Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chính quyền tổng thống Donald Trump lập luận rằng, Trung Quốc là mối đe dọa lớn nhất cho các nước trên vũ đài quốc tế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn phục hồi lại nền sản xuất trong nước đang bị thiệt hại mà nguyên nhân chính là do Trung Quốc. Chiến lược gia tiền nhiệm của Trump – ông Steve Bannon trong bài phỏng vấn với chương trình “60 Phút” ngày 10/9 cho biết “Trung Quốc đang trong cuộc chiến thương mại với Mỹ”. Còn Đại diện Thương mại Mỹ - Robert  Lighthizer thì gọi Trung Quốc là “một mối đe dọa cho hệ thống thương mại thế giới”.

Trong hệ thống thương mại thế giới, Trung Quốc rất “nổi tiếng” về việc ép buộc các công ty nước ngoài liên doanh với các doanh nghiệp trong nước để có được các công nghệ từ nước ngoài. Đồng thời Trung Quốc cũng bị cáo buộc vì ăn cắp sở hữu trí tuệ thông qua hoạt động theo dõi và đánh cắp qua mạng, và việc hạn chế các nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận hoặc đầu tư vào thị trường Trung Quốc. Toàn bộ các hành vi này hoàn toàn vi phạm quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Hiện nay Trung Quốc đã là đối tác thương mại lớn thứ hai của Canada, và Trung Quốc cũng không nhiệt tình trong mở cửa thị trường để đón nhận cạnh tranh nước ngoài. Vì vậy, nhiều người băn khoăn là, có cần thiết để Canada tìm kiếm một Hiệp định thương mại tự do với Trung Quốc?

Tình trạng mất việc làm trong ngành sản xuất

Trong một bản báo cáo của mình, Andrew Sharpe – nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu về Tiêu chuẩn sống cho thấy rằng, làn sóng hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, hay còn lại là “cú sốc Trung Quốc”, là nguyên nhân dẫn đến mất mát ròng 105,000 việc làm ở khu vực sản xuất của Canada trong giai đoạn 2001 – 2011. Có nghĩa là, số lượng việc làm năm 2011 đã sụt giảm 20.7% so với năm 2001. Bên cạnh đó, báo cáo cũng cho biết mức lương bình quân của thị trường lao động trong nước bị sụt giảm mạnh.

Nói chung, hoạt động thương mại song phương giữa Canada và Trung Quốc đang diễn ra theo chiều hướng: Canada xuất khẩu nguồn tài nguyên thiên nhiên để đổi lại sản phẩm nhập khẩu có chất lượng thấp từ Trung Quốc.

Tất nhiên, bên cạnh thiệt hại từ tình trạng mất việc làm, Canada thu được lợi ích khi người tiêu dùng được mua được hàng hóa Trung Quốc giá rẻ và doanh nghiệp Canada xuất khẩu sang Trung Quốc được giá cao hơn. Tác động ròng lên nền kinh tế chính là sự cân đối giữa những lợi ích và thiệt hại đó.

Ông Sharpe băn khoăn, một hiệp định thương mại tự do với Trung Quốc sẽ thúc đẩy thương mại thêm được bao nhiêu? Ông dự đoán tác động thúc đẩy “có thể sẽ là rất nhỏ, bởi vì Canada đã giao dịch thương mại rất lớn với Trung Quốc rồi”. Ông bổ sung, “Trung Quốc đã có lợi thế cạnh tranh rất lớn trong giá cả các mặt hàng sản xuất, và đó là lý do vì sao nước chúng ta đã nhập khẩu rất nhiều hàng hóa từ Trung Quốc”.

Những quan ngại khác về kinh tế

Bannon nổi tiếng là người thường lo ngại về tham vọng quân sự của Trung Quốc trên biển Đông, nhưng trong bài phỏng vấn trên chương trình 60 Phút, ông cũng đồng thời bày tỏ quan ngại về mối đe dọa khác đến cộng động doanh nghiệp Mỹ. Ông nói “Tôi muốn Trung Quốc hãy ngừng việc sao chép công nghệ của chúng tôi. Thông qua hoạt động chuyển giao công nghệ bắt buộc, và thông qua hành vi ăn cắp công nghệ, Trung Quốc đang phá tan trái tim nhiệt huyệt của ngành sáng tạo trên đất Mỹ”.

Ngay cả Mỹ cũng không thể tránh khỏi việc bị ăn cắp sở hữu trí tuệ, thì không lí do gì tin rằng, Canada sẽ bị thiệt hại ít hơn Mỹ trong vấn đề này khi doanh nghiệp Canada làm ăn tại Trung Quốc.

Có được quyền tiếp cận thị trường Trung Quốc, đồng nghĩa với việc phải cạnh tranh với các doanh nghiệp sở hữu nhà nước của Trung Quốc, và chắc chắn việc này sẽ đặt các doanh nghiệp Canada vào hoàn cảnh bất lợi.

Jan De Silva, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Khu vực Toronto, trả lời phỏng vấn “Một hiệp định thương mại tự do thành công phải tạo ra sân chơi bình đẳng cho các quốc gia khác được quyền tiếp cận thị trường trong nước”.

Ông De Silva, người có hơn 10 năm làm việc ở Hong Kong, hi vọng rằng về nguyên tắc, một hiệp định thương mại tiềm năng sẽ giúp loại bỏ hết các rào cản cho doanh nghiệp Canada, bao gồm cả việc được tham gia đấu thầu các hợp đồng mua sắm chính phủ. Nhưng trong trường hợp Trung Quốc, nền kinh tế được lập kế hoạch tập trung, tất cả bằng chứng đều cho thấy điều đó là khó xảy ra dưới chế độ Đảng Cộng Sản Trung Quốc.

Một phân tích trước đó về Hiệp định Thương mại Tự do Úc – Trung Quốc, nằm trong báo cáo cho Quỹ Châu Á Thái Bình Dương của Canada, đã gợi ý về vấn đề này. Trong báo cáo, ông Shiro Armstrong, đồng giám đốc của Trung tâm Nghiên cứu Úc – Nhật Bản tại Đại học Quốc gia Úc đã viết, “một câu hỏi được đặt ra là những trở ngại nào mà các doanh nghiệp vẫn tiếp tục gặp phải khi hoạt động ở thị trường Trung Quốc, mặc dù đã ký kết các FTA”.

Báo cáo của Armstrong được viết hồi tháng 4/2017 – gần hai năm sau khi FTA Úc – Trung Quốc có hiệu lực. Ông viết “Chỉ có thời gian mới có thể trả lời, liệu doanh nghiệp tận dụng gì từ các Hiệp định”.

Tác giả: Rahul Vaidyanath

Nguồn: Epoch Times – TQ

Từ khóa: hiệp định thương mại tự do, Canada, Trung Quốc, Mỹ, sở hữu trí tuệ, mở cửa thị trường