Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng, do các đợt nắng nóng kỷ lục, lũ lụt ven biển, ô nhiễm không khí ngày càng trầm trọng và các hiện tượng thời tiết khó lường do đốt nhiên liệu hóa thạch đang gây thiệt hại nặng nề cho các thành phố trên khắp thế giới. Đối với các thành phố ở châu Âu và Hoa Kỳ, sự gia tăng đầu tư vào năng lượng sạch và các nỗ lực giảm khí thải carbon có thể trở thành một tia sáng trong cơn bão này, nhờ vào việc hỗ trợ thuế, ưu đãi và hoàn trả thuế. 

Ở Oslo, hệ thống sưởi ấm được cung cấp bằng 80% năng lượng tái tạo và gần như tất cả các loại xe ô tô mới được bán ở đây đều là xe điện, nhờ vào những ưu đãi thuế và sự hỗ trợ từ chính phủ Na Uy. Tính đến năm 2021, đã có 500.000 tấm pin năng lượng mặt trời trên nóc các tòa nhà tại Amsterdam, nơi mà những khoản hoàn trả thuế năng lượng được cung cấp cho những người tham gia để tạo ra điện bằng năng lượng mặt trời. Xe lửa và xe buýt ở Stockholm đã hoạt động hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo kể từ năm 2017, và thành phố này đã đặt ra mục tiêu không sử dụng năng lượng hóa thạch vào năm 2040. Trong khi Stockholm đã tiến hành một loạt đầu tư vào năng lượng tái tạo, chính phủ đã làm cho việc chuyển đổi sang năng lượng mặt trời trở nên bình dân hơn cho các chủ nhà trên khắp Thụy Điển thông qua hai khoản khuyến khích thuế: khoản khấu trừ Green và khấu trừ ROT, cung cấp các khoản khấu trừ về chi phí vật liệu và lắp đặt cho các tấm pin mặt trời.

Trong khi đó, các chủ nhà tại các thành phố của Hoa Kỳ đang được hưởng lợi từ Chương trình Thuế năng lượng sạch dành cho hộ gia đình, có giá trị tương đương 30% chi phí lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời và pin lưu trữ. Đây là một phần của Đạo luật giảm Lạm phát (IRA), được Quốc hội thông qua vào năm 2022. Đạo luật mang tính bước ngoặc của liên bang cung cấp 369 tỉ USD cho các trang thiết bị tái tạo và cải tiến năng lượng hiệu quả cho ngôi nhà.

Tạo ra thêm nhiều cơ hội cho các thành phố tại Hoa Kỳ, Bộ Tài chính Hoa Kỳ và Cơ quan Thuế đã ban hành hướng dẫn về những việc mà các tổ chức được miễn thuế, chẳng hạn như các bang, thành phố và tổ chức phi lợi nhuận, có thể làm để tiếp cận các khoản tín dụng và điều khoản có trong IRA. Điều này có nghĩa là các thành phố có thể nhận được khoản thanh toán tương đương với giá trị tín dụng thuế để xây dựng một dự án năng lượng sạch, chẳng hạn như cải tạo các tòa nhà để tiết kiệm năng lượng hoặc một đội xe buýt điện.

Tuy nhiên, đối với các thành phố ở Đông Nam Á, một trong những khu vực có nguy cơ biến đổi khí hậu cao nhất trên thế giới, việc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo sẽ tốn kém và thách thức hơn. Các nền kinh tế này tăng trưởng đều đặn hàng năm cùng với nhu cầu về điện, trong đó 75% được cung cấp từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch, trong đó có 50% là từ than đá.

Kết quả là trong số 40 thành phố ô nhiễm nhất thế giới có 37 thành phố ở Đông Nam Á.

Ngoài ra, mực nước biển dâng cao do hiệu ứng nhà kính cùng với khí thải đang gây ra mối đe dọa lớn cho các thành phố Đông Nam Á. Theo Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu, một phần của thành phố Hồ Chí Minh ở Việt Nam và Bangkok ở Thái Lan có thể chìm dưới nước vào năm 2050.

Ngoài các khoản miễn thuế cho sản xuất công nghiệp, hầu hết các thành phố ở Đông Nam Á không có chính sách tài chính đủ mạnh để cung cấp các ưu đãi tương tự như ở Hoa Kỳ và Châu Âu. Ngoài ra, chi phí giao dịch, lãi suất và lợi suất cao khiến việc vay tiền hoặc huy động trái phiếu trở thành thách thức đối với nhiều thành phố, đặc biệt là các đô thị có xếp hạng tín dụng thấp.

Giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu ở các thành phố trên khắp Đông Nam Á không chỉ quan trọng đối với chính khu vực, mà đây còn là một thách thức lớn và cần có sự hỗ trợ từ các chính phủ quốc tế vì khu vực này là nơi có một trong những quốc gia phát thải khí nhà kính hàng đầu thế giới – Indonesia. Ngoài ra, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), khối thương mại chính trị và khu vực của Đông Nam Á, là khu vực tiêu thụ năng lượng lớn thứ tư trên hành tinh.

Mặc dù áp lực hỗ trợ các nước đang phát triển ngày càng gia tăng, nhưng chưa có nguồn tài trợ nào đến từ các chính phủ ở khu vực Bắc bán cầu đến Đông Nam Á để hỗ trợ quá trình giảm khí nhà kính. Đây là lúc thị trường carbon tự nguyện có thể đóng một vai trò quan trọng.

Thị trường carbon tự nguyện (VCM) có thể giúp các thành phố ở Đông Nam Á trở nên xanh hơn bằng cách tạo điều kiện chuyển giao tài sản từ các nước giàu sang các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình cần giúp đỡ trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Nói một cách đơn giản, VCM cung cấp một phương pháp để các cá nhân và tổ chức thực hiện hành động nhằm giảm lượng khí thải toàn cầu nói chung bằng cách đầu tư vào các dự án giảm phát thải. Thị trường này hoạt động thông qua các chính phủ, tổ chức phi chính phủ hoặc các công ty tạo ra lượng bù đắp carbon và bán chúng - thường là cho các tập đoàn nhằm giảm lượng khí thải của họ.

Khi áp lực từ người tiêu dùng gia tăng buộc các tập đoàn phải đạt được mức phát thải ròng bằng 0 - sự cân bằng giữa lượng carbon thải vào khí quyển và lượng carbon được loại bỏ khỏi nó, tức là mục tiêu “net zero”, thì nhu cầu bù đắp lượng carbon đang tăng lên. Các thành phố có thể đáp ứng nhu cầu này bằng cách xác định các dự án năng lượng tái tạo có thể giảm lượng khí thải và yêu cầu người mua trả trước thông qua tín dụng carbon – giấy phép thể hiện việc giảm phát thải từ các dự án hành động vì khí hậu và cho phép chủ sở hữu thải một lượng khí nhà kính nhất định vào bầu khí quyển.

Tín dụng carbon có thể bù đắp cho chi phí giao dịch cao đi kèm với các biện pháp can thiệp vào năng lượng sạch ở Đông Nam Á và từ đó thu hút đầu tư. Đây có thể là cách hiệu quả nhất về mặt chi phí để giảm lượng phát thải, do chi phí biên của việc giảm phát thải trong khu vực ít tốn kém hơn so với ở phía Bắc bán cầu do các biện pháp ưu đãi thuế đã được thực hiện ở đó.

Thông qua việc tối ưu hóa VCM, các thành phố ở Đông Nam Á không có ưu đãi thuế như ở Mỹ và châu Âu vẫn có cơ hội chuyển đổi sang năng lượng sạch, tạo doanh thu và giúp quốc gia của họ giảm lượng khí thải carbon. Và thời gian là điều cực kỳ quan trọng

Để cả thế giới đáp ứng các mục tiêu môi trường toàn cầu, đặc biệt là lượng khí thải carbon bằng 0 vào năm 2050, việc khử cacbon ở các thành phố ở Đông Nam Á là điều cực kỳ quan trọng. Điều này đòi hỏi sự hợp tác giữa các chính phủ, khu vực tư nhân và chính các thành phố. VCM là cầu nối để gắn kết các tổ chức quan trọn này lại với nhau, đồng thời tăng cường trao đổi nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các giải pháp kinh tế và môi trường cho các thành phố và quốc gia trên khắp toàn cầu.

Nguồn: Reuters

Từ khóa: VCM, carbon, mục tiêu môi trường, năng lượng sạch, tài chính