên cực đoan trong Nghị viện châu Âu và một số chính trị gia chống Trung Quốc.

Theo nhà nghiên cứu Sun, cộng đồng chính trị và doanh nghiệp có quan điểm khác nhau về định nghĩa và phạm vi an ninh kinh tế, đồng thời nhiều nhà hoạch định chính sách ở EU đã nhấn mạnh quá mức tầm quan trọng về giá trị và lợi ích chung của phương Tây mà không xem xét đầy đủ đến lợi ích của các công ty và người dân.

Nếu EU dùng quan điểm chính trị để quyết định các vấn đề kinh tế, rắc rối sẽ đến, ông Cui nói thêm việc buộc phải định hình lại chuỗi cung ứng có thể gây ra những hậu quả không thể chấp nhận được đối với nền kinh tế và sinh kế của người dân, chưa kể việc định hình lại được thúc đẩy bởi giả định rằng Trung Quốc có thể vũ khí hóa thương mại.

Trích dẫn ví dụ về năng lượng của Nga được bán trở lại châu Âu với giá cao hơn sau khi di chuyển đường vòng sang các nước khác, ông Cui cho biết những biện pháp kiểm soát như vậy khi mà toàn cầu hóa đã phát triển như hiện nay, đơn giản là không khả thi.

Khẩu hiệu hay hành động

Theo các nhà phân tích, một số tuyên bố của EU vẫn là một khẩu hiệu chính trị trong khi Trung Quốc cần chuẩn bị cho những hành động tiềm tàng.

Ông Cui cho rằng cả EU và Trung Quốc đều có công cụ nhưng không nên lạm dụng.

Cần có cơ chế quản lý phù hợp đối với những khác biệt và xung đột, tập trung vào giảm căng thẳng chứ không phải ngược lại. Ông Cui lưu ý, nếu những mâu thuẫn trong các lĩnh vực ngách thường xuyên dẫn tới tranh luận về an ninh, thì niềm tin lẫn nhau sẽ mất dần và sự đánh giá sai sẽ tăng lên, tạo ra viễn cảnh bất lợi cho cả hai bên.

Nhà nghiên cứu Sun cũng cảnh báo hành vi chống lại chính trị hóa toàn diện, hệ tư tưởng và an ninh toàn diện ở châu Âu, theo đó Trung Quốc ngày càng bị xem là đối thủ cạnh tranh hơn là đối tác.

Trung Quốc có phải là mối đe dọa đối với châu Âu không khi mà vấn đề cấp bách của châu Âu hiện nay là tình trạng trì trệ kinh tế, chia rẽ xã hội và sinh kế của người dân? Liệu an ninh toàn diện có thể giải quyết được vấn đề của châu Âu hay khiến châu Âu gặp bất lợi hơn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương?

EU cần đánh giá lại nhiều chiến lược trong bối cảnh có nhiều biến đổi, tuy nhiên cần phải đánh giá cẩn thận, toàn diện và có tầm nhìn.

Nguồn: Global Times

Từ khóa: EU, Trung Quốc, an ninh kinh tế, rủi ro