TPP-11 có khả năng đạt được thỏa thuận tại APEC

3ED2 0929 ASB StevenOkun Ông Steven Okun, Chủ tịch và Giám đốc điều hành nhóm công tác TPP của Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại Singapore (“AmCham”) và là Cố vấn cao cấp cho McLarty Associate, thảo luận với Thành viên điều hành trang thông tin Jones Day - Darren Murphy về tiến triển của quá trình thông qua và thực thi TPP sau khi Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp định này.

Darren Murphy: Từ buổi thảo luận trước của chúng ta vào tháng 8/2016, Hoa Kỳ đã chính thức rút khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) theo cách thức khá ồn ào. Nhiều người cho rằng việc Hoa Kỳ rút lui là sự chấm hết cho TPP, tuy vậy chúng tôi nhận thấy, quá trình thông qua TPP vẫn đang tiếp diễn. Ông có thể cho biết thêm thông tin cập nhật về quá trình này được không?

Steve Okun: Nhiều người nghĩ rằng nếu không có sự tham gia của Hoa Kỳ, TPP sẽ không còn trong chương trình nghị sự của khu vực về vấn đề kinh tế; nhận định này được bắt nguồn từ ý thức rằng thị trường Hoa Kỳ quá rộng lớn, do đó, nếu mất đi nó, lợi ích từ TPP mang lại đối với 11 thành viên còn sẽ không đủ để khuyến khích các nước này mở cửa thị thị trường tiến hành cải cách. Tuy nhiên, sự thật không phải vậy. Các thành viên khác trong TPP (TPP-11) nhìn nhận TPP vẫn mag lại lợi ích cho họ, ngay cả khi sự hiện diện của Mỹ không còn. Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á Thái Bình Dương APEC diễn ra vào tháng 11, 2017 tại Việt Nam là một cơ hội tốt để 11 quốc gia thành viên còn lại thảo luận về các bước đi cần thiết tiếp theo để có thể kết thúc đàm phán nội dung TPP phiên bản 11 nước. Có khả năng cao rằng một TPP theo khuôn khổ mới (hoặc ít nhất về nguyên tắc cơ bản) có thể được thông qua tại APEC lần này.

Darren Murphy: Đã mất đi thành viên quan trọng nhất, vậy tại sao TPP vẫn còn quan trọng đối với 11 quốc gia còn lại?

Steve Okun: Nếu không có TPP-11, khu vực châu Á sẽ không còn khuôn khổ kinh tế nào ở tầm khu vực có thể tạo ra các cơ hội tiếp cận thị trường và tạo ra sân chơi chung bình đẳng cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Hiệp định đối tác hợp tác kinh tế toàn diện RCEP không đặt ra những tiêu chuẩn cao như TPP, đặc biệt trong các lĩnh vực như: cạnh tranh với doanh nghiệp nhà nước, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền lợi người lao động và môi trường.

Mặc dù các hiệp định thương mại song phương cũng giúp thúc đẩy việc mở cửa đối với những thị trường mới và tạo ra khuôn khổ pháp lý cho hoạt động thương mại, nhưng sự phức tạp của một tập hợp rối rắm các thỏa thuận thương mại tự do đơn lẻ có thể tạo ra gánh nặng lớn cho các doanh nghiệp nhỏ đang muốn vươn ra thị trường nước nước ngoài, và tạo ra gánh nặng cho các doanh nghiệp đa quốc gia khi thích ứng với nhiều quy định và tiêu chuẩn khác nhau tại nhiều nước.

Những thỏa thuận thương mại mang tầm khu vực như TPP sẽ tạo lập một tập hợp quy tắc chung cho nhiều thị trường, là cách thức hiệu quả nhất để hỗ trợ hoạt động xuất khẩu đến nhiều nước khác. Do vậy, TPP là không thể thay thế.

Tuy TPP chỉ còn lại 11 thành viên, Hiệp định này vẫn là cơ chế đa phương về thương mại có tiêu chuẩn cao nhất trong khu vực. Một thỏa thuận gồm nhiều bên tham gia như TPP có thể làm giảm sự phức tạp về quy tắc thương mại đang được áp dụng các quốc gia khác nhau, đồng thời giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc xuất khẩu hàng hóa tới nhiều thị trường. Ngay cả khi Mỹ thừ chối tham gia, các nước thành viên còn lại của TPP gồm Úc, Brunei Dausalam, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Singapore và Việt Nam vẫn nhìn thấy những lợi ích to lớn mà họ có thể đạt được từ Thỏa thuận vừa nêu.

Và sâu xa hơn, như nhiều người đã nhận định, TPP sẽ đem lại những quy tắc thương mại tiêu chuẩn cao. Điều này giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và khuyến khích sự phát triển tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương. TPP không những sẽ loại bỏ thuế quan đang áp dụng đối với hầu hết hàng hóa mà còn lập ra các quy tắc điều chỉnh thương mại dịch vụ và hình thành cơ chế thúc đẩy hoạt động đầu tư. TPP cũng sẽ giúp bảo về tốt hơn đối với quyền sở hữu trí tuệ, tăng cường trao đổi dữ liệu thông tin xuyên biên giới và tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng giữa doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước, cũng như khuyến khích bảo vệ môi trường và quyền lợi của người lao động.

TPP 11 và doanh nghiệp Mỹ

Darren Murphy: Vậy TPP vẫn còn quan trọng đối với doanh nghiệp Mỹ không, thưa ngài?

Steve Okun: Vẫn còn. Quan trọng nhất, TPP sẽ tạo lập những quy định chung, mang lại lợi ích to lớn và kết nối thị trường các quốc gia trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Có hay không có sự tham gia của Hoa Kỳ, TPP cũng dẫn đến kết quả như vừa nêu. Điều quan trọng thứ hai là với vai trò như hiệp định thương mại đa phương đầu tiên của thế kỷ 21, TPP sẽ giúp hình thành những tiêu chuẩn, chuẩn mực cho các thỏa thuận thương mại đa phương trong tương lai giữa các quốc gia khác tại khu vực châu Á và trên thế giới. Cuối cùng, ở một số khía cạnh, các chi nhánh tại nước ngoài của nhiều công ty Mỹ cũng có thể hưởng lợi từ sự tự do giao thương trong khu vực ở mức độ cao do TPP tạo dựng.

Darren Murphy: Vậy TPP phiên bản 11 nước có còn giống như TPP phiên bản trước đây không?

Steve Okun: Chúng tôi hy vọng, nội dung Hiệp định TPP phiên bản mới sẽ tương tự như nội dung của Thỏa thuận ban đầu. Để có hiệu lực, TPP phiên bản 12 nước cần sự thông qua của 6 hay nhiều hơn các quốc gia, chiếm 85% tổng GDP của tất cả thành viên tham gia. Quy định này đòi hỏi Hoa Kỳ phải phê chuẩn để TPP chính thức được thực thi, do đó, thay đổi về điều khoản hiệu lực của Hiệp định là việc bắt buộc. Câu hỏi tiếp theo cũng cần được trả lời chính là có hay không sự thay đổi về nội quy các quy định trong TPP. Nhiều cuộc thảo luận đã diễn ra nhằm đánh giá liệu có nên giữ nguyên những nội dung đã đạt đồng thuận trong TPP, tuy vậy có nhiều nguyên nhân để các thành viên còn lại sẽ khơi lại những vấn đề họ đã nhượng bộ trước đây khi còn sự tham gia của Hoa Kỳ. Rõ ràng là TPP phiên bản 11 nước sẽ được thông qua nhanh hơn và sẽ giữ được những tiêu chuẩn cao nếu nội dung nguyên bản của nó không phải đàm phán lại. Điều không chắc chắn là liệu nội dung của TPP sẽ được đàm phán lại hay một số quy định trong Thỏa thuận này tạm dừng thực thi trong tương lai.

Darren Murphy: AmCham đang làm gì để thúc đẩy TPP?

Steve Okun: AmCham Singapore, vào năm 2009 là hiệp hội doanh nghiệp Hoa Kỳ đầu tiên đã kiến nghị chính quyền Mỹ đặt TPP là trọng tâm trong chính sách thương mại của họ. Khi Hoa Kỳ rút khỏi TPP vào tháng 1/2017, nhóm công tác về TPP của Singapore AmCham vẫn chủ động tham gia và kiến nghị 11 nước thành viên còn lại đạt được đồng thuận và tiến hành thực thi TPP nhanh nhất có thể trước hoặc trong thời gian diễn ra Hội nghị APEC tại Viêt Nam vào tháng 11 này. Nếu TPP có hiệu lực, AmCham sẽ tiếp tục giám sát và thúc đẩy những bước đi phù hợp tiếp theo nhằm giúp doanh nghiệp Mỹ duy trì sự cạnh tranh của mình trong khu vực qua đó, thúc đẩy tăng trưởng tại chính Hoa Kỳ.

Nguồn: Jones Day - LA

Từ khóa: TPP, AmCham Singapore, APEC, châu Á-Thái Bình Dương