Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Canada, Mexico và Hoa Kỳ là những nước làng giềng của nhau trong khu vực Bắc Mỹ, và cả ba quốc gia đều hưởng lợi từ sự giàu mạnh và thịnh vượng.

Khu vực Bắc Mỹ đang đối mặt với chủ nghĩa hoài nghi về hiệu quả của Hiệp định Tự do Thương mại Bắc Mỹ (NAFTA) và về mối quan hệ của Hoa Kỳ với các quốc gia láng giềng. Phe hoài nghi đã xem nhẹnhững lợi thế cạnh tranh to lớn mà NAFTA mang đến cho Hoa Kỳ, và lần lượt biến Bắc Mỹ trở thành một thế lực kinh tế đáng nể trên toàn cầu.

NAFTA được ký kết vào năm 1993, khi kinh tế còn khá đơn giản so với bây giờ. Chúng ta có được cơ hội hiếm hoi để tận dụng cuộc gặp mặt của 3 quốc gia tại bàn đàm phán với mục đích hiện đại hóa hiệp ước và một lần nữa giúp nó trở thành một Hiệp định thương mại hàng đầu thế giới. Bên cạnh đó, để duy trì khả năng cạnh tranh của Bắc Mỹ, chúng tôi đề xuất 3 ý tưởng với mục đích đổi mới và cải thiện NAFTA, hơn là chỉ đơn giản xóa bỏ nó.

Thứ nhất, nền kinh tế số hầu như không tồn tại vào năm 1993, nhưng hiện tại nó là một nhân tố quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu, và vì vậy cần phải được đưa vào NAFTA. Điều này sẽ mang lợi ích đến cho mọi công ty, đặc biệt là những doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng mạng internet để xuất khẩu đến các nước trong khu vực và trên thế giới. 

Thứ hai là phải cải cách những quy định của NAFTA liên quan đến các doanh nghiệp nhà nước. Sự cạnh tranh từ những công ty này - do được chính phủ trợ cấp - thường không công bằng; Đặt ra một điều khoản trong NAFTA nhằm điều tiết sự tham gia của những doanh nghiệp nhà nước ở Bắc Mỹ sẽ được xem như là sự ủng hộ đối với việc đính kèm một điều khoản tương tự trong các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Điều này sẽ tạo ra sân chơi bình đẳng trong thương mại toàn cầu cho ba quốc gia thành viên NAFTA; Trung Quốc là quốc gia tạo ra thâm hụt thương mại song phương lớn nhất của mỗi thành viên NAFTA, và cũng là quốc gia công khai ủng hộ những doanh nghiệp nhà nước của mình. 

Thứ ba, hoạt động mua sắm công của ba quốc gia phải cho phép các công ty trong khối Bắc Mỹ tham gia đấu thầu. Thêm vào đó, các biện pháp khắt khe để đấu tranh chống tham nhũng nên được bổ sung vào hiệp định.

Vấn đề về thâm hụt thương mại

Nằm trong khu vực thương mại tự do Bắc Mỹ đã giúp các ngành công nghiệp sản xuất của Mỹ như ô tô, điện tử và hàng không trở nên cạnh tranh hơn so với các đối thủ của họ ở Châu Á và Châu Âu. Tính cạnh tranh gia tăng là kết quả chủ yếu, xuất phát từ sự phát triển trong suốt 24 năm qua của chuỗi cung ứng mạnh mẽ, tận dụng những lợi thế quy mô kinh tế: Sản xuất diễn ra ở bất kỳ nơi nào mà nó thu được hiệu quả cao nhất. Ranh giới quốc gia không còn ảnh hưởng nhiều nữa, và công đoạn lắp ráp cuối cùng nhìn chung không còn liên quan đến nguồn gốc quốc gia của các bộ phận lắp ráp. Hiện nay, các nhà sản xuất Hoa Kỳ và Canada phụ thuộc vào những nhà cung ứng Mexico để duy trì năng lực cạnh tranh và và để có thể xuất khẩu hàng hóa của họ đến toàn cầu.

Chúng ta đã nghe nhiều về thâm hụt thương mại, nhưng việc loại bỏ các Hiệp định cũng sẽ không giải quyết được gì. Nếu một quốc gia tiêu thụ nhiều hơn sản xuất, nghĩa là họ sẽ nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu. Bên cạnh đó, thủ phảm lớn nhất của vấn đề này chính là thâm hụt trong chi tiêu ngân sách Liên bang, một hành động hoang phí khổng lồ và liên tục. Vì vậy, nếu kiểm soát được hành động này, chúng ta sẽ có thể điều chỉnh được thâm hụt thương mại.

Đánh thuế vào hoạt động thương mại giữa các nước Bắc Mỹ sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu và giá cả của những sản phẩm hoàn chỉnh được Hoa Kỳ nhập khẩu từ Mexico và Canada. Điều này cũng sẽ tác động đến nhu cầu đối với các loại hàng hóa trung gian được sản xuất tại Hoa Kỳ sau đó xuất khẩu sang Mexico và Canada cho giai đoạn lắp ráp sau cùng. Trong một nghiên cứu vào năm 2010, gần 40% hàng nhập khẩu được Hoa Kỳ nhập khẩu từ Mexico chính là giá trị gia tăng của quốc gia này, tương tự với 25% hàng hóa được Hoa Kỳ nhập khẩu từ Canada.

Danh mục những mặc hàng xuất nhập khẩu hàng đầu giữa Hoa Kỳ và Mexico bao gồm: phương tiện vận tải, máy móc và thiết bị điện tử. Hàng hóa của Bắc Mỹ thường được vận chuyển qua lại giữa biên giới các nước trước khi đến tay người tiêu dùng. Việc làm gián đoạn các chuỗi cung ứng có thể gây ra hậu quả không chỉ cho Mexico và Canada, mà còn tác động đến ngành xuất khẩu của Hoa Kỳ.

Các quốc gia Bắc Mỹ nên nỗ lực hội nhập sâu rộng hơn trong lĩnh vực năng lượng và an ninh quốc gia. Khi NAFTA được đàm phán lần đầu tiên, lĩnh vực năng lượng đã bị bỏ qua vì các ngành công nghiệp điện, dầu và khí của Mexico vẫn còn bị nhà nước kiểm soát. Nhưng những năm gần đây, Mexico đã mở cửa lĩnh vực này, tạo ra những cơ hội cạnh tranh và đầu tư nước ngoài. Ba quốc gia nên thúc đẩy tiến trình hội nhập cho thị trường năng lượng Bắc Mỹ; điều này sẽ góp phần củng cố tính tự chủ cho ngành năng lượng cũng như an ninh quốc gia trong khu vực. 

Hoa Kỳ, Mexico và Canada nên chú trọng bảo vệ biên giới thực sự của khu vực Bắc Mỹ: biên giới nam Mexico. Có một lập luận từ chính quyền Trump nhằm loại bỏ NAFTA, chính là về việc nhập cư bất hợp pháp từ Mexico đến Hoa Kỳ và ảnh hưởng của nó đến công nhân của quốc gia này. Sự thật là, tỷ lệ di cư thuần túy từ Mexico đến Hoa Kỳ đã từng đạt mức 0 hay thậm chí là âm trong khoảng 10 năm. Và nếu Hoa Kỳ muốn làm gì đó để giải quyết tình trạng nhập cư bất hợp pháp, thì việc họ nên làm là chú ý đến tình trạng của khu vực Bắc Trung Mỹ.

Nguồn: The NewYork Times - TH

Từ khóa: NAFTA, hội nhập, xuất khẩu, thương mại, kinh tế, Bắc Mỹ