Trung Quốc áp thuế lên lúa mạch của Úc làm thay đổi dòng chảy thương mại quốc tế

Việc Trung Quốc áp thuế lên lúa mạch của Úc sẽ khiến giá thành tăng cao hơn,ảnh hưởng đến các nhà sản xuất bia và nông dân chăn nuôi, đồng thời khiến các nhà xuất khẩu chuyển hướng sang những thị trường mới.

Giá lúa mạch trên khắp thế giới đang tăng mạnh do Trung Quốc tăng cường thu mua nguồn hàng từ các nơi khác sau khi áp thuế lên sản phẩm từ Úc trong bối cảnh của các đợt xung đột về ngoại giao.

Trước tháng 5 năm 2020, Úc là nguồn cung cấp lúa mạch chính của Trung Quốc. Tuy nhiên, các nhà nhập khẩu Trung Quốc hiện đang tìm thêm nhiều nguồn cung mới để không phải chịu ảnh hưởng bởi mức thuế khổng lồ 80,5% mà Trung Quốc áp lên lúa mạch Úc. Các thị trường thay thế bao gồm Pháp, Argentina, Canada và Ukraine. Trong khi đó, nông dân Úc cũng đang tìm kiếm các đầu ra mới.

Từ tháng 6 năm 2020 đến hết tháng 6 năm nay, Trung Quốc dự kiến sẽ mua 6,7 triệu tấn lúa mạch, tăng lên khá nhiều so với 5,5 triệu tấn của năm ngoái.

Theo Chỉ số Ngũ cốc và Hạt có dầu IGC, giá lúa mạch ở Pháp, Đức, Úc, khu vực Biển Đen và Argentina là 258 USD/tấn vào ngày 5/3, tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái và vượt xa mức tăng 22% của lúa mì trong cùng kỳ.

Giá ở Alberta - tỉnh sản xuất lúa mạch chính của Canada - là 293 đô la Canada, tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái.

Dan Wang, nhà kinh tế trưởng tại Ngân hàng Hang Seng Trung Quốc cho biết: “Ngành chăn nuôi của Trung Quốc muốn thay thế ngô và các loại ngũ cốc thức ăn chăn nuôi đắt tiền khác bằng lúa mạch, nên nhu cầu lúa mạch ngày càng tăng lên. Ngành công nghiệp thịt lợn của Trung Quốc vẫn đang ở dưới mức công suất sản xuất năm 2017, vì vậy chúng tôi dự đoán mức sản xuất sẽ tăng nhanh trong ít nhất hai năm tới. Ngoài ra, nhu cầu thu mua lúa mạch để sản xuất rượu cao cấp cũng đang tăng lên, đặc biệt là sau COVID-19”.

Theo số liệu của Financial Times, bất chấp đại dịch COVID-19 dẫn tới nguy cơ suy thoái kinh tế, doanh số ngành bán lẻ đồ uống có cồn của Trung Quốc đã tăng 23% vào năm 2020, cao nhất trong số các thị trường lớn.

Thuế quan của Trung Quốc đối với Úc khiến một số tiểu ngành sản xuất thay đổi. Các nhà nhập khẩu Trung Quốc chấp nhận thay thế lúa mạch Úc bằng lúa mạch Argentina. Như vậy, hiện nay, các nhà nhập khẩu Trung Quốc nhập tới hai loại lúa mạch Argentina so với trước kia, một loại là thức ăn chăn nuôi (thay thế lúa mạch Úc), một loại để sản xuất mạch nha. Kết quả là mức giá giữa hai loại lúa mạch này thu hẹp xuống mức thấp nhất trong lịch sử là 10-15 USD.

Dự kiến, năm 2021, xuất khẩu lúa mạch của Argentina sang Trung Quốc sẽ tăng lên mức kỷ lục 1,5 triệu tấn so với 0,298 triệu tấn của năm 2020.

Robert Cameron, một nhà sản xuất lúa mạch từ Loberia, phía đông nam Buenos Aires, cho biết: “Giá nông sản của tôi tăng 30 USD mỗi tấn, tương đương mức tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm ngoái, và việc chuyển từ loại lúa mạch làm mạch nha sang loại thức ăn chăn nuôi cho phép tôi thu hoạch sớm hơn hai tuần. Khoảng thời gian chênh nhau hai tuần đó, tôi có thể sử dụng để kiếm thêm thu nhập từ việc trồng đậu nành xen canh. Nhiều nông dân ở đây, bao gồm cả tôi, đã tận dụng mức thu nhập tăng thêm này để tân trang các loại thiết bị”.

Thuế quan của Trung Quốc áp lên lúa mạch Úc có hiệu lực trong vòng 5 năm. Nhà tư vấn thị trường Argentina và nhà môi giới tiền mặt Agustin Baque tin rằng điều này sẽ khiến nhu cầu của Trung Quốc tăng trong thời gian tới.

Baque cho hay: “Nông dân Argentina sẽ dùng đất trồng lúa mì trước đây để tăng diện tích trồng lúa mạch lên 20% trong năm nay, vì biên lợi nhuận tốt hơn”.

Canada cũng sẽ là quốc gia sẽ được hưởng lợi lớn nhờ sự thay đổi chính sách liên quan tới lúa mạch. Từ tháng 7 đến tháng 11 năm 2020, nước này đã xuất khẩu 1,6 triệu tấn lúa mạch sang Trung Quốc, tăng 189% so với mức trung bình trong 5 năm trước đó.

Tuy nhiên, khi thu nhập của nông dân trồng lúa mạch Canada tăng cao hơn thì những người chăn nuôi ở Canada lại đang phải đối diện với tình trạng căng thẳng khi phải cạnh tranh với người mua Trung Quốc.

Chuck Penner, chủ sở hữu của LeftField Commodity Research có trụ sở tại Canada, cho biết: “Tỷ suất lợi nhuận đang giảm dần đối với các loại cây trồng thức ăn chăn nuôi khác, chẳng hạn như ngô và lúa mì, và điều này chủ yếu là do Trung Quốc”.

Trong khi đó, Công ty Strategie Grains có trụ sở tại Pháp dự báo rằng mức xuất khẩu lúa mạch của Pháp sẽ đạt kỷ lục 2,9 triệu tấn trong năm nay, khi các lô hàng sang Trung Quốc tăng liên tục kể từ tháng Giêng. Trên thực tế, Pháp là quốc gia châu Âu chính phục vụ thị trường Trung Quốc, do các nhà xuất khẩu của Anh và Đan Mạch bị cản trở bởi các quy định nhập khẩu nghiêm ngặt của cường quốc châu Á này.

Brent Atthill, người đứng đầu công ty tư vấn RMI Analytics có trụ sở tại Thụy Sĩ cho biết: “Sức mua của Trung Quốc tăng lên, khiến lượng lúa mạch sẵn có tại Pháp giảm xuống. Nhờ vậy, thương mại lúa mạch của châu Âu đang cân bằng trở lại khi các nhà cung cấp từ Vương quốc Anh và Scandinavia sẽ tăng cường xuất khẩu vào khối này”.

Ukraine cũng đẩy mạnh xuất khẩu lúa mạch sang Trung Quốc, với các lô hàng đạt 2,6 triệu tấn trong khoảng từ tháng 7 đến tháng 1 năm 2020/21, tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm ngoái.

RMI cho biết các nhà sản xuất mạch nha và nấu bia của Trung Quốc là những người sẽ chịu thiệt hại chính do chính sách thuế của nước này, vì chi phí vận chuyển lúa mạch bị đẩy lên cao hơn.

Theo RMI, về mặt địa lý, Trung Quốc nhập khẩu lúa mạch từ Úc là thuận tiện nhất. Tuy nhiên, với chính sách thuế mới, nông dân Úc sẽ chịu thiệt hại lớn từ việc thực thi thuế quan.

Dù vậy, nông dân trồng lúa mạch của Úc đã nhanh chóng thích ứng linh hoạt một cách đáng ngạc nhiên. Họ đã tích cực mở ra các thị trường mới ở Nam Mỹ và Trung Đông nhằm làm giảm bớt cú sốc thuế quan ban đầu.

Sau Trung Quốc, Ả Rập Xê Út là nhà nhập khẩu lúa mạch lớn thứ hai thế giới để nuôi cừu và lạc đà. Nguồn nhập khẩu lúa mạch truyền thống của Ả Rập Xê Út là ở Pháp và khu vực Biển Đen. Hiện nay, hai khu vực này lại đang phục vụ Trung Quốc. Tháng 2 vừa qua, Úc đã cung ứng cho Ả Rập Xê Út 600.000 tấn trong tổng số 660.000 tấn lúa mạch.

Nhà phân tích Andrew Whitelaw cho biết: “Sau khi Trung Quốc áp thuế đối với lúa mạch Úc vào năm ngoái, nông dân đã rất lo ngại, không chỉ vì thuế quan mà còn vì [Úc] có sản lượng vụ mùa rất lớn, trong khi nhu cầu thị trường toàn cầu thấp. Tuy nhiên, Úc đã tìm được đầu ra cho sản phẩm, giá cả hàng hóa vẫn đang tăng. Những người nông dân khá lạc quan cho vụ thu hoạch tiếp theo vào tháng 12”.

Corey Blacksell, một nông dân trồng lúa mạch ở Pinnaroo (Nam Úc), cho biết, trong khi đợt tăng thuế của Trung Quốc hồi tháng 5 năm ngoái xảy ra vào giữa vụ gieo trồng, nông dân đã nhanh chóng chuyển 1/3 diện tích sang trồng lúa mì nhằm giảm bớt tác động. Lúa mạch cũng có thể được lưu trữ lên đến ba năm, nhờ đó, nông dân Úc có thời gian để điều chỉnh và tìm kiếm thị trường mới.

Blacksell cũng nói thêm: “Tuy nhiên, toàn bộ câu chuyện cho thấy việc các nhà xuất khẩu của Úc xem Trung Quốc trở thành người mua độc quyền sản phẩm lâu nay là cách làm thiếu khôn ngoan”.

Nguồn: Nikkei Asian Review

Từ khóa: lúa mạch, thích ứng linh hoạt, thị trường mới, cú sốc thuế quan, giảm bớt tác động