Kinh tế Trung Quốc hạ nhiệt là hồi chuông cảnh báo cho ASEAN

trung quoc 5

Việc Standard & Poor (S&P) hạ bậc tín nhiệm của Trung Quốc vào tháng trước là dấu hiệu mới nhất trong chuỗi các lo ngại kéo dài, liên quan đến nền kinh tế của nước này.

Trung Quốc đang tất bật chuẩn bị cho Đại hội Đảng của nước này sẽ diễn ra vào tuần tới, trong bối cảnh các mối lo ngại thường trực trong vài tháng qua về tình trạng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Lo lắng này không riêng gì của Bắc Kinh và còn là nổi lo chung của các quốc gia Đông Nam Á. Việc S&P gần đây hạ bậc xếp hạng của Trung Quốc là một dấu hiệu mới nhất trong chuỗi các lo ngại. Cần quan sát trong bối cảnh rộng hơn để hiểu hơn về quyết định này.

Lần cuối cùng S&P hạ bậc tín nhiệm của Trung Quốc là vào năm 1999, khi khả năng chi tiêu của Bắc Kinh bị giảm sút do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á, và khi các doanh nghiệp Trung Quốc bất thình lình rút khỏi các liên doanh, gây kinh ngạc lớn cho các đối tác quốc tế.

Việc hạ bậc xếp hạng của S&P theo sau động thái trước đó của tổ chức Dịch vụ Nhà đầu tư của Moody, khi tổ chức này hạ bậc tín nhiệm của Trung Quốc hồi tháng 5 năm nay. S&P công bố việc hạ bậc vài tuần trước khi Đại hội quan trọng của Đảng Cộng Sản Trung Quốc diễn ra. Vài nhà phân tích cho rằng, thời điểm công bố hạ bậc xếp hạng là có tính toán, có mục đích chính trị và trong bối cảnh dư nợ của Trung Quốc đang tăng rất nhanh.

Tổng dư nợ đã tăng gấp 4 lần kể từ thời điểm khủng hoảng tài chính toàn cầu nổ ra gần 10 năm trước và đạt đến 28 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2016. Tình trạng tăng trưởng nóng này đã khiến Quỹ Tiền tế Quốc tế (IMF) gần đây phải điều chỉnh lại dự báo.

IMF đã nâng mức dự báo nợ vay lên gần 300% GDP vào năm 2022 so với dự báo trước đó là 270% GDP. Đây là con số đáng báo động và có thể là tín hiệu về giai đoạn thứ hai trong chu kỳ suy thoái kinh tế của Trung Quốc.

“Kinh nghiệm cho thấy tăng trưởng tín dụng của Trung Quốc đang trong quỹ đạo nguy hiểm, với rủi ro quay đầu sụp đổ và, hoặc kéo theo tình trạng giảm tốc tăng trưởng rõ rệt”, IMF đánh giá.

Để chắc chắn, một vài chỉ báo khác, bao gồm việc IMF nâng nhẹ dự báo tăng trưởng của Trung Quốc hồi đầu tháng, được dùng để làm dịu lại các dự báo đầy bi quan. Nhưng thậm chí các dự báo lạc quan hơn vẫn đưa ra cảnh báo về các rủi ro tương tự và vẫn cảnh báo về tình trạng hạ nhiệt tiếp diễn của kinh tế Bắc Kinh, phần lớn do lo ngại về tình trạng tăng trưởng tín dụng và khả năng chi trả.

Những ảnh hưởng đến ASEAN

Tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng của Trung Quốc trong thời gian qua đã đem lại lợi ích to lớn và chưa từng có cho khu vực ASEAN, giúp hàng triệu người thoát khỏi tình trạng đói nghèo và định nghĩa lại tầng lớp trung lưu trong khu vực. Tăng trưởng trong kim ngạch xuất khẩu của khối ASEAN vào Trung Quốc luôn giữ vững ở mức 20% mỗi năm trong suốt hai thập kỷ qua.

Nhưng từ 2 năm trước, đà tăng trưởng này đã kết thúc, đi cùng với hiện tượng giá cả hàng hóa giảm mạnh, đồng tiền trong khu vực mất giá, và thị trường chứng khoán bốc hơi. Tuy nhiên, sự điều chỉnh này là rất nhỏ, nếu so với mức tăng trưởng to lớn đạt được kể từ cuối thập niên 1990.

Phần lớn các khoản nợ được Trung Quốc dùng để thúc đẩy cho đà tăng trưởng gần đây. Mặc dù đã vượt khá xa so với mức bình thường, nhưng các khoản nợ vẫn tiếp tục tăng trong 5 năm trở lại đây. Bằng cách này hay cách khác, một phần tiền cũng được dùng để tài trợ cho các dự án phát triển cơ sở hạ tầng khắp trong khu vực, như cảng biển, vịnh, sân bay, đường cao tốc và đường ray. Một vài dự án trong số đó nằm trong các sáng kiến còn vĩ đại hơn của Trung Quốc, như sáng kiến “Một vành đai, Một con đường”.

“Lấy hàng trước, trả tiền sau, không ràng buộc” đã trở thành lời chào hàng quen thuộc của các doanh nghiệp nhà nước (SOE) chi phối các chính sách ngoại giao của Bắc Kinh. Nhưng các khoản nợ đang mất đi sức ảnh hưởng từ khi IMF đưa ra lưu ý. Các khoản tín dụng đang trở nên kém hiệu quả trong vai trò kích thích hoạt động kinh tế. Được biết Trung Quốc trong năm 2016 cần phải vay thêm gấp 3 lần so với năm 2008 để đạt được cùng mức độ tăng trưởng.

Thời điểm bùng nổ của bong bóng tín dụng dường như có thể đếm được bằng ngày. Bắc Kinh có ít sự lựa chọn ngoài việc in thêm tiền để giữ cho kinh tế tăng trưởng ở mức tương đối, cho đến khi các nhà hoạch định chính sách tìm ra biện pháp điều chỉnh khác.

Chúng ta có thể sẽ được chứng kiến một vài biện pháp điều chỉnh sau kì họp Đại Hội Đảng Trung Quốc cho đến sang năm 2018. Nhưng, ngay lúc này đây, Deutshce Bank cảnh báo, gia tăng in tiền và tăng lượng tiền mặt trong lưu thông, thông qua các khoản cho vay bằng đồng nhân nhân tệ, là các biện pháp “không bền vững” và đang đe dọa đến sự ổn định tài chính.

Một giả thiết nữa, mặc dù không rõ ràng và khó xảy ra, đó là đợt suy thoái này được sắp xếp vì các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc và một vài người ủng hộ muốn thế, để có thể tăng khả năng nhận được trợ giúp, khi Trung Quốc kêu gọi giúp đỡ từ các nước láng giềng trong khu vực, những nước đã từng được Trung Quốc cho vay khi nước này còn giàu mạnh. Không biết thực hư ra sao, chỉ biết rằng, đối với các quốc gia ASEAN, mà phần đông đang gặp khó khăn riêng nội tại, thì việc đó quả thật không tốt một chút nào.

Nguồn: The Diplomat – TQ

Từ khóa: Trung Quốc, ASEAN, S&P, xếp hạng tín nhiệm, kinh tế, nợ