Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đừng lo lắng về tương lai của toàn cầu hóa. Hãy chắc chắn rằng bạn có một vị trí trong đó.

Không chỉ có Vành đai và Con đường

Vào cuối tháng 9 năm 2019, trước một đám đông náo nhiệt trong Tòa nhà Charlemagne của Ủy ban Châu Âu trên đường Rue de la Loi ở Brussels, Chủ tịch Ủy ban EU khi đó là Jean-Claude Juncker và Thủ tướng Nhật Bản khi đó là Shinzo Abe đã ký kết Hiệp định Đối tác EU-Nhật Bản về Cơ sở hạ tầng chất lượng và Kết nối bền vững trong sự reo hò cỗ vũ của mọi người. Trong những nhận xét ngắn gọn mà hai vị nguyên thủ đưa ra sau đó, không ai đề cập đến Trung Quốc cũng như Mỹ. Tuy nhiên, cuộc tụ hội đa dạng và tận tâm này biểu hiện rõ ràng cho tương lai của toàn cầu hóa.

Khắp khán phòng khi đó có rất nhiều nhà ngoại giao đại diện cho 28 thành viên EU (lúc này Anh vẫn còn là thành viên EU), cũng như các vị khách mời đến từ Nhật Bản và Hàn Quốc, các quốc gia Ả Rập và Iran, các nước Balkan và các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ, thậm chí cả Ấn Độ và Pakistan. Đó là một cuộc đối thoại giữa hai châu lục Á – Âu liền kề và gắn kết - và, khi thiếu đi Trung Quốc và Mỹ, có cảm giác như một bầu không khí đoàn kết và xây dựng đã lan tỏa khắp nơi.

Sáng kiến ​​này của EU-Nhật Bản, cũng như mạng lưới “Blue Dot” của Mỹ-Australia-Nhật Bản, và những sáng kiến ​​khác, tất cả đều nhằm mục đích đẩy nhanh tiến trình hiện đại hóa xung quanh Ấn Độ Dương mà không phụ thuộc vào Trung Quốc. Đồng thời, Trung Quốc đã định hướng lại danh mục dự án xoay quay sáng kiến Vành đai và Con đường của mình theo một số cách, ưu tiên các khu vực lân cận như Trung Á và Đông Nam Á hơn so với các khu vực khác, và chuyển hoạt động cho vay sang các doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc và doanh nghiệp nhà nước của nước ngoài để tránh sự chú ý, thay vì cho vay song phương ở cấp chính phủ vốn sẽ công khai hơn. Cuộc chạy đua về cơ sở hạ tầng này chỉ ra rằng, tính kết nối sẽ là trung tâm của làn sóng toàn cầu hóa tiếp theo.

Đó là lý do tại sao Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường của Trung Quốc - và các sáng kiến đối trọng của nó - sẽ cùng nhau tiếp tục thúc đẩy làn sóng toàn cầu hóa tiếp theo. “Vành đai và Con đường” đã trở thành một cụm từ viết tắt cho một lĩnh vực toàn cầu rộng lớn, đa hướng và cạnh tranh hơn nhiều – đó là lĩnh vực tài trợ vốn cho cơ sở hạ tầng. Dấu ấn mạnh mẽ của Trung Quốc trong sáng kiến này cùng với cách tiếp cận nợ của nước này đã thôi thúc Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia và các quốc gia khác đưa ra các gói tài trợ bền vững hơn (theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng) để đáp lại.

Diễn biến trên hàm ý rằng, mặc dù Trung Quốc đang xây dựng nhiều con đường, nhưng tất cả các con đường sẽ không dẫn đến Trung Quốc. Như một số nghiên cứu đã chỉ ra, cơ sở hạ tầng xuyên biên giới đang thúc đẩy thương mại theo mọi hướng, không chỉ riêng gì thương mại song phương với Trung Quốc. “Châu Á đến Châu Á” - A2A - đã trở thành câu thần chú cho nhiều tổ chức tài chính đang mong muốn tài trợ cho năng lượng và thương mại dọc theo những tuyến đường tơ lụa mới này.

Trung Quốc cũng đã thúc đẩy sáng kiến “Con đường tơ lụa kỹ thuật số”. Công nghệ thậm chí còn là hiện thân rõ ràng hơn cho tương lai đa hướng của toàn cầu hóa. Làn sóng tẩy chay Huawei do Hoa Kỳ phát động đang dọn đường cho các công ty Nokia và Ericsson của châu Âu hay NTT của Nhật Bản có được các hợp đồng 5G trên toàn thế giới.

Cùng lúc đó, việc Mỹ đưa nhà sản xuất chip Trung Quốc là Semiconductor Manufacturing International vào danh sách đen đã đảm bảo lợi thế về chất bán dẫn cho Mỹ và Nhật Bản. “Sáng kiến ​​Chuỗi cung ứng đàn hồi” của Ấn Độ-Nhật Bản-Australia, một đối tác công nghiệp của Bộ tứ quân sự, cũng nhằm mục đích kéo sản xuất thiết bị y tế và viễn thông cũng như các công nghệ nhạy cảm khác ra khỏi Trung Quốc và sang thị trường của chính họ.

Quá trình tương tự đang diễn ra trong khu vực sản xuất. Các hãng công nghiệp lớn của Châu Âu, như Siemens và Robert Bosch, là một trong những động lực chính cho sự tiến bộ đáng kinh ngạc của Trung Quốc trong tự động hóa nhà máy, với các công nghệ như thị giác máy và mạng cảm biến Internet vạn vật cho phép các kỹ sư ở Châu Âu giám sát và điều chỉnh từ xa các hoạt động sản xuất ở Tô Châu và Thâm Quyến. Trong giai đoạn tới, các gã khổng lồ châu Âu sẽ đưa những công nghệ hiện đại này về nước để duy trì sản lượng trong bối cảnh phong tỏa vì dịch COVID-19, đồng thời, mở rộng chúng sang các thị trường mới hơn như Ấn Độ và Đông Nam Á.

Trong công nghệ kỹ thuật số, điện toán đám mây và mạng xã hội là hiện thân cho các cuộc chiến nảy lửa giữa phương Đông và phương Tây. Trong khi Amazon Web Services và Microsoft Azure hiện đang dẫn đầu về dịch vụ đám mây, thì Alibaba Cloud lại có những kế hoạch mở rộng tích cực trong khu vực. Trong bối cảnh Alibaba đã có được sự hiện diện to lớn trong cơ sở hạ tầng thương mại điện tử của khu vực, quan hệ đối tác chiến lược với Salesforce – công ty hàng đầu về quản lý quan hệ khách hàng - sẽ giúp nâng cao vị thế của Alibaba khi hàng triệu công ty buộc phải đẩy nhanh số hóa.

Alibaba Group Holding là hình mẫu cho các công ty công nghệ tiên phong của Trung Quốc đã bùng nổ trên toàn cầu trong lĩnh vực game và mạng xã hội, chẳng hạn như Tencent Holdings và ByteDance. Do các rào cản pháp lý mà hai công ty này phải đối mặt ở Hoa Kỳ và Châu Âu, cả hai đều đã tăng cường sự hiện diện tại Singapore, từ đó định vị lại hình ảnh của mình trở thành công ty toàn cầu hoạt động theo các tiêu chuẩn quốc tế về bảo mật dữ liệu.

Theo quan sát, khi một công ty hoạt động càng xa Trung Quốc đại lục, thì nó càng hoạt động như một thực thể tư bản thay vì một trợ thủ của nhà nước. Thay vì thu hút sự kỳ thị như trong trường hợp Huawei Technologies, các công ty này muốn duy trì quỹ đạo đi lên toàn cầu - bất chấp sự nghi ngờ ngày càng tăng của Trung Quốc. Tập đoàn Trip.com, chủ sở hữu của C-Trip và SenseTime là 2 doanh nghiệp lớn của Trung Quốc trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo. các doanh nghiệp này đang theo đuổi quan hệ đối tác minh bạch trên toàn cầu thay vì chọn đánh mất lợi thế đã vất vả gầy dựng, trước sự hỗn loạn của cuộc cạnh tranh quyền lực giữa các nước lớn. Bất chấp chủ nghĩa dân tộc chính trị công khai của Trung Quốc, chúng ta nên xem nước này như một người chơi năng động và đa diện trong ‘Trò chơi vĩ đại mới’ - một người có khả năng xoay chuyển và thích ứng với thực tế mới.

Chất lượng chứ không phải số lượng

Thế kỷ 21 là lần đầu tiên trong lịch sử loài người mà mỗi châu lục hoặc khu vực đại diện cho các cực quyền lực độc lập. Hệ thống toàn cầu phức tạp này lớn hơn nhiều so với bất kỳ quyền lực đơn lẻ nào: Trong mạng lưới các mối quan hệ của nó, không một quyền lực nào có thể áp đặt ý chí của mình lên thế giới. Bối cảnh địa chính trị mới này thể hiện một giai đoạn toàn cầu hóa mới mang tính cạnh tranh cao hơn giai đoạn trước, cả về thương mại và đầu tư.

Điều mà tất cả các cường quốc nên đồng ý là chúng ta phải tìm kiếm một toàn cầu hóa tiến bộ thay vì một toàn cầu hóa nâng cao thu nhập, giảm bất bình đẳng và bao gồm tất cả mọi người. Đồng thời, chúng ta nên vui mừng khi nhu cầu về dầu đã giảm, và nhận thức về năng lượng thay thế và tái tạo đã tăng nhanh. Cho đến khi lượng phát thải hàng không có thể giảm đáng kể, thì việc ít đi công tác xuyên lục địa hơn sẽ là một điều tốt - ngay cả khi điều đó có nghĩa là một khía cạnh nào đó của toàn cầu hóa sẽ giảm bớt.

5 cuộc họp trực tuyến mỗi ngày với năm quốc gia khác nhau hầu như không phải là bằng chứng cho thấy sự suy thoái của toàn cầu hóa. Dù ở quốc gia nào, chúng ta cũng nên bớt lo lắng về khí cạnh số lượng của toàn cầu hóa, mà hãy tập trung vào chất lượng của nó. Chúng ta cũng nên ít lo lắng về việc toàn cầu hóa có đang phát triển mạnh mẽ hay đang dần suy yếu, mà quan trọng là, chúng ta có đang nắm bắt được làn sóng tiếp theo của nó hay không.

Nguồn: Asia Nikkei

Từ khóa: toàn cầu hóa, châu Á, kinh tế