Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hầu như mọi bài phát biểu trong chiến dịch vận động tranh cử của Tống thống Donald Trump đều nhắc đến hai quốc gia gây tổn hại cho Hoa Kỳ là Mexico và Trung Quốc.

Bình luận duy nhất của Tổng thống Trump về Canada - quốc gia phía bắc biên giới - trong chiến dịch tranh cử là khi một phóng viên Canada hỏi ông có ủng hộ việc xây một bức tường giữa Canada và Hoa Kỳ hay không.Và ông đã trả lời “Tôi yêu Canada”.

Tuy nhiên, kể từ khi nhậm chức và bổ nhiệm Wilbur Ross làm thư ký thương mại vào tháng Giêng, ông Trump đã “chú ý” đến Canada nhiều hơn. Trong khi Hoa Kỳ chỉ thực hiện một số hành động thương mại nhỏ chống lại Trung Quốc và Mexico, mọi sự đáp trả mạnh mẽ nhất đã dành cho Canada.

Vào tháng 7 vừa qua, Hoa Kỳ đã áp thuế chống trợ cấp ở mức 19,52% đối với sản phẩm cao su styrene-butadiene của Mexico, Brazil, Hàn Quốc và BaLan. Sự việc trên không làm ảnh hưởng nhiều đến nền kinh tế của Mexico vì trị giá thương mại của sản phẩm cao su styrene-butadiene giữa Hoa Kỳ và Mexico chỉ ở mức 23 triệu USD.

Trung Quốc có phần bi đát hơn, các sản phẩm ống thép nguội, tủ đựng dụng cụ, lá nhôm, thùng giấy carton và các hóa chất 1-hydroxyethylidene-1, 1-diphosphonic acid (HEDP) của họ, tất cả đều bị áp thuế chống trợ cấp.Tổng giá trị thương mại của các sản phẩm trên vào khoảng 1,77 tỷ USD.

Làm thế nào để so sánh với thiệt hại mà Canada đã phải gánh chịu?

Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ xẻ của Canada sang Hoa Kỳ vào khoảng 5,66 tỷ USD, hợp đồng giữa 2 công ty Bombardier và Delta Airlines ước tính khoảng 5 tỷ USD cũng đang bị đe dọa bởi thuế và các nghĩa vụ đối với công ty Bombardier của Canada.

Không có hành động chống lại đối tác thương mại nào của Hoa Kỳ lại mạnh mẽ như hành động đối với Canada.

Một thỏa thuận “ngọt ngào” dành cho đường của Mexico?

Mặc dù có sự bất đồng về sản phẩm gỗ xẻ, Canada vẫn đang nỗ lực đàm phán để cứu Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) trong khi Mexico có thể tạm gác lại mâu thuẫn xưa với Hoa Kỳ về sản phẩm đường.

Trong nhiều phương diện, có thể thấy tranh chấp giữa các nhà sản xuất đường của Mexico và Hoa Kỳ cũng tương tự như cuộc chiến giữa Canada và Hoa Kỳ về gỗ xẻ.

Cả hai vụ tranh chấp đều có nguồn gốc từ NAFTA. Cũng như gỗ xẻ, tranh chấp về sản phẩm đường đã đi đến hồi kết sau một loạt các cuộc đàm phán, trong đó Hoa Kỳ gây áp lực buộc Mexico phải chấp nhận một số điều kiện nhằm bảo vệ các nhà sản xuất và tinh chế của Hoa Kỳ.

Năm nay chính quyền Trump đã thúc ép Mexico mở lại thỏa thuận cuối cùng đã đạt được vào năm 2014 nhằm chấp nhận các điều kiện bất lợi hơn.Mexico đã bị buộc phải nhượng bộ, nhưng vẫn tốt hơn Canada, vấn đề về gỗ xẻ đã không được đưa ra đàm phán lại.

Hơn nữa, Bộ Thương mại Mỹ sẵn sàng chống lại sức ép từ đại diện các ngành công nghiệp, họ đã ra thông báo về một thỏa mới bất chấp sự phản đối của Liên minh Đường Hoa Kỳ.Với Canada nó đã là một câu chuyện khác, Bộ Thương mại Mỹ bảo vệ Liên minh gỗ xẻ của họ gần như 100%.

Có một sự khác biệt rõ ràng, về thỏa thuận mới đối với mặt hàng đường với Mexico, ông Ross cho biết, ông vui vì tất cả các bên đều nhất trí rằng thỏa thuận mới về mặt hàng đường là công bằng và khắc phục những thiếu sót trong thỏa thuận ban đầu.“Cảm ơn các đối tác trong ngành cũng như các đối tác từ Mexico vì sự nỗ lưc của họ”, ông Ross nói.

Thế nhưng, trong trường hợp Canada lại khác. Ngày Bộ Thương mại Mỹ áp thuế đánh vào mặt hàng gỗ nhập khẩu từ Canada, ông đã đưa ra một phát biểu đầy phẫn nộ, đề cập đến tranh chấp trong mặt hàng sữa của Mỹ sang CanadaCó khoảng cách lớn trong lời nói và hành động của Hoa Kỳ. Tờ New York Times đã đưa dòng tít “Trump chỉ trích Trung Quốc và Mexico nhưng hành động lại nhắm vào Canada”.

Điều gì đang xảy ra?

Các chuyên gia thương mại của cả Hoa Kỳ và Canada đều cho rằng một trong những lý do giải thích cho các hành động của Hoa Kỳ nhắm vào Canada là nhằm tạo những lợi thế để thương lượng trong các cuộc đàm phán lại NAFTA.

Vậy tại sao Hoa Kỳ lại không tạo các lợi thế thương lượng này với Mexico?

Ông Peter Clark, nhà tư vấn thương mại của Canada, với tư cách là quan chức và là cố vấn thương mại đặc biệt cho Ủy ban nghị viện về việc thực hiện Hiệp định Thương mại Tự do Canada – Hoa Kỳ đã tư vấn cho nhiều cuộc đàm phán thương mại của Canada trả lời câu hỏi trên một cách đơn giản: “Người Mỹ quan ngại Mexico hơn Canada”.

“Họ nghĩ rằng chúng tôi sẽ cam chịu, không có hình thức trả đũa giống như Mexico. Người Mexico từng trả đũa họ trước đây và chắc chắn Mexico sẽ tiếp tục làm như vậy thêm một lần nữa”, ông nói.

Mexico là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Hoa Kỳ về các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ như ngô. Mặc dù Mexico không thể đơn phương cấm nhập khẩu ngô từ Hoa Kỳ theo Hiệp định NAFTA nhưng họ mua ngô trong các thương vụ do chính phủ giám sát và họ được phép tự do mua ở bất cứ nơi đâu mà họ muốn.

Mexico đã gia tăng nhập khẩu bắp từ Argentina và Brazil khiến các chính trị gia xuất thân từ khu vực trồng ngô của Hoa Kỳ như Thượng nghị sỹ Chuck Grassley của vùng Lowa cảnh báo chính quyền Tổng thống Trump không nên có sự khiêu khích nào.

Các quan chức Mexico đã có nhiều kinh nghiệm trong các vụ tranh chấp thương mại từ quá khứ

“Trong các cuộc trò chuyện chính thức với chính quyền Mexico, chúng tôi nhận thấy rõ ràng rằng, Mexico có khả năng sẽ vẫn đáp trả lại những hành động của Mỹ”, ông Clark nói.

Các quan chức Mexico cũng sẽ sử dụng một cách miễn cưỡng các vấn đề phi thương mại để đưa ra quan điểm của họ, bao gồm cả việc từ bỏ hợp tác với Hoa Kỳ về các vấn đề quan trọng như ngăn chặn buôn bán ma túy hay ngăn chặn dòng người nhập cư từ Trung Mỹ vào Hoa Kỳ thông qua Mexico.

“Người Mexico có thể trở nên rất cứng rắn”, Clark nói.

Sự cứng rắn của người Canada

Quan điểm của ông Clark là Canada có thể hưởng lợi nếu có cách tiếp cận hợp lý và bắt chước chiến thuật cứng rắn của Mexico nhằm vào các nghị sĩ Mỹ, những người đang thúc đẩy chương trình bảo hộ.

Có 25 nghị sĩ chủ chốt ủng hộ Liên minh gỗ xẻ của Hoa Kỳ, tôi sẽ đi theo từng người một và làm cho những nhà xuất khẩu ở bang của họ trở nên khốn đốn”

Để né các quy định về cấm trả đũa của NAFTA, ông Clark gợi ý làm theo cách của Bộ trưởng Thương mại Ed Lumley vào thập niên 1980.

“Khi Bộ trưởng Lumley không còn cách nào để kiểm soát việc ô tô Nhật Bản được nhập ồ ạt vào Canada, bằng cách đơn giản, ông yêu cầu hải quan tại Vancouver kiểm tra từng chiếc một trước khi được dỡ xuống”

“Không có quy định nào bị phá vỡ, bạn chỉ cần quan liêu một cách lịch sự”, ông Clark nói.

Nguồn: CBC News - HY

Từ khóa: Hoa Kỳ, Canada, Mexico, NAFTA, trả đũa, thương mại