Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Thương mại toàn cầu không phải là vấn đề hấp dẫn nhất. Tuy nhiên, đây là một trong những vấn đề có ý nghĩa quan trọng nhất đối với chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ và sự đoàn kết trong nước. Đây cũng là một lĩnh vực chính sách mà cựu tổng thống Donald Trump đã làm thay đổi sâu sắc đến nỗi khó có thể nào khôi phục lại nguyên trạng.

Trước khi Trump lên nắm chính quyền, Hoa Kỳ được biết đến là một nước đề xướng phong trào thương mại tự do. Sự đồng lòng của lưỡng đảng trong việc giảm các rào cản thương mại đã đẩy kim ngạch thương mại của Hoa Kỳ với các quốc gia lên mức cao kỷ lục. Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và Hiệp định Thương mại Tự do Cộng hòa Dominica-Trung Mỹ (CAFTA-DR) đã mở cửa thị trường Hoa Kỳ cho hàng nhập khẩu giá rẻ từ các nước lân cận. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cũng yêu cầu các nước muốn gia nhập phải tuân thủ “Đồng thuận Washington” - bao gồm các chính sách tự do hóa thương mại, mở cửa cho đầu tư nước ngoài và thả nội tiền tệ. Việc Trung Quốc gia nhập WTO đã giúp học thuyết thương mại tự do của Mỹ mở rộng sang quốc gia đông dân nhất thế giới. Chúng ta đã được hứa rằng tự do hóa thương mại sẽ dẫn đến hòa bình, thịnh vượng và dân chủ cho tất cả mọi người.

Điều đó đã không xảy ra. Ở các nước phát triển, nhà đầu tư và các tầng lớp giáo dục bùng nổ, vì họ có thể sử dụng vốn hoặc nhân lực để xuất khẩu dịch vụ của mình sang các nước đang phát triển. Người lao động ở các nước nhận được khoản đầu tư này đã thu được lợi nhuận, và kết quả là tình trạng nghèo đói cùng cực trên toàn cầu đã giảm mạnh. Tuy nhiên, lao động có trình độ thấp hơn ở các nước phát triển không thu được nhiều lợi ích, và trong một số trường hợp thậm chí còn bị tụt lại phía sau. Khi công việc của họ được chuyển sang cho lao động rẻ hơn, thông qua làn sóng chuyển nhà máy ra nước ngoài hoặc thông qua cạnh tranh trong nước từ những người nhập cư sẵn sàng làm việc với mức lương thấp hơn nhiều, họ tin rằng hệ thống này không còn hiệu quả với họ nữa.

Và sự nổi lên của Trump phần lớn đến từ sự bất mãn này. Ông đã hứa hẹn đảo ngược chế độ thương mại tự do kể từ khi còn vận động tranh cử, và có ý định biến lời hứa hành hiện thực ngay khi vừa nhậm chức. Trump như bắt được vàng khi bổ nhiệm Robert Lighthizer giữ chức đại diện thương mại trong suốt bốn năm. Kiến thức sâu rộng về luật thương mại và hiểu biết về chính trị đã cho phép Lighthizer đưa Hoa Kỳ thoát khỏi sự tôn thờ dành cho giáo lý thương mại tự do và hướng tới một cách tiếp cận đặt người lao động Mỹ và an ninh quốc gia lên hàng đầu.

Lighthizer đã bình luận về những thành tựu mà ông và Trump đã đạt được, trong một cuộc phỏng vấn vào hôm thứ Ba với Oren Cass của American Compass. Trái ngược với suy nghĩ của những người chỉ trích, Trump không có ý định quay trở lại chế độ bảo hộ của thế kỷ 19, một chế độ mà trong đó Hoa Kỳ sẽ phát triển thịnh vượng cùng với các bức tường thuế quan bao quanh để bảo vệ nước này khỏi sự cạnh tranh toàn cầu. Mục đích là nhằm thay thế sự đồng thuận sau chiến tranh, vốn đã cổ vũ sở thích của người tiêu dùng và sử dụng quyền tiếp cận thị trường Hoa Kỳ để trợ cấp cho sự phát triển kinh tế của các đồng minh ở châu Âu và châu Á. Thay vào đó, Lighthizer giải thích, mọi quyết định đều “được đưa ra dựa trên việc quyết định đó sẽ ảnh hưởng đến người lao động như thế nào, sẽ mang việc làm trong lĩnh vực sản xuất về lại Hoa Kỳ ở mức độ nào, và sẽ gây áp lực lên tiền lương như thế nào”.

Cách làm đó đã hiệu quả. Mỹ đã tạo thêm hơn nửa triệu việc làm trong lĩnh vực sản xuất từ ​​thời điểm Trump đắc cử cho đến khi đại dịch bùng phát. Tiền lương và thu nhập đều tăng, nhưng đặc biệt tăng nhanh đối với những người có mức lương thấp. Việc thay thế NAFTA bằng Hiệp định Hoa Kỳ-Mexico-Canada cũng tạo ra lợi ích trong tương lai. Lighthizer nói rằng các yêu cầu của hiệp ước mới liên quan đến việc hàm lượng giá trị trong một chiếc ô tô phải được sản xuất ở Bắc Mỹ để đủ điều kiện hưởng ưu đãi đang dẫn đến việc đầu tư mới vào sản xuất ô tô tại Hoa Kỳ. Những công việc đó sẽ không xuất hiện cho đến khi các nhà máy được xây dựng, nhưng một khi được hoàn thành, hàng nghìn người Mỹ sẽ làm việc với mức lương cao.

Lighthizer cũng nhấn mạnh cách Trump thay đổi quan điểm đối với Trung Quốc. Trước Trump, Hoa Kỳ và các nước đồng minh phần lớn đều chỉ biết thích nghi với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Chính sách “xoay trục sang châu Á” của chính quyền Obama và việc đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương đều chưa đủ lực và chỉ có thể chuyển một số khoản đầu tư từ Trung Quốc sang các nước châu Á có chi phí thấp khác. Người lao động Mỹ sẽ vẫn phải chịu thiệt hại và các chuỗi cung ứng của Mỹ sẽ vẫn phải chịu sự gián đoạn ở Trung Quốc trong trường hợp có xung đột. Cuộc đối đầu công khai của Trump với Trung Quốc - thông qua thuế quan, nỗ lực thu hút các đồng minh trong việc chống lại đầu tư của Trung Quốc và việc tăng cường quân sự - đã khiến cho người ta không thể làm ngơ trước cách thức mà thương mại toàn cầu tạo nên sức mạnh cho Trung Quốc.

Tổng thống Biden cho đến nay chỉ tìm cách sửa đổi các học thuyết của Trump hơn là quay trở lại quá khứ trước khi Trump làm tổng thống. Chính sách “mua hàng Mỹ” của Biden có thể làm sâu sắc thêm học thuyết Trump bằng cách thúc đẩy tiêu dùng công để tạo ra công ăn việc làm cho người Mỹ. Sự tham dự của đại sứ trên thực tế của Đài Loan tại lễ nhậm chức của Biden, lần đầu tiên kể từ khi Hoa Kỳ cắt đứt quan hệ chính thức với Đài Loan vào năm 1979, đã gửi một tín hiệu rõ ràng rằng Biden sẽ không rút lại toàn bộ chính sách của Trump đối với Trung Quốc. Vẫn còn quá sớm để nói trước điều gì, nhưng có vẻ như cách tiếp cận của Biden đối với vấn đề thương mại và Trung Quốc sẽ giống như việc đặt một chiếc găng tay nhung lên nắm đấm sắt của Trump.

Nguồn: Washington Post

Từ khóa: Biden, khó rút lại, chương trình thương mại của Trump