Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Khi Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình chuẩn bị cho nhiệm kỳ 5 năm lần thứ hai, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ theo dõi bất kỳ dấu hiệu nào của những cải cách dài hạn mà ông đã hứa hẹn để mở rộng nền kinh tế Trung Quốc, vốn là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Ông Tập có thể sẽ trình bày những chính sách kinh tế tương lai của mình vào thứ tư, trong bài phát biểu mở đầu cho Hội nghị 5 năm của Đảng Cộng Sản, hội nghị sẽ kéo dài nhiệm kỳ tổng Bí thư của ông.

Mặc dù ông được kỳ vọng sẽ bổ nhiệm những người trung thành vào những vị trị hàng đầu của chính phủ, các nhà phân tích đang dự đoán theo hai hướng, liệu ông Tập để cho nền kinh tế được vận hành theo quy luật thị trường hay tiếp tục để chính quyền nhà nước nắm quyền kiểm soát nền kinh tế.

Ông Tập đang cố gắng quảng bá vai trò của chính mình như một nhà vô địch toàn cầu hóa, khi mà khi Hoa Kỳ rút lui để theo đuổi chính sách “nước Mỹ trên hết” của tổng thống Donald Trump.

Tuy vậy các công ty nước ngoài phàn nàn rằng những phát biểu của ông đã không được chứng minh bằng hành động, vì nhà nước vẫn giữ vai trò kiểm soát đáng kể đối với nền kinh tế .Các doanh nghiệp Hoa Kỳ và Châu Âu báo cáo rằng họ bị cấm kinh doanh một số ngành nhất định, và họ buộc phải chia sẻ công nghệ của mình với các đối thủ địa phương. 

Phòng Thương mại Châu Âu tại Trung Quốc tóm lại bằng cụm từ “sự chờ đợi mệt mỏi”.

Những doanh nghiệp nhà nước hoạt động không hiệu quả đã khiến nền kinh tế trở nên tồi tệ hơn với những món nợ khổng lồ và sản xuất dư thừa, vựợt quá nhu cầu trong nước. Nhưng họ vẫn được nhà nước hỗ trợ hoặc được sáp nhập vào các công ty lớn khác.

Thủ Tướng đứng ngoài cuộc

Trong khi đó, những doanh nghiệp tư nhân lại bị kiểm soát chặt chẽ hơn bởi Đảng Cộng Sản, thông qua các tổ chức Đang nằm bên trong từng công ty.

Mặc dù chính phủ đang hướng đến một nền kinh tế dựa vào sức tiêu dùng, thì nhà nước lại tiếp tục bơm cho tăng trưởng thông qua việc tích lũy nợ, mà theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) cảnh bảo, tình trạng này đang trong “một quỹ đạo nguy hiểm”.

Người phát ngôn của Đại hội, ông Tou Zhen cho biết vào thứ ba rằng Trung Quốc “sẽ không làm chậm tốc độ” của tiến trình cải cách, nhưng ông cũng thừa nhận vẫn còn “các vấn đề khó khăn cần được giải quyết”, chẳng hạn như “những trở ngại liên quan đến hệ thống”.

Nhưng một số nhà phân tích lại không bị thuyết phục bởi những tuyên bố chính thức như thế.  Ông Christopher Balding, một chuyên gia kinh tế của trường Đại học Peking tại phía nam thành phố Thâm Quyến cho biết “ Nhìn chung, mọi người thất vọng về mức độ hiệu quả và định hướng của nền kinh tế”.

Ông cũng trả lời với AFP rằng “nền kinh tế Trung Quốc hiện đang mang tính tập trung cao hơn so với 5 năm trước. Ở thời điểm này, rất khó để thuyết phục mọi người rằng Trung Quốc đang quan tâm một cách nghiêm túc đến việc mở cửa nền kinh tế”.

Khi ông Tập nhậm chức 5 năm về trước, thủ tướng Lý Khắc Cường từng được nhìn nhận như một nhân vật đảm nhiệm vai trò dẫn dắt nền kinh tế.

Ông Lý đã hứa hẹn sẽ “đối xử công bằng” đối với các doanh nghiệp nước ngoài, tạo cho họ một vai trò lớn hơn trong nền kinh tế thị trường và trong những cải cách cơ cấu ở lĩnh vực tư nhân. 

Nhưng các nhà phân tích nói rằng thủ tướng đã đứng ngoài cuộc khi ông Tập tập trung nhiều quyền lực hơn xung quanh mình.

Ông Lý “đã đấu tranh cho những quan điểm cải cách của mình” và hạn chế quyền lực của các doanh nghiệp nhà nước, nhưng ông ấy “rõ ràng không phải là một thủ tướng có tầmảnh hưởng”, theo một phân tích của Cơ quan nghiên cứu kinh tế toàn cầu thuộc tạp chí The Economist (EIU).

Những quyết định khó khăn

Với sự hỗ trợ bởi cố vấn kinh tế Liu He, ông Tập sẽ chủ tọa hội đồng lãnh đạo các nhiệm vụ kinh tế và tài chính cũng như dẫn dắt một ủy ban quyền lực mới, phục vụ cho công cuộc cải cách.

Vào tháng 7, ông Tập đã kêu gọi “thiết lập những quy định tài chính chặt chẽ hơn” nhằm ngăn chặn “những rủi ro tài chính mang tính hệ thống” - hành động này đã làm tăng sự quan ngại của các nhà phân tích, rằng điều đó có thể dập tắt những chủ trương cải cách thiết yếu.

Ông Louis Kuijis, một nhà kinh tế học thuộcKhoa kinh tế Đại học Oxford đã lưu ý rằng “Tập Cận Bình đang ngày càng nhấn mạnh tầm quan trọng của “sự ổn định” trên mọi mặt trận”.

“Việc cải cách kinh tế gây ra nhiều rối loạn, và hoạt động thoái nợ hoàn toàn không nhất quán với mục tiêu ổn định”.

Nhưng một số chuyên gia cũng lạc quan rằng ông Tập sẽ sử dụng sự những thành viên mới được bổ nhiệm và quyền lực ngày càng tăng của mình để thúc đẩy việc cải cách.

Theo EIU “Việc ông Tập được củng cố quyền lực sẽ mang đến cho chính quyền của ông thẩm quyền để triển khai những quyết định khó khăn cần thiết để giải quyết khoản nợ của Trung Quốc”.

Julian Evans-Pritchard, nhà kinh tế học Trung Quốc tại Capital Economics cho biết việc thi hành cải cách “có khả năng được đẩy nhanh” sau Đại hội, nếu ông Tập nắm giữ một vị trí vững chắc hơn.

Tuy nhiên, những cải cách được thông qua cho đến nay đã thất bại trong việc giải quyết những nguyên nhân cơ bản dẫn đến quản lý không hiệu quả trong các doanh nghiệp nhà nước, với việc các công ty hoạt động không hiệu quả nhưng cũng không được phép tuyên bố phá sản và rời khỏi thị trường, Evans-Pritchard cho biết.

Ông tiếp lời, “Tuy nhiên, khi mà ông Tập vẫn còn miễn cường không muốn từ bỏ quyền kiểm soát của chính phủ đối với những lĩnh vực chủ chốt của nền kinh tế, thì những vấn đề mang tính cấu trúc của Trung Quốc dường như vẫn chưa được giải quyết.”  

Nguồn: AFP - TH

Từ khóa: cải cách kinh tế, Trung Quốc,Tâp Cận Bình, Đại hội Đảng, Lý Khắc Cường, nợ, ổn định, doanh nghiệp nhà nước, rủi ro tài chính