Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Con tàu chở hàng Ever Given đã được “giải cứu” thành công ở Kênh đào Suez. Tuy nhiên, Henrik Böhme của hãng tin Đức (Deutsche Welle – DW) cho biết, sự tắc nghẽn kéo dài nhiều ngày của tuyến đường thủy quan trọng sẽ có tác động lâu dài đến thương mại toàn cầu.

Sau những nỗ lực kéo dài nhiều ngày, con tàu chở container mang tên Ever Given cuối cùng đã được giải cứu khỏi kênh đào Suez.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là giao thông đường thủy trở lại bình thường. Nhưng chắc chắn tin tốt lành là con tàu khổng lồ đã có thể được giải cứu mà không cần dỡ bỏ hoàn toàn hàng hóa trên tàu. Sau tất cả, vụ tắc nghẽn tỏ ra là một sự việc rất tốn kém. Công ty bảo hiểm Allianz ước tính rằng mỗi ngày tắc nghẽn tiêu tốn từ 6-10 tỷ USD (tương đương 5-8,5 tỷ euro).

Con số trên hầu như không gây ngạc nhiên, vì 13% khối lượng hàng hóa toàn cầu đi qua Kênh đào Suez – con kênh dài 193 km (hay 120 dặm). Đó là con đường ngắn nhất giữa các nền kinh tế châu Á và châu Âu - và nó có thể là một nút thắt cổ chai thực sự như những gì đã diễn ra trong những ngày qua cho thấy. Các nút thắt cổ chai tương tự cũng được tìm thấy ở eo biển Hormuz ở Vịnh Ba Tư và eo biển Malacca ở Đông Nam Á. Chỉ cần một cơn bão cát hoặc chỉ cần một vị thuyền trưởng thiếu quan sát là có thể làm tắc nghẽn cả một huyết mạch quan trọng của thương mại thế giới.

Vấn đề của phương thức “just-in-time”

Hiện tại, ở hai bên Kênh đào Suez, khoảng 400 tàu chở hàng hóa trị giá khoảng 10 tỷ USD đang chờ để đi qua. Các chủ tàu đã phải cân nhắc 2 lựa chọn - đợi kênh đào mở phong tỏa hoặc cho tàu của họ đi vòng qua cực nam của châu Phi. Lựa chọn thứ hai sẽ khiến họ mất nhiều thời gian hơn.

Cùng lúc đó, cảng đến của các tàu trên hiện có một vấn đề khác cần xem xét. Làm thế nào để xử lý hàng hóa nếu tất cả các tàu bị trễ chuyến đến cùng một lúc?

“Just-in-time” (vừa đúng lúc) đã trở thành một từ thông dụng thực sự cho lĩnh vực logistic. Ví dụ, các nhà máy ô tô chỉ giao các bộ phận đến cơ sở lắp ráp khi cần thiết, nhằm tiết kiệm chi phí lưu kho. Và khắp mọi nơi trong thương mại toàn cầu đều áp dụng phương thức này.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng COVID-19 đã cho chúng ta thấy rằng hệ thống “just-in-time” có những nhược điểm nghiêm trọng và có thể làm gián đoạn sản xuất ngay lập tức.

Mất cân đối trong trao đổi hàng hóa

Ngay khi đại dịch vừa bắt đầu, khi Trung Quốc đóng cửa các nhà máy và giãn cách xã hội, hoạt động vận chuyển bằng container rõ ràng rằng cũng sẽ bị gián đoạn. Điều đó có nghĩa là các bộ phận quan trọng trong nhiều dây nhiều sản xuất sẽ bị thiếu hụt. Ở giai đoạn sau của đại dịch, châu Âu cũng rơi vào tình trạng phong tỏa, doanh nghiệp cũng giảm mạnh nhu cầu đối với các bộ phận điện tử trong ngành công nghiệp ô tô và nhiều ngành khác.

Khi các công ty bán dẫn châu Á bắt đầu hoạt động trở lại đồng thời nhu cầu chất bán dẫn trong các ngành khác ngoài ô tô cũng tăng cao, đã dẫn đến tình trạng không có đủ vi mạch cho các hãng ô tô lớn như Volkswagen. Kết quả là, nhà sản xuất ô tô Đức không thể lắp ráp khoảng 100.000 xe vào năm ngoái do thiếu chip. Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn khi xảy ra vụ hỏa hoạn gần đây tại một công ty sản xuất chip lớn của Nhật Bản, và rõ ràng vấn đề sẽ không sớm biến mất.

Sự tắc nghẽn nguồn cung cũng diễn ra trong các lĩnh vực khác. Lấy xe đạp làm ví dụ, hiện nay rất khó để nhập khẩu mặt hàng này vào Đức. Đó đơn giản là vì không có đủ container để vận chuyển chúng và khối lượng vận chuyển hàng hóa qua đường hàng không gần như chưa đạt đến mức trước đại dịch.

Nhìn chung, các vấn đề về nguồn cung có thể bào mất 1.4% tăng trưởng toàn cầu của năm nay, theo ước tính của Allianz, tương đương giá trị 230 tỷ USD.

Độc quyền chuỗi cung ứng?

Cuộc khủng hoảng COVID-19 chắc chắn không có nghĩa là sự kết thúc của toàn cầu hóa. Những người phản đối thương mại quốc tế và sự phân công lao động toàn cầu có thể hy vọng vào điều đó, nhưng hy vọng của họ sẽ khó thành hiện thực. Tất nhiên, điều này cũng không có nghĩa là không thể cải thiện toàn cầu hóa - về mặt thống nhất lao động, các tiêu chuẩn xã hội và hơn thế nữa.

Tuy nhiên, nhiều công ty có khả năng suy nghĩ lại triết lý “just-in-time” của họ và xem xét lại phương án lưu kho các thành phần quan trọng, tránh nguy cơ phải ngừng sản xuất. Cuối cùng, có một điều chắc chắn là: Vụ việc tắc nghẽn kênh đào Suez sẽ không phải là cây gậy cuối cùng bị mắc kẹt trong bánh xe thương mại toàn cầu.

Nguồn: DW

Từ khóa: độc quyền chuỗi cung ứng, kết thúc của toàn cầu hóa, phân công lao động toàn cầu, thống nhất lao động