Đầu tư từ EU tiếp tục tăng cho chúng ta góc nhìn về môi trường kinh doanh tại Việt Nam

che bien che tao

Với tổng giá trị giao thương đạt mốc 41.3 tỷ USD, EU đã trở thành một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam; ở chiều ngược lại, theo Ủy ban châu Âu, Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 16 của khối; về phía Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Liên minh 27 quốc gia là đối tác giao thương lớn thứ hai của 10 nước ASEAN. Nếu xét về tổng thể, ASEAN đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ ba của Âu châu lục địa, chỉ đứng sau Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Theo số liệu của Bộ Công thương Việt Nam, xuất khẩu từ nước này đến EU đã chứng kiến mức tăng 28%/năm, chạm mốc 10 tỷ USD trong Quý 1/2021. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu từ một số quốc gia EU như Đan Mạch, Bỉ, Bồ Đào Nha và Ý đã tăng 20-25%.

Những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của EU đến Việt Nam là các sản phẩm công nghệ cao, gồm máy móc, thiết bị điện tử, máy bay, phương tiện vận tải, dược phẩm; về phía đất nước hình chữ S, những sản phẩm xuất khẩu chủ lực gồm có linh kiện điện thoại, sản phẩm điện tử, da giày, dệt may, cà phê, gạo, hải sản và đồ nội thất.

EVFTA: Những kết quả và lợi thế

Với việc hiệp định thương mại tự do EU-Việt Nam đã có hiệu lực, tính cạnh tranh tại hai thị trường EU và Việt Nam được dự báo sẽ gia tăng đáng kể. Các sản phẩm nhập ngoại trong bối cảnh hàng rào thuế quan bị dỡ bỏ có thể tạo nên những thách thức đáng kể cho hàng hóa nội địa.

VinFast – một công ty con của Tập đoàn Vingroup – là doanh nghiệp chế tạo ô tô đầu tiên của Việt Nam. Trong vòng 5 năm tới, Vinfast hướng đến sản xuất 250,000 xe/năm – chiếm 92% lượng xe được bán ra tại Việt Nam năm trước. Miễn thuế quan có thể giúp thúc đẩy kế hoạch đã nêu của Vinfast, đồng thời tạo ra áp lực cạnh tranh ngay tại thị trường EU.

Những quốc gia có quan hệ giao lưu thương mại thường xuyên với Việt Nam có thể tìm hiểu về cách thức và thời điểm bắt đầu quá trình miễn thuế hàng hóa bằng việc nghiên cứu về thông tin mã hải quan sản phẩm xuất khẩu trong các tài liệu có liên quan của Ủy ban châu Âu. Ủy ban này đã chia hàng hóa xuất khẩu ra thành 2 loại – sản phẩm nhóm A (miễn thuế ngay lập lập tức) và sản phẩm nhóm B (B3-B15; miễn thuế trong giai đoạn từ 3 đến 15 năm).

Trong báo cáo của mình, tổ chức nghiên cứu và tư vấn Thương mại và Đầu tư Đức (GTAI) nhận định EVFTA mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp EU tiếp cận hoạt động mua sắm công tại Việt Nam. Bên cạnh đó, cộng đồng doanh nghiệp còn có thể tham gia những dự án đầu tư công hoặc hợp tác công tư (PPP) ngay khi Hiệp định có hiệu lực, qua đó tăng cường sự hiện diện tại taị trường đất nước hình chữ S.

Ngoài ra, với việc EU và Việt Nam đã ký kết Hiệp định bảo hộ đầu tư song phương (EVIPA), theo đó, đồng thuận tạo lập môi trường đầu tư thuận lợi cho doanh nghiệp đôi bên (bao gồm tăng cường khung pháp lý, đặc biệt trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ), có thể nhận định, cộng đồng doanh nghiệp EU có thể đầu tư dễ dàng hơn vào những lĩnh vực trước kia chịu sự giám sát chặt chẽ của chính phủ Việt Nam. Ví dụ, tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các ngân hàng thương mại đã tăng từ 30% lên đến 49%.

Thêm vào đó, các công ty EU còn có thể hưởng lợi từ những điều khoản điều chỉnh các vấn đề phi thương mại trong EVFTA; chắc chắn rằng, thỏa thuận nêu trên có tiềm năng tạo ra thay đổi liên quan đến tiêu chuẩn về lao động và môi trường (ví dụ như cấm lao động cưỡng bức) – những chủ đề tương đối nhạy cảm ở Việt Nam, qua đó giúp đất nước hình chữ S hấp dẫn hơn trong mắt cộng đồng doanh nghiệp EU.

Trên cơ sở đó, bài viết sẽ đưa ra phân tích về 3 quốc gia đang đầu tư mạnh mẽ cũng như duy trì quan hệ giao thương chặt chẽ với Việt Nam

Vương quốc Anh

Quốc đảo sương mù và Việt Nam hôm 29/12/2020 đã ký kết hiệp định thương mại tự so song phương giữa bối cảnh nước Anh đang trong tiến trình rời EU. Thỏa thuận này đã mở đường cho quan hệ giao thương giữa hai quốc gia tiếp tục phát triển. Hiệp định đã nêu sẽ giúp loại bỏ rào cảo thuế quan song phương. Đại sứ quán Anh tại Việt Nam dự đoán quốc gia hình chữ S và Vương quốc Anh sẽ tiết kiệm được lần lượt là 151 triệu USD và 36 triệu USD tiền thuế khi thỏa thuận đã nêu được thực thi.

Việt Nam là nhà xuất khẩu lớn thứ hai tại khu vực Đông Nam Á vào xứ sương mù với giao thương hai chiều đạt mốc 6.7 tỷ USD vào năm ngoái. Những mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam gồm điện thoại di động, sản phẩm may mặc, và thủy sản. Về phía Anh quốc, các sản phẩm và dịch vụ lợi thế của nước này tại thị trường Việt Nam bao gồm giáo dục, năng lượng tái tạo, công nghệ, hạ tầng, và y tế. Có thể nói, đảo quốc sương mù là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất vào lĩnh vực giáo dục của đất nước hình chữ S.

Từ năm 2013, khi quan hệ đối tác chiến lược giữa Ý và Việt Nam được thiết lập, giao thương và đầu tư song phương đã chứng kiến sự tăng trưởng tích cực.

Trong 4 tháng đầu năm 2020, giá trị xuất khẩu từ Việt Nam đến Ý đạt mức 914.4 triệu USD, trong khi đó, giá trị nhập khẩu chạm mốc 505 triệu USD – theo Văn phòng thống kê Việt Nam.

Quốc gia hình chiếc ủng có nhiều ngành công nghiệp phát triển như dệt may, thực phẩm, máy móc, mắt kính,… đồng thời là nền kinh tế lớn thứ ba châu Âu lục địa. Bên cạnh đó, Ý cũng đứng thứ chín trong số các quốc gia EU đầu tư vào Việt Nam.

Hầu hết các khoản đầu tư của Ý tại Việt Nam là từ các doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài. Trong khi đó, phần lớn công ty Ý hoạt động ở đất nước hình chữ S trong các lĩnh vực dược phẩm, vận tải, máy móc và thực phẩm.

Cơ cấu kinh tế của Ý giúp tiềm năng xuất khẩu của đất nước hình chiếc ủng tăng trong nhiều ngành công nghiệp, đặc biệt là những ngành với độ chuyên môn hóa cao như kính mắt (20%, thuế quan sẽ được loại bỏ trong vòng 3 năm), đồ nội thất (10-25%, thuế quan được dỡ bỏ trong vòng 3 năm), máy móc (máy khâu, máy máy cắt, máy bán hàng, bóng đèn điện, và thiết bị tín hiệu….), các sản phẩm chế tạo (máy bay, các loại dụng cụ, công cụ sửa chữa đường bộ, thiết bị ô tô, công nghệ thông tin, thiết bị y tế, lốp xe,…) cũng như những dịch vụ đặc thù khác như thiết kế và xây dựng.

Đức

Gần đây, Đức là đối tác thương mại EU lớn nhất của Việt Nam với thương mại hàng hóa hai chiều đã tăng 4 lần trong 10 năm. Có hơn 350 doanh nghiệp Đức hiện diện tại thị trường đất nước hình chữ S vào cuối năm 2020 với 60 công ty đã thiết lập cơ sở sản xuất tại nước này.

Theo Tổng cục thống kê Việt Nam, vào cuối tháng 11/2020, thương mại hai chiều đã đạt 9.08 tỷ USD, trong đó, xuất khẩu của quốc gia hình chữ S chạm mốc 6.05 tỷ USD, mức tăng 0.5% so với cùng giai đoạn 2019. Đây là con số rất tích cực trong bối cảnh nhu cầu hàng hóa nhập khẩu toàn cầu suy giảm do tác động của đại dịch.

Ngoài ra, vào cuối tháng 11/2020, Đức có 378 dự án đầu tư trực tiếp với tổng vốn đăng ký hơn 2.2 tỷ USD, đứng thứ 17 trong số 139 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.

Những dự án đầu tư của Đức tập trung chủ yếu vào các ngành như chế tạo, chế biến, dịch vụ kỹ thuật, thông tin và truyền thông, ngân hàng và bảo hiểm. Một số công ty thuộc nền kinh tế lớn nhất châu Âu hiện đang có dự án tại Việt Nam tiêu biểu như Daimler-Chrysler, B. Braun, Messer, Siemens, Schaeffler, và Bosch. Bên cạnh đó, ngành công nghiệp ô tô Đức đang thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ đến thị trường Việt do những cơ hội quan trọng đem đến từ Hiệp định EVFTA.

Nhà đầu tư EU tin tưởng vào môi trường kinh doanh của Việt Nam

Gần nhất, báo cáo của EuroCham về chỉ số môi trường đầu tư (BCI) Quý 1 năm 2020 dẫn số liệu cho thấy các doanh nghiệp EU tin tưởng vào nền kinh tế Việt Nam, đồng thời dự báo về sự tăng trường mạnh mẽ trong quý 2. Tài liệu đã nêu cũng nhận định ngoại trừ các biện pháp hạn chế du lịch quốc tế, hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra bình thường tại thị trường Việt. Chỉ số BCI đạt mức 73.9 điểm vào quý 1 năm 2021, số liệu cao nhất từ quý 3/2019. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp đã nhận ra cơ hội đến từ EVFTA với hơn 60% tổng số công ty đang hưởng lợi từ Hiệp định. Tuy nhiên, khảo sát cũng cho thấy “thủ tục hành chính” là thách thức lớn nhất trong việc tận dụng cơ hội do hiệp định đã nêu mang lại.

Theo tạp chí ScandAsia, tốc độ tăng trưởng cao và hạ tầng đầu tư được cải thiện là những lý do chính cho việc các doanh nghiệp Bắc Âu coi trọng thị trường Việt Nam. Bên cạnh đó, tạp chí này cho biết xuất khẩu từ Thụy Điển đến Việt Nam vẫn tăng 6% trong năm 2020 cho dù thương mại song phương bị tác động bởi đại dịch.

Những kết luận chính

Những lợi thế nêu trên cho thấy tiềm năng của Việt Nam cũng như tầm quan trọng của nuớc này tại Đông Nam Á trong bối cảnh sức ép ngày càng tăng của một Trung Quốc “hùng mạnh” (bao gồm cuộc chiến giao thương Mỹ-Trung, chi phí lao động cao, bất ổn chính trị tại Hong Kong và sự bùng phát dịch COVID-19).

Trên cơ sở EVFTA giúp xóa bỏ thuế quan và tăng cường mối quan hệ thương mại kinh doanh song phương, nhiều cơ hội lớn đã mở ra đối với doanh nghiệp EU. Hiệp định đã nêu sẽ giúp liên minh 27 quốc gia tiếp cận dễ dàng hơn với thị trường gần 100 triệu dân với 55 triệu lao động. Ngoài ra, EVFTA cũng mở ra cơ hội hợp tác, đối thoại, và tăng cường quan hệ giữa các quốc gia Đông Nam Á.

Nguồn: Vietnam Briefing

Từ khóa: EVFTA, Việt Nam, thuế quan, đầu tư