Hoạt động M&A của Trung Quốc đang bị Hoa Kỳ và châu Âu ngăn cản nhằm tránh tình trạng rò rỉ công nghệ

MvA

Chính phủ Mỹ, châu Âu và Nhật Bản đang tăng cường theo dõi các vụ mua bán sáp nhập (M&A) của các doanh nghiệp Trung Quốc, vì cho rằng đây là công cụ để cường quốc kinh tế số một châu Á nắm giữ những công nghệ nền tảng.

Các quốc gia trên sợ rằng việc thâu tóm những doanh nghiệp bản địa đang nắm giữ bí quyết công nghệ cao có thể ảnh hưởng đến cuộc đua thống trị công nghệ cũng như ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Mặc dù thế giới đã cấm xuất khẩu vũ khí, nguyên liệu hạt nhân và công nghệ, hoạt động M&A vẫn đang là “điểm mù” được các nước lợi dụng để chuyển giao công nghệ nhạy cảm. Nếu Hoa Kỳ, châu Âu và Nhật Bản phối hợp giám sát quá trình M&A do doanh nghiệp Trung Quốc tiến hành, đây sẽ là lần đầu tiên, một nỗ lực cấp quốc tế nhằm hạn chế đầu tư xuyên biên giới được tiến hành.

Theo hãng tin Thomson Reuters, hoạt động M&A của các công ty Trung Quốc ở hải ngoại trong 3 tháng đầu năm 2018 đạt giá trị 25.7 tỷ USD, giảm 70% từ mức 85.4 tỷ USD của hai năm trước đó-thời điểm gần nhất số liệu được công bố.

Riêng ở thị trường Mỹ và châu Âu, hoạt động M&A do doanh nghiệp Trung Quốc tiến hành cũng đã giảm lần lượt là 80% đến 90%, trong cùng thời gian trên.

Chỉ tính riêng trong tháng Tư năm nay, tổng giá trị M&A của Trung Quốc tại Mỹ và EU cộng lại giảm chỉ còn 200 triệu USD, một dấu hiệu cho thấy hoạt động M&A của Trung Quốc hoàn toàn bị đình trệ.

Hoạt động thâu tóm những công ty công nghệ cao-được coi là cách Trung Quốc chiếm đoạt công nghệ-đã chứng kiến sự sụt giảm nhanh chóng.

Thomson Reuters cũng cho biết, trong giai đoạn từ tháng Tư đến tháng Năm năm 2018, các công ty Trung Quốc đã mua lại thành công 7 doanh nghiệp công nghệ cao của Mỹ và châu Âu, giảm từ con số đỉnh điểm là 21 thương vụ trong khoảng thời gian từ tháng Tư đến tháng Sáu hai năm trước đó.

Tại Mỹ, Ủy ban về đầu tư nước ngoài (CFIUS)-với tư cách là cơ quan chịu trách nhiệm thẩm tra hoạt động mua bán sáp nhập của các công ty ngoại quốc, trên quan điểm bảo vệ an ninh quốc gia, đã chặn đứng nhiều thương vụ thâu tóm do doanh nghiệp Trung Quốc tiến hành.

CFIUS gần đây đã ngăn cản việc chi nhánh kinh doanh trong mảng tài chính của tập đoàn thương mại điện tử Alibaba Group Holding mua lại MoneyGram-một công ty lớn trong lĩnh vực chuyển tiền quốc tế tại Mỹ.

Quyết định trên được CFIUS đưa ra trong bối cảnh lo ngại về an ninh quốc gia đang gia tăng khi một số bằng chứng cho thấy MoneyGram lưu trữ số liệu về hoạt động chuyển tiền của nhiều sỹ quan quân đội, vì Money Gram có các trụ sở giao dịch gần những doanh trại quân đội của Hoa Kỳ.

Trung Quốc đang cố gắng giúp các công ty nội địa đạt đến vị thế thống lĩnh toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ cao qua chương trình thúc đẩy phát triển công nghiệp với tên gọi “Sản xuất tại Trung Quốc 2025” (Made in China 2025).

Ông Robert Williams, chuyên gia về quan hệ Mỹ-Trung tại Đại học Yale nhận định nếu Hoa Kỳ không chú ý đến hoạt động mua bán, sáp nhập do doanh nghiệp Trung Quốc tiến hành-vốn đang rất sôi động hiện nay-thì những công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo hay rô bốt do các công ty Mỹ nghiên cứu chế tạo có thể bị chính phủ Trung Quốc chiếm dụng để phục vụ cho mục đích quân sự.

Chính quyền xứ sở cờ hoa hiện đang thắt chặt kiểm soát dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc. Thứ Sáu tuần trước, Đại diện thương mại Robert Lighthizer tiết lộ, Mỹ sắp thông báo về các biện pháp hạn chế đối với hoạt động đầu tư từ Trung Quốc.

Châu Âu cũng đang hết sức lo lắng trước động thái của Trung Quốc. Tại Đức, hãng chế tạo rô bốt Kuka-đơn vị dẫn đầu trong nỗ lực đổi mới hoạt động công nghiệp của chính phủ nước này-đã bị mua lại bởi hãng sản xuất đồ gia dụng điện tử Trung Quốc Midea Group vào năm 2017, làm dấy lên lo ngại về khả năng rò rỉ công nghệ.

Tháng 7 năm ngoái, chính phủ Đức đã thắt chặt quy định về hoạt động thâu tóm doanh nghiệp nội địa của các công ty nước ngoài; quy định mới đã bổ sung các lĩnh vực kinh doanh sẽ bị cơ quan có thẩm quyền giám sát khi tiến hành mua bán, sáp nhập, trong đó bao gồm lĩnh vực chế tạo thiết bị vũ khí. Luật mới ban hành cũng sẽ tăng thời gian thẩm định, qua đó kéo dài quá trình thâu tóm công ty nội địa của doanh nghiệp nước ngoài.

Anh Quốc và Pháp cũng đã tỏ rõ ý định muốn kiểm soát quá trình mua lại doanh nghiệp bản địa của nhà đầu tư nước ngoài.

Châu Âu cũng đang tiến hành một bước đi riêng nhằm áp dụng những biện pháp hạn chế quá trình mua bán, sáp nhập trên toàn lục địa. Cuối tháng 9 năm ngoái, Ủy ban châu Âu, cơ quan hành pháp của Liên minh này đã đề xuất cơ chế thẩm định đối với nguồn đầu tư nước ngoài vào lãnh thổ các nước thành viên. Hoạt động thâu tóm nhắm vào những công ty châu Âu đã dấy lên quan ngại về việc rò rỉ thông tin nhạy cảm trong nhiều ngành công nghiệp, bao gồm cơ sở hạ tầng, công nghệ và an ninh; do vậy, những lĩnh vực này sẽ chịu sự giám sát nghiêm ngặt của các cơ quan có thẩm quyền tại lục địa già.

Bên cạnh những nỗ lực riêng rẽ, một tiến trình hợp tác quốc tế nhằm ngăn chặn hoạt động mua bán sáp nhập do các doanh nghiệp tiến hành đã và đang được xây dựng. Trong cuộc họp cấp bộ trưởng vào tháng Năm, quan chức từ Nhật Bản, Hoa Kỳ và EU đã thảo luận về cách thức hạn chế các thương vụ mua bán, sáp nhập do doanh nghiệp Trung Quốc tiến hành có nguy cơ dẫn đến rò rỉ công nghệ hoặc quyền sở hữu trí tuệ. Hiện tại, những cuộc họp cấp chuyên viên đang bàn thảo những chủ đề như loại thông tin nào sẽ được các nước chia sẻ. Nếu Hoa Kỳ và EU đạt được một thỏa thuận về vấn đề nêu trên; đây sẽ là thỏa thuận quốc tế đầu tiên điều chỉnh vấn đề mua bán, sáp nhập.

Tại Nhật Bản, với việc thông qua Luật sửa đổi về ngoại thương và ngoại hối vào tháng 10/2017, đất nước mặt trời mọc đã có công cụ pháp lý để kiểm soát hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp. Theo quy định mới, nếu một nhà đầu tư nước ngoài tiến hành đầu tư trực tiếp vào một công ty Nhật Bản mà không báo cáo với chính phủ, nhận thấy có nguy cơ đe dọa đến an ninh quốc gia, chính phủ có quyền yêu cầu nhà đầu tư phải bán lại cổ phần đã mua.

Sâu xa, việc các nước nghi ngờ hoạt động thâu tóm của Trung Quốc bắt nguồn từ bản chất đóng cửa của thị trường Trung Quốc. Quốc gia hơn 1 tỷ dân này đã hạn chế doanh nghiệp nước ngoài tiếp cận thị trường rộng lớn của mìnhvà buộc họ phải chuyển giao công nghệ cho các công ty bản địa. Cả Mỹ và EU đều bực tức trước hành vi mà họ cho là cạnh tranh không công bằng vừa nêu; vì vậy, hai nền kinh tế này có thể tiến hành các bước đi nhằm buộc Trung Quốc phải mở cửa thị trường hơn nữa.

Nguồn: Nikkei - LA

Từ khóa: Trung Quốc, Mỹ, EU, công nghệ, mua bán sáp nhập