Nam Phi thất bại trong việc tận dụng FTA để tiếp cận thị trường khổng lồ EU

Eurozone

Đã một năm kể từ sau sự kiện Châu Phi và Liên minh châu Âu (EU) ký kết Hiệp định Thương mại Tự do, giúp Châu Phi tăng cường đáng kể khả năng tiếp cận thị trường lớn nhất thế giới. Tuy nhiên cho đến nayNam Phi vẫn chưa khai thác được toàn bộ các hạn ngạch thuế quan của hàng nông sản để xuất sang thị trường EU.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Nam Phi – ông Rob Davies phát biểu vào hôm thứ ba (17/10), hứa hẹn sẽ giải quyết các khó khăn mà những nhà xuất khẩu nông sản đang gặp phải trong vấn đề sử dụng hạn ngạch mà Nam Phi đã đàm phán được trong “SADC-EPA” – Hiệp định đối tác kinh tế giữa EU và 6 nước trong Cộng đồng Phát triển Miền Nam Châu Phi.

Đồng thời, ông Davies hoan nghênh những thành tựu của chính phủ trong đàm phán thỏa thuận, đã góp phầnlàm tăng lên một cách đáng kể mức hạn ngạch xuất khẩu nông sản của Nam Phi sang Liên minh châu Âu.

Các hạn ngạch thuế quan này bao gồm 150,000 tấn đường xuất khẩu và 80,000 tấn cồn – mặt hàng mà từ trước đây Nam Phi chưa được phép xuất khẩu vào EU; tăng mức hạn ngạch xuất khẩu rượu từ 50 triệu lít lên 111 triệu lít một năm, đồng thời mức hạn ngạch xuất khẩu trái cây tươi, trái cây đóng hộp và nước trái cây cũng tăng lên đáng kể.

Tuy nhiên, vào thứ hai vừa qua (16/10), tại buổi hội thảo giữa EU và Cộng đồng Phát triển Miền Nam châu Phi ở Johannesburg, một hạn chế đã được đề cập: hoạt động xuất khẩu đến EU của Nam Phi chỉ mới đạt 44.4% mức hạn ngạch xuất khẩu rượu, 7.8% mức hạn ngạch mới về xuất khẩu đường và 11.4% mức hạn ngạch về cồn.

Theo báo cáo của nhà kinh tế học Mlamli Mjambana, một thành viên thuộc Sở Nông Lâm Ngư nghiệp Nam Phi, các mức hạn ngạch miễn thuế hàng năm bao gồm 500 tấn bột sữa tách béo, 500 tấn bơ và 385 tấn dâu, vẫn chưa được sử dụng hết.

Tương tự, trong mức hạn ngạch100 tấn mứt cam mỗi năm và hạn ngạch 3,020 tấn trái cây nhiệt đới đóng hộp mỗi năm – cả hai đều được giảm50%thuế suất MFN (Ưu đãi tối huệ quốc), không có hạn ngạch nào được các nhà xuất khẩu Nam Phi sử dụng.

Mjambana cũng nói rằng những nhà xuất khẩu chỉ đạt 5% mức hạn ngạch về nước ép táo, đã được giảm 50% thuế suất MFN, và khoảng 44% mức hạn ngạch về trái cây phi nhiệt đới đóng hộp,với mức thuế chỉ bằng 45% thuế suất MFN.

Mặt hàng xuất khẩu tận dùng thành công nhất thỏa thuận SADC-EPA là nước ép cam đông lạnh, được các nhà xuất khẩu Nam Phi sử dụng toàn bộ hạn ngạch miễn thuế.

Uỷ viên Bộ thương mại EU- bà Cecilia Malmström nhận định nguyên nhân chosự thất bại của các nhà xuất khẩu Nam Phi trong việc tận dụng các hạn ngạch từ EPA là do họ bị thiếu thông tin về những cơ hội xuất khẩu, và bà đề nghị cả EU và Nam Phi nên mở một chiến dịch, để quảng bá thông tin cho các doanh nghiệp về những cơ hội này.

Tuy nhiên, ông Mjambana lại cho rằng, các rào cản SPS – các biện phápKiểm dịch động thực vật - mới là nguyên nhân chính. Khối EU, cũng nhưnhững đối tác thương mại khác, luôn chú trọng sử dụng các tiêu chuẩn về sức khỏe và an toàn để kiểm soát sản phẩm nhập khẩu, nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, cũng như bảo hộ cho các sản phẩm nông nghiệp nội địa.

Mjambana cho rằng bộ phận của ông cũng chịu một phần trách nhiệm cho việc này vì họ vẫn chưa đàm phán xong Hiệp định SPS với EU, để giải quyết vấn đề về sức khỏe và an toàn. Ông chỉ ravấn đề về sản lượng bột sữa tách béo xuất khẩu là một ví dụ cho thấy mức độ ảnh hưởng to lớn của SPS. Ông cũng đưa ra vài nguyên nhân khác, chẳng hạn như dâu bị mất mùa do hạn hán, làm ảnh hưởng đến sản lượng sản xuất, và vì thế không thể xuất khẩu đủ hạn ngạch.

Davies nói rằng ông muốn lắng nghe các nhà sản xuất nói lên vấn đề họ gặp phải khi xuất khẩu sang EU. Ông nhận thấy rằng kể cả trước khi EPA có hiệu lực, thì Nam Phi cùng đã gặp khó khăn lớn khi xuất khẩu cam sang EU, vì sự hiện diện của một loại nấm đen trên vỏ cam Nam Phi.

Ông phát biểu “Nếu các nhà sản xuất Nam Phi không thể đạtđủ hạn ngạch xuất khẩu thì chúng ta cần phải nghiên cứu cách để đáp ứng các tiêu chuẩn EU. Nếu những tiêu chuẩn này không công bằng, chúng ta sẽ lên tiếng”, đồng thời nói thêm, đôi khi vấn đề SPS chỉ là vỏ bọc bên ngoài cho chủ nghĩa bảo hộ thương mại.

Malmström cũng đồng tình với Davies rằng không chỉ Nam Phi mà những nước khác cũng cần cảnh giác để đảm bảo vấn đề SPS không được dùng để bảo hộ các nhà sản xuất nội địa khỏi một cuộc cạnh tranh công bằng.

Nguồn: Daily Maverick - HN

Từ khóa: SPS, hiệp định, thương mại, bảo vệ, thực vật, EU, Châu Phi, nông sản