Cuộc chiến kỹ thuật số: Cạnh tranh công nghệ Mỹ-Trung trong kỷ nguyên Biden

Tác giả Mercy Kuo của Trans-Pacific View thường xuyên phỏng vấn các chuyên gia, nhà thực hành chính sách và nhà tư tưởng chiến lược trên toàn cầu về quan điểm của họ đối với chính sách Châu Á của Hoa Kỳ. Dưới đây là cuộc trò chuyện với Winston Ma - giáo sư trợ giảng tại Trường Luật NYU và Nhà lãnh đạo trẻ toàn cầu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) và tác giả của cuốn sách mới xuất bản “Cuộc chiến kỹ thuật số: Sức mạnh công nghệ của Trung Quốc hình thành tương lai của AI, Blockchain và không gian mạng”. Và đây cũng là bài viết thứ 256 trong “Loạt bài về cái nhìn xuyên Thái Bình Dương.”

Bối cảnh chiến lược của cuộc chiến kỹ thuật số

Tháng 5/2017, Trung Quốc đăng cai tổ chức trận đấu cờ vây lịch sử giữa đương kim vô địch thế giới với AlphaGo, một trí tuệ nhân tạo (AI) do Google’s DeepMind Lab thiết kế. Cuộc đọ sức ở Ô Trấn đầy kịch tính và mang tính biểu tượng, vì là cuộc so kè giữa con người với máy móc, giữa trực giác với thuật toán, giữa truyền thống với hiện đại - và, giữa Trung Quốc với Hoa Kỳ. Chiến thắng liên tiếp 3-0 của cỗ máy AI trước người chơi giỏi nhất là con người đã làm kinh ngạc ngành công nghiệp internet của Trung Quốc.

Có lẽ chỉ là trùng hợp ngẫu nhiên, nhưng vài tháng sau trận đấu ở Ô Trấn, chính quyền trung ương của Trung Quốc đã đưa ra “Kế hoạch phát triển AI”, mong muốn công nghệ AI của Trung Quốc sẽ trở nên bất khả chiến bại trên thế giới vào năm 2030. Trong vài năm qua, các công ty công nghệ Trung Quốc đã chứng minh dũng khí của mình bằng cách bắt kịp các đối thủ toàn cầu về điện thoại thông minh và công nghệ 4G. Hiện nay trong thời đại 5G, Trung Quốc là một trong những trung tâm đổi mới thú vị nhất trên thế giới, giống như Thung lũng Silicon. Cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Trung Quốc với Hoa Kỳ trong hiện tại gần giống với cuộc tỉ thí cờ vây năm xưa.

Sức mạnh công nghệ của Trung Quốc đang định hình tương lai của AI, blockchain và không gian mạng như thế nào?

Đối với AI, lợi thế duy nhất của Trung Quốc là dữ liệu từ lượng người dùng Internet lớn nhất toàn cầu - 900 triệu người, và con số vẫn đang tiếp tục tăng lên. AI chạy trên dữ liệu và mối tương quan này tạo thành một vòng lập: bạn càng có nhiều dữ liệu, sản phẩm của bạn càng tốt. Sản phẩm của bạn càng tốt, bạn càng thu hút được nhiều người dùng. Bạn càng thu được nhiều người dùng, bạn càng có nhiều dữ liệu.

Về blockchain, vào tháng 4 năm 2020, Ngân hàng Trung ương của Trung Quốc đã công bố đồng tiền kỹ thuật số có chủ quyền đầu tiên trên thế giới dựa trên công nghệ giống như blockchain. Mọi thứ bắt nguồn từ một bài phát biểu vào tháng 10 năm 2019 của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Khi đó, Chủ tịch Tập đã tuyên bố blockchain sẽ đóng “một vai trò quan trọng trong chu kỳ tiếp theo của quá trình đổi mới công nghệ và chuyển đổi công nghiệp”. Sự kiện trên đánh dấu lần đầu tiên, lãnh đạo một quốc gia lớn trên thế giới dành sự ủng hộ mạnh mẽ cho công nghệ sổ cái phân tán (DLT) – một công nghệ đang được ưa chuộng rộng rãi nhưng vẫn chưa được chứng minh.

Tương tự như vậy, Trung Quốc đang tiến mạnh vào điện toán đám mây, mạng 5G, ô tô không người lái và nhiều công nghệ tiên tiến khác. Khi nền kinh tế kỹ thuật số của Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài, sức ảnh hưởng của nó được cảm nhận trên toàn bộ không gian mạng.

Các quốc gia hàng đầu nào và những người chơi tư nhân nào đang thiết lập quy tắc trong cuộc chiến kỹ thuật số này?

Ngoài Hoa Kỳ và Trung Quốc, nhiều quốc gia đang tham gia cuộc chạy đua quốc tế về 5G (và 6G). Ví dụ: Liên minh châu Âu đã đưa ra các đề xuất thành lập “Quỹ tương lai châu Âu” để tránh sự phụ thuộc quá mức vào các công ty không thuộc khối. Ngoài ra còn có những nhà đầu tư mạo hiểm mới, các quỹ đầu tư thuộc sở hữu chính phủ của nhiều quốc gia cũng đang ở tuyến đầu trong cuộc chiến kỹ thuật số này, như chúng ta đã thảo luận trước đây trong một cuộc phỏng vấn về cuốn sách “Cuộc săn lùng kỳ lân: Cách các quỹ của chính phủ đang định hình lại đầu tư trong nền kinh tế kỹ thuật số”.

Và các chủ thể không thuộc nhà nước cũng rất quan trọng. Ví dụ: vào năm 2018, với tư cách là thành viên của Hội đồng Kinh tế Kỹ thuật số và Xã hội tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, tôi đã tham gia báo cáo có tiêu đề “Tương lai chung về kỹ thuật số của chúng ta. Xây dựng một xã hội kỹ thuật số toàn diện, đáng tin cậy và bền vững”. Tiêu đề trên là một tóm tắt hoàn hảo cho những gì chúng ta hy vọng trong bối cảnh cuộc chiến kỹ thuật số. Vì vậy, các nền tảng đa biên như WEF sẽ đóng một vai trò quan trọng.

Ba xu hướng chính trong cuộc chiến kỹ thuật số mà các nhà hoạch định chính sách, nhà hoạch định chiến lược kinh doanh và nhà đầu tư tổ chức nên chú ý

Đầu tiên, mạng 5G. Trong thời gian đại dịch, cơ sở hạ tầng viễn thông toàn cầu đã quá tải với lưu lượng truy cập tăng vọt và mạng 5G, với băng thông lớn hơn và độ trễ thấp, được coi là một giải pháp hiệu quả. Phương Tây rất muốn phát triển mạng 5G của họ mà không sử dụng các công nghệ của Huawei.

Thứ hai, chip bán dẫn. Trong bối cảnh chuỗi giá trị của ngành công nghiệp bán dẫn phủ khắp toàn cầu, các chính sách nhằm mục đích tách rời sẽ gây tổn hại cho tất cả mọi người. Cả các công ty bán dẫn của Trung Quốc và Hoa Kỳ đều đang tìm kiếm sự cân bằng mới từ chính quyền Biden.

Thứ ba, tất cả các nền kinh tế kỹ thuật số lớn, bao gồm Trung Quốc, Hoa Kỳ và Châu Âu đều đang đồng lòng thắt chặt quy định đối với các gã khổng lồ về công nghệ. Vào năm 2021, luật ‘Bảo vệ dữ liệu cá nhân’ của Trung Quốc sẽ có hiệu lực, và luật ‘Chống độc quyền’ của nước này cũng sẽ được nâng cấp. Nhiều quốc gia cũng sẽ có hành động tương tự.

Đối với chính quyền mới của Hoa Kỳ, hàm ý chính sách của cuộc chiến kỹ thuật số đối với quản trị kỹ thuật số toàn cầu và thị trường vốn là gì?

Sau quá trình chuyển giao quyền lực giữa Biden và Trump, nhiều người hy vọng chính quyền mới của Biden sẽ sớm đảo ngược các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ đối với các công ty công nghệ Trung Quốc (như SMIC và Xiaomi), giống như ông Biden đã làm vào ngày nhậm chức đối với một số mệnh lệnh hành pháp khác của chính quyền trước.

Tuy nhiên, bên cạnh việc đình chỉ hoặc giữ nguyên các lệnh trừng phạt, chính quyền mới của Biden có thể đưa ra nhiều hạn chế hơn đối với các công ty trên Trung Quốc, đặc biệt là những công ty công nghệ đang cạnh tranh trực tiếp với các công ty Mỹ cho vị trí dẫn đầu toàn cầu.

Tin tốt lành là, ít ra còn có một vấn đề mà Mỹ và Trung Quốc cùng nhau để mắt tới: đó là quy định để điều chỉnh các gã khổng lồ công nghệ. Hai siêu cường về công nghệ có thể cùng phát triển một khuôn khổ pháp lý toàn cầu cho nền kinh tế kỹ thuật số trong thập kỷ tới.

Nguồn: The Diplomat

Từ khóa: chuỗi giá trị, ngành công nghiệp bán dẫn, sự cân bằng mới từ chính quyền Biden, bảo vệ dữ liệu cá nhân