Thỏa thuận đầu tư Trung Quốc – EU được ký kết đúng thời điểm

Hiệp định đầu tư toàn diện EU-Trung Quốc đã trải qua 7 năm đàm phán và được chính thức ký kết vào ngày 30/12/2020; thỏa thuận này sẽ giúp thúc đẩy mục tiêu “tuần hoàn kép” do chính phủ Trung Quốc đưa ra.

Hiệp định ra đời vào thời điểm thế giới đang trải qua những thay đổi chưa từng có trong vòng 1 thế kỷ qua do đại dịch COVID-19 gây ra – hàng loạt quốc gia đã phải áp đặt lệnh đóng cửa và đối mặt với suy thoái kinh tế.

Bên cạnh đó, sự lên ngôi của tâm lý chống toàn cầu hóa, chủ nghĩa đơn phương, chủ nghĩa bảo hộ thương mại cùng rạn nứt trong quan hệ giao thương Mỹ-Trung đã làm gia tăng mất ổn định trong môi trường quốc tế.

Trên cơ sở tình hình quốc tế đầy phức tạp, ủng hộ nhận thức chung về một cộng đồng toàn cầu cùng chia sẻ tương lai chung cũng những tìm kiếm những lợi ích bao trùm và kết nối chính là con đường duy nhất để tạo dựng phát triển tại mỗi quốc gia.

Về tình hình trong nước, nền kinh tế Trung Quốc đã có sự phát triển vượt bậc trong những năm gần đây và đạt ngôi vị số 2 thế giới nếu xét về quy mô. Nước này cũng đã giới thiệu mô hình kinh tế mới dưới dạng dòng lưu chuyển sóng đôi theo đó thị trường nội địa là nền tảng kết nối với thị trường quốc tế tạo nên lợi ích đan xen – mô thức đã nêu giúp tận dụng lợi thế cạnh tranh trong một môi trường toàn cầu đầy phức tạp và biến động, đồng thời sẽ là kim chỉ nam cho hoạt động phục hồi kinh tế và xã hội sau đại dịch.

Mặt khác, đất nước hơn 1 tỷ dân vẫn chưa phục hồi hoàn toàn từ đại dịch.

Sự gia tăng căng thẳng trong quan hệ Mỹ-Trung Quốc đã tạo ra hàng loạt rủi ro kinh tế những năm tới đây. Do vậy, chủ động tìm kiếm những đối tác mới ngoài Hoa Kỳ trở thành lựa chọn bắt buộc đối với nền kinh tế số 1 châu Á. Trên cơ sở những thay đổi nêu trên, sự ra đời của Hiệp định đầu tư toàn diện EU-Trung Quốc rất đúng lúc.

Liên quan đến các hiệp định song phương, đa phương, cũng cần nhắc đến Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện (RCEP) với sự tham gia của 15 nước gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc. Trọng tâm của RCEP chính là bãi bỏ thuế quan với mục tiêu thúc đẩy giao thương. Trong khi đó, Thỏa thuận đầu tư toàn diện EU-Trung chú trọng đến lĩnh vực đầu tư nhằm hướng đến một cơ chế pháp lý thống nhất cho quan hệ đầu tư xuyên biên giới giữa Trung Quốc và EU, thay thế cho các hiệp định song phương đang tồn tại giữa nền kinh tê lớn thứ 2 thế giới và 26 nước thành viên Liên minh.

Mục tiêu của Thỏa thuận đầu tư song phương EU - Trung Quốc và RCEP không tương đồng nhưng điểm chung của hai hiệp định chính là áp dụng phương pháp “chọn-bỏ” liên quan đến hình thức và lĩnh vực đầu tư được phép tiến hành. Sự kết nối giữa hai hiệp định đã nêu có thể giúp thúc đẩy dòng lưu chuyển thương mại – đầu tư của Trung Quốc trên bình diện quốc tế.

Về bối cảnh không gian, thỏa thuận đầu tư toàn diện và RCEP có liên hệ đến hai phương thức kết nối (trên bộ và trên biển) được đề cập trong Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), hướng đến kết nối giữa dòng lưu chuyển nội địa và BRI.

Về lĩnh vực kinh tế quốc tế, các bên tham gia hiệp định đầu tư toàn diện và RCEP thuộc nhóm những nền kinh tế quan trọng giúp tăng cường vị thế của Trung Quốc trong việc định hình hệ thống các quy tắc kinh tế và thương mại toàn cầu, cũng như thúc đẩy quá trình xây dựng một khung pháp lý cho hoạt động đầu tư xuyên biên giới trong tương lai. Liên quan đến những tác động do hai hiệp định đã nêu mang lại, Thỏa thuận đầu tư toàn diện sẽ giúp đất nước hơn 1 tỷ dân tiếp cận với kinh nghiệm quản lý và dòng vốn đầu tư từ Âu châu, trong khi đó, RCEP sẽ sẽ giúp chuyển đổi nền công nghiệp nội nội địa đang đối mặt với sự lạc hậu. Hai thỏa thuận nêu trên cùng dòng chảy thương mại nội địa sẽ giúp hình tằng cường năng lực kinh tế của Trung Quốc.

Sự ra đời của Hiệp định đầu tư toàn diện song phương là rất cần thiết vào thời điểm hiện tại trong bối cảnh dòng chảy đầu tư song phương giữa Trung Quốc và EU vẫn chưa tương xứng với khối lượng và giá trị trao đổi thương mại giữa 2 bên. Từ năm 2004 đến năm 2019, EU là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc; ở chiều ngược lại quốc gia hơn 1 tỷ dân là đối tác thương mại lớn thứ 2 của liên minh kinh tế với 26 thành viên. Tuy vậy, liên quan đến lĩnh vực đầu tư, đầu tư trực tiếp từ EU chỉ chiếm 5% tổng vốn đầu tư tại thị trường đất nước đông dân nhất thế giới, trong khi đó, đầu tư từ Trung Quốc vào EU chỉ chiếm 3.4% tổng vốn đầu tư trực tiếp toàn khối. Đây là bức tranh khá ảm đạm so với viễn cảnh tăng trưởng thương mại liên tục giữa hai bên.

Quan hệ đầu tư song phương Trung Quốc – EU cũng cần một cơ chế pháp lý thống nhất và hoàn thiện. Từ năm 1982, nền kinh tế lớn thứ 2 hành tinh đã ký kết hệp định bảo hộ đầu tư song phương với nhiều quốc gia thành viên EU như Đức, Pháp và Ý. Tuy nhiên, sự ra đời của Hiệp định Lisbon vào năm 2009 đã biến EU thành một liên minh thống nhất với tầm ảnh hưởng quan trọng về đầu tư trực tiếp trên quy mô toàn cầu, đồng thời, gây suy yếu tính hiệu lực của những thỏa thuận đầu tư song phương đã nêu. Bên cạnh đó, những hiệp định đã ký giữa Trung Quốc và các nước thuộc Liên minh châu Âu không đồng nhất về những vấn đề như giải quyết tranh chấp và bồi thường; kết quả quả là sự thiếu đồng nhất trong chính sách và tiêu chuẩn áp dụng với hoạt động đầu tư nước ngoài.

Trung Quốc và EU có cùng mục tiêu trong thúc đẩy sự phát triển của hoạt động kinh tế và thương mại. Việc ký kết Thỏa thuận đầu tư toàn diện không những đóng vai trò quan trọng trong việc kiến tạo một cầu nối đầu tư giữa lục địa Á-Âu mà còn phù hợp với định hướng phát triển của Âu châu. Trong bối cảnh dịch COVID-19, Trung Quốc, lần đầu tiên, đã trở thành đối tác giao thương lớn nhất của EU vào năm ngoái. Hơn thế, cả châu Âu và Trung Quốc đều chú trọng vào hoat động sáng tạo nhằm dẫn dắt sự phát triển trong lĩnh vưc kinh tế - điều đó cho thấy vẫn còn nhiều không gian cho hai bên hợp tác trong các ngành công nghệ cao như hóa sinh và cung ứng dịch vụ đám mây.

Thỏa thuận đầu tư với EU sẽ tác động sâu sắc đến sự phát triển của Trung Quốc, đặc biệt trong việc thúc đẩy xây dựng các khái niệm tiêu chuẩn của dòng phát triển sóng đôi.

Liên quan đến dòng lưu chuyển nội địa, tăng cường hợp tác đầu tư giữa Trung Quốc và châu Âu có thể mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy nhu cầu về đầu tư của nền kinh tế số 2 thế giới. Bên cạnh đó, tăng trưởng việc làm có thể hỗ trợ tăng thu nhập cho người dân, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ và kích hoạt dòng chảy nội địa bên trong đất nước hơn 1 tỷ dân. Ngoài ra, nhân lực nước ngoài chất lượng cao cùng công nghệ mới sẽ thổi luồng gió mới vào dòng chảy thị trường nội địa của Trung Quốc, qua đó nâng cao năng lực công nghệ và hỗ trợ năng lực sản xuất của nước này.

Việc ký kết thỏa thuận đầu tư song phương cũng giúp thuận lợi hóa dòng chảy thương mại-đầu tư quốc tế của Trung Quốc. Mặc dù đại dịch đã làm nền kinh tế phát triển chậm lại, hiệp định đã nêu và RCEP có thể là nền tảng hình thành môi trường thể chế thuận lợi cho phát triển kinh tế của cả Trung Quốc và EU, đồng thời hỗ trợ sự phục hồi kinh tế toàn cầu.

Thỏa thuận đầu tư cũng có tác động quan trọng đối với sự phát triển thị trường nội địa Trung Quốc. Ví dụ, quốc gia đông dân nhất hành tinh có thể tăng cường sự thịnh vượng tại Âu châu thông qua việc phát triển đường sắt tốc độ cao, và pin năng lượng mặt trời – những lĩnh vực mà nền kinh tế số 2 thế giới có thế mạnh. Đồng thời, sự phát triển của EU có thể kích thích tăng trưởng kinh tế và việc làm tại Trung Quốc, mở rộng thị trường nội địa và hỗ trợ phát triển xã hội nói chung.

Hiệp định song phương cũng sẽ là chất xúc tác cho các khoản đầu tư từ Trung Quốc vào EU, giúp doanh nghiệp của quốc gia đông dân nhất thế giới tiếp cận công nghệ và trình độ quản lý tiên tiến tại EU, từ đó, nâng cao chất lương công nghệ, năng lực sản xuất và hoat động ngoại thương tại chính Trung Quốc.

Nguồn: ChinaDaily

Từ khóa: EU, Trung Quốc, đầu tư, hiệp định