Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Các cuộc khảo sát và nghiên cứu tại Đông Nam Á đang cho thấy có sự cạnh tranh địa chiến lược mạnh mẽ giữa Trung Quốc và Mỹ trong việc duy trì tầm ảnh hưởng trong khu vực.

Một phân tích thăm dò và đánh giá dữ liệu được công bố ngày 8/8 vừa qua cho thấy Mỹ đang là quốc gia có quyền lực mềm và sự nổi tiếng ở Đông Nam Á lớn hơn so với Trung Quốc. Điều này mang lại cho Washington một lợi thế khác biệt khi hai gã khổng lồ đối đầu trong khu vực quan trọng về mặt chiến lược.

SCMP trích dẫn thông tin từ sách trắng của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Washington cho biết, phần lớn người dân, đặc biệt là ở các quốc gia, như Indonesia, Philippines.... tin tưởng vào các chính sách của Mỹ hơn là của Trung Quốc.

Điều này giúp Mỹ chiếm thế thượng phong trong việc củng cố các liên minh về một loạt vấn đề hoặc ít nhất là hạn chế các quốc gia trong khu vực liên kết với Bắc Kinh gây bất lợi cho Washington.

Báo cáo cho biết: “Washington cần phải hiểu rõ hơn về cách các quốc gia nhìn nhận mối quan hệ của họ với Mỹ và Trung Quốc, đồng thời định hình các đòn bẩy cam kết của mình cho phù hợp”.

"Những lo ngại ngày càng tăng về hành vi và ý định của Bắc Kinh tạo ra sự cởi mở về ngoại giao và kinh tế trên toàn khu vực", báo cáo này nói thêm, đồng thời lưu ý “Washington nên thúc đẩy một chương trình nghị sự chính trị, an ninh và kinh tế tích cực trong khu vực để đáp ứng nhu cầu vào thời điểm này.”

Tuy nhiên, theo các chuyên gia thực hiện báo cáo, sức mạnh mềm không phải là yếu tố duy nhất. Họ lập luận rằng sức mạnh cứng và khả năng mang lại lợi ích cụ thể cũng quan trọng. Về mặt này, Trung Quốc được coi là cường quốc kinh tế lớn ở mọi quốc gia có đủ dữ liệu để phân tích, ngoại trừ Philippines.

Theo Murray Hiebert, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu tại công ty tư vấn Bower Group Asia và là tác giả của Under Beijing's Shadow, mặc dù Mỹ nhìn chung được đánh giá cao ở Đông Nam Á, nhưng cũng có sự thất vọng rằng Washington đã không tăng cường sự hiện diện nhiều hơn trong việc thiết lập các quy tắc về thương mại và đầu tư. 

“Thái độ chung ở hầu hết các nước như Indonesia, Malaysia, Thái Lan là Mỹ là đối tác an ninh tốt hơn Trung Quốc, đáng tin cậy hơn,” ông Hiebert nói và cho biết thêm về lĩnh vực kinh tế, Mỹ đang gây ra sự thất vọng với việc rút khỏi Hiệp định TPP (nay là CPTPP).

Các cuộc khảo sát trước đây đã trực tiếp thăm dò ý kiến của người trả lời. Nhưng CSIS đã thực hiện một cách tiếp cận khác, thay vào đó, chọn đối chiếu và xem xét các dữ liệu khảo sát theo từng khu vực và từng quốc gia đã có sẵn để ghép thành một bức tranh toàn diện từ dữ liệu chi tiết.

Tuy nhiên, báo cáo cũng ghi nhận những lỗ hổng trong các cuộc thăm dò ở từng quốc gia do những điểm yếu về phương pháp luận, chẳng hạn như thiếu các cuộc khảo sát ở những nơi như Myanmar và cuộc thăm dò không nhất quán về quan điểm của các chính trị gia, học giả và giới tinh hoa khác.

Theo Jeremy Chan, chuyên gia tư vấn về Trung Quốc và Đông Bắc Á của Eurasia Group, trong bối cảnh cạnh tranh địa chiến lược Mỹ- Trung gia tăng, Mỹ có thể cải thiện vị thế của mình trong khu vực bằng cách tham gia nhiều hơn vào các vấn đề ngoại giao, kinh tế và an ninh.

“Phần lớn chiến lược của Washington nên dựa trên việc tăng cường xuất hiện tại các diễn đàn chính sách trong khu vực và đưa ra một giải pháp thay thế cho mô hình Trung Quốc, thay vì cố gắng cạnh tranh với Trung Quốc về tổng thương mại và đầu tư", chuyên gia này nói.

Về phía Bắc Kinh, ông Chan cho rằng, họ có thể cải thiện hình ảnh của mình trong khu vực bằng cách giảm bớt một số tuyên bố cũng như các hoạt động và yêu sách hàng hải của mình, dù điều này có thể sẽ không xảy ra.

Trước đó, một cuộc khảo sát của Lowy công bố vào tháng 4/2023 cũng cho thấy quan hệ ngoại giao và kinh tế của Trung Quốc mạnh hơn Mỹ ở Đông Nam Á, trong khi Mỹ có điểm số tốt hơn về mạng lưới quốc phòng và ảnh hưởng văn hóa.

Nguồn: Diễn đàn Doanh nghiệp

Từ khóa: Mỹ- Trung Quốc, Đông Nam Á, cạnh tranh