Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Thảo luận giữa Trung Quốc và Na Uy về một thỏa thuận thương mại là chỉ dấu cho sự phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19.

Các nhà đàm phán Trung Quốc và Na Uy đã có cuộc họp trực tuyến vào hôm 11/3/2021 nhằm hướng đến ký kết một thỏa thuận thương mại tự do trong tương lai gần. Hai phía đã có cuộc tham vấn sâu rộng về các chủ đề gồm thương mại hàng hóa, dịch vụ, bảo hộ đầu tư, quy tắc xuất xứ, thủ tục hải quan và tạo thuận lợi thương mại, áp dụng quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm, tiêu chuẩn hàng hóa, giải quyết tranh chấp cũng như nội dung mở đầu của hiệp định. Hai quốc gia đã ra thông cáo chung cho biết cuộc thảo luận đươc tiến hành trên cơ sở đồng thuận về nhiều vấn đề kinh tế trong quan hệ song phương.

Cả Na Uy và Trung Quốc cũng nhấn mạnh tính quan trọng của tiến trình đàm phán một thỏa thuận giao thương song phương nhằm khắc phục những khó khăn gây ra bởi dịch Covid-19 cũng như giúp phục hồi tăng trưởng sau thời điểm đại dịch được khống chế. Để đạt được mục tiêu đã đề ra, hai nền kinh tế nhấn mạnh đến thương mại tự do, chủ nghĩa đa phương, tăng cường hợp tác thương mại, và duy trì các chuỗi cung ứng công nghiệp toàn cầu. Bên cạnh đó, Na Uy cũng bày tỏ sự quan tâm đến vần đề hợp tác với Trung Quốc nhằm thúc đẩy dòng vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực năng lượng tiêu biểu như phát triển thủy điện và dầu khí ngoài khơi.

Thỏa thuận mới về thực phẩm sau thời gian dài băng giá trong quan hệ hai nước

Chính phủ Na Uy, trước đó đã ký một hiệp định với Trung Quốc nhằm thúc đẩy xuất khẩu cá hồi và những loại thủy sản khác tiêu biểu như dầu cá và phi lê cá vào thị trường đông dân nhất thế giới trong bối cảnh nền kinh tế số hai thế giới đang có nhu cầu ngày càng tăng về các sản phẩm có nguồn gốc Âu châu. Sự tăng trưởng nhập khẩu hàng năm chỉ riêng tại thị trường Trung Quốc đã vượt quá năng lực xuất khẩu của Na Uy thời điểm hiện tại. Thỏa thuận đã nêu (được gia hạn sau mỗi giai đoạn 2 năm) giúp các sản phẩm thủy sản có xuất xứ Na Uy tạo đươc lợi thế bền vững tại đất nước hơn 1 tỷ dân cho đến khi một thỏa thuận thương mại toàn diện giữa hai nước được ký kết.

Sự cải thiện trong quan hệ kinh tế song phương diễn ra sau 4 năm hai nước trải qua một giai đoạn băng giá về ngoại giao (2010-2016). Trung Quốc và Na Uy đã không có bất kỳ tiếp xúc ngoại giao nào sau khi quốc gia Bắc Âu này trao giải Nobel hòa bình cho công dân Trung Quốc Liu Xiaobo trong năm 2010 sau khi ông này bị chính phủ nền kinh tế số một châu Á kết tội kích động nhằm lật đổ chính quyền. Tiến trình bình thường hóa quan hệ kinh tế và chính trị song phương từ thời điểm đã nêu là chỉ dấu cho thấy cách thức một quốc gia châu Âu tái lập hợp tác bền vững với chính quyền Trung Quốc sau thời gian băng giá về ngoại giao do sự khác biệt về quan điểm chính trị.

Na Uy mở rộng hợp tác với ASEAN thông qua EFTA

Na Uy cũng xúc tiến hoạt động kết nối về kinh tế và thương mại với các nền kinh tế lớn khác tại Á châu với tư cách thành viên của Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu – một thể chế với sự tham gia của Iceland, Liechtenstein và Thụy Sỹ. Ví dụ như, năm 2018, tổ chức nêu trên đã ký kết Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện với Indonesia (CEPA). Quốc đảo này là nền kinh tế lớn nhất trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á – một liên minh mà theo dự báo của các chính phủ châu Âu sẽ trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới vào năm 2030. Theo đó, Indonesia cũng được nhận định sẽ vươn lên trở thành một trong bốn nền kinh tế lớn nhất toàn cầu vào năm 2050 – một báo cáo của công ty tư vấn PwC nhận định.

Theo những điều khoản trong hiệp định thương mại với Indonesia – dự báo sẽ được hai bên ký kết trong tương lai gần, Na Uy sẽ có cơ hội thuận lợi để thúc đẩy xuất khẩu một số mặt hàng chủ lực của mình bao gồm sản phẩm từ cá và thuỷ hải sản, cũng như hàng loạt sản phẩm nông nghiệp như phô mai, chocolate, cà phê. Những loại hàng hóa khác như sản phẩm công nghiệp (máy móc, hóa chất, dược phẩm, và hàng hóa xa xỉ như đồng hồ) cũng sẽ được hưởng lợi từ hiệp định đã nêu. CEPA cũng được mong đợi sẽ giúp tăng cường thương mại dịch vụ giữa hai nước bao gồm hoạt động viễn thông, tài chính và năng lượng.

Quan trọng hơn, thỏa thuận song phương còn bao gồm nội dung về phát triển bền vững, bao gồm các quy định về môi trường điều chỉnh vấn đề tài nguyên rừng, quản lý đồn điền cây trồng cũng như bảo đảm quyền lợi người lao động.

Diễn biến quan hệ thương mại, đầu tư Trung Quốc – Châu Âu

Các cuộc đàm phán về một hiệp định thương mại song phương giữa Trung Quốc và Na Uy diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang tăng cường kết nối với Âu châu thông qua hệ thống những hiệp định thương mại và đầu tư. Cho đến thời điểm hiện tại, quốc gia hơn một tỷ dân đã ký kết thỏa thuận giao thương với Thụy Sỹ và Iceland. Nước này cũng đã kết thúc đàm phán một hiệp định thương mại tự do với Georgia vào năm 2017 (có hiệu lực vào ngày 1/1/2018). Thỏa thuận được nền kinh tế số hai thế giới ngợi ca là hiệp định giao thương đầu tiên của quốc gia này với một đất nước vùng lục địa Á-Âu. Về phía châu Âu, liên minh 27 nước cũng đã ký kết một thỏa thuận liên kết kinh tế với Georgia nhằm hình thành một cơ chế thúc đẩy mở cửa thị trường song phương trên nền tảng sự tương đồng về hệ thống quy định nội địa tại hai phía.

Bên cạnh tiến trình thảo luận về một hiệp định giao thương với Na Uy, chính quyền Trung Quốc cũng đang đàm phán về một thỏa thuận tương tự với Modolva cũng nhưng thúc đẩy nghiên cứu chung với Thụy Sỹ về khả năng nâng cấp hiệp định giao thương tự do hiện tại. Vào cuối năm 2020, đất nước đông dân nhất thế giới cũng đã ký kết hiệp định khung về Đầu tư toàn diện với Liên minh châu Âu (CAI) sau 7 năm đàm phán. CAI không phải là một thỏa thuận thương mại, hiệp định này chỉ hướng đến thiết lập cơ chế bảo hộ tốt hơn cho hoạt động đầu tư song phương giũa Trung Quốc và EU. Hiện tại, hiệp định đã nêu đang được xem xét kỹ lưỡng bởi Nghị viện châu Âu cũng như 27 thành viên Liên minh trước khi được phê chuẩn chính thức.

Về phương diện kinh tế, CAI không tạo ra mối quan hệ đầu tư gần gũi hơn giữa EU và Trung Quốc; hiệp định này chỉ là phiên bản tổng hợp của những thỏa thuận đầu tư cũng như cam kết về thương mại theo tiêu chuẩn WTO hiện hữu giữa nền kinh tế số hai thế giới với từng quốc gia trong Liên minh. Tuy vậy, thỏa thuận nêu trên giúp phần nào giải quyết những quan ngại của EU về vấn đề phát triển bền vững cũng như bảo vệ quyền lợi người lao động trên cơ sở các hiệp định của Tổ chức Lao động thế giới (ILO) tại Trung Quốc.

Măc dù CAI được giới quan sát nhìn nhận như một phần của chính sách tự chủ hơn từ phía EU nhằm giúp Liên minh này thiết lập những sách lược độc lập không phụ thuộc vào Hoa Kỳ, khó có thể nói việc ký kết hiệp định đầu tư với Trung Quốc là một chuyển hướng quan trọng về quan hệ của khối 27 nước. Thay vào đó, CAI nên được coi là một cơ chế sóng đôi với những quy định hiện hữu của EU về vấn đề kiểm soát đầu tư nước ngoài và hướng đến thiết lập một khung thiết chế trừng phạt các hành vi vi phạm nhân quyền có liên hệ với hoạt động đầu tư.

Về phần Vương quốc Anh, việc quốc đảo sương mù rời EU vào cuối năm ngoái đã biến nước này trở thành nền kinh tế lớn duy nhất tại lục địa già không có bất kỳ một hiệp định thương mại tự do hoặc đầu tư nào với Trung Quốc. Nước này chỉ có một thỏa thuận đầu tư song phương được ký cách thời điểm hiện tại khá lâu (1986) với nền kinh tế lớn nhất châu Á.

Nguồn: China Briefing

Tù khóa: Trung Quốc, Na Uy, EU, CAI