Mexico đã kháng cáo yêu cầu tòa án cao nhất của WTO xem xét lại một số chi tiết trong phán quyết của bồi thẩm đoàn trước đó liên quan đến việc liệu phiên bản sửa đổi quy định dán nhãn “an toàn cho cá heo” đối với sản phẩm cá ngừ của Mỹ đã phù hợp với các quy tắc thương mại toàn cầu hay chưa?
Động thái này diễn ra sau khi phía Mỹ đệ đơn khiếu nại đối với vụ kiện, thách thức Bồi thẩm đoàn tìm ra bằng chứng vi phạm quy định WTO trong bản sửa đổi quy định của mình. Cả hai kháng cáo đã được đệ trình lên WTO vào tháng 6, kháng cáo của Mexico đã được công khai vào đầu tháng 7.
Vụ tranh chấp này đã thu hút nhiều sự quan tâm trong vài năm trở lại đây. Cơ quan phúc thẩm của WTO đã ra phán quyết vào năm 2012 rằng quy định nhãn “an toàn cá heo” là phân biệt đối xử không công bằng đối với cá ngừ nhập khẩu từ Mexico. Mỹ đã sửa đổi quy định này năm 2013, để khắc phục phán quyết của cơ quan phúc thẩm. Tuy nhiên, Mexico sau đó khiếu nại những thay đổi này nhưng không đủ để thay đổi bản chất vi phạm của nó.
Các sửa đổi quy định này chủ yếu là chỉnh sửa các yêu cầu đối với cá ngừ để đủ điều kiện dán nhãn nhãn “an toàn cá heo”. Theo đó, tất cả cá ngừ, không phân biệt nơi nó được bắt hay quốc tịch của tàu cá, phải có xác nhận chứng minh rằng cả hai không sử dụng, trang bị loại lưới đánh bắt nhằm vào cá heo và không có cá heo đã bị giết hoặc bị thương nặng bởi cách đánh bắt này.
Quy định trước đó đã có sự phân biệt giữa cá ngừ đánh bắt ở các khu vực khác nhau, theo đó cá ngừ đánh bắt trong vùng biển Nhiệt đới Đông Thái Bình Dương (ETP) không đủ điều kiện để dán nhãn. Tuy nhiên, mặc dù đã sử đổi nhưng đối với các loại yêu cầu về giấy tờ, theo dõi, và yêu cầu xác minh khác lien quan đến việc dán nhãn cá heo an toàn vẫn có sự phân biệt tùy thuộc vào cá ngừ được đánh bắt bên trong hay bên ngoài vùng biển ETP.
Ngư dân Mexico chủ yếu khai thác cá ngừ ở vùng biển Nhiệt đới Đông Thái Bình Dương, và sử dụng lưới vây để đuổi cá heo để đánh bắt cá ngừ bơi phía dưới. Tuy nhiên, đội tàu đánh bắt cá ngừ của Mexico đã được chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, bao gồm Hiệp định về Chương trình Bảo tồn Cá heo Quốc tế
Sau khi có khiếu nại của Mexico về việc liệu quy định đã sửa đổi này của Mỹ đã để phù hợp với quy định của WTO hay chưa, ban bồi thẩm cho biết hồi tháng 4, rằng năm 2012 cơ quan Cơ quan Phúc thẩm đã ra phán quyết khẳng định Mỹ có quyền đối xử với các phương pháp đánh bắt khác nhau, tùy thuộc vào mức độ tổn hại gây ra cho cá heo và điều này có nghĩa là Mỹ có thể loại bỏ cá ngừ đánh bắt bằng cách ra quy định dán nhãn.
Tuy nhiên, Ban bồi thẩm cũng thấy rằng các chi tiết sửa đổi trong quy định mới, còn tồn tại sự khác biệt là các yêu cầu chứng nhận, theo dõi, xác minh, vẫn còn phân biệt đối xử không công bằng đối với cá ngừ Mexico.
Cơ quan phúc thẩm xem xét lại phán quyết về dán nhãn cá ngừ
Trong thông báo của mình về kháng cáo, Mexico đã trích dẫn phán quyết của Ban hội thẩm theo hai hiệp định WTO - Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) và Hiệp định các rào cản kỹ thuật đối với Thương mại (TBT) - là những nội dung mà họ muốn Cơ quan Phúc thẩm xem xét lại .
Về phía mình, Mexico City đã đã trích dẫn cụ thể kết luận của Ban hội Thẩm rằng có một số nội dung trong quy định của Mỹ về yêu cầu dán nhãn cá ngừ không phù hợp với các quy tắc thương mại, và cho rằng các biện pháp này của Mỹ là trái với quy định của WTO.
Về phía WTO–cho rằng chưa có cơ sở vững chắc để ra phán quyết rằng cá ngừ đánh bắt đã bị hạn chế tiếp cận thi trường bởi quy định dán nhãn của Mỹ. Mexico không đồng ý với kết luận này của Bồi thầm đoàn với lập luận Cơ quan Phúc thẩm WTO trước đó đã có phán quyết về vấn đề này, và phán quyết này là khách quan và công bằng.
Mexico cho rằng Ban hội thẩm đã không tiến hành thực hiện một đánh giá khách quan, thực tế và đầy đủ về vấn đề cá heo bị thương từ các phương pháp đánh bắt, cũng như mức độ gây tổn thương cho cá heo từ các phương pháp đánh bắt khác nhau. Và kết quả này đã được sử dụng để kết luận rằng Mỹ có quyền lựa chọn người cá ngừ đánh bắt bằng cách đưa ra các điều kiện để được dán nhãn.
Đổi lại, Mexico đã yêu cầu Cơ quan Phúc thẩm kết luận rằng các biện pháp cá ngừ đã sửa đổi vẫn có tác động bất lợi và không xuất phát từ các luật lệ hợp pháp, và quy định này đã vi phạm chính sách không phân biệt đối xử đã được nêu trong Hiệp định TBT.
Trong một phần riêng của đơn chống án liên quan đến các tiêu chuẩn, Mexico cũng đã yêu cầu Cơ quan Phúc thẩm kết luận các quy định dán nhãn cá ngừ sửa đổi cũng không phù hợp với Điều XX trong hiệp định GATT, mà cụ thể ở đây là các nhãn hiệu được áp dụng theo cách đó sẽ tạo thành "một phương tiện phân biệt đối xử tuỳ tiện giữa các quốc gia nơi mà các điều kiện tương tự xảy ra "hoặc là" một sự hạn chế trá hình đối với thương mại quốc tế. "
Các trường hợp ngoại lệ của GATT Điều XX đưa ra tập hợp các luận cứ, theo đó các thành viên WTO có thể ban hành những biện pháp bất hợp pháp theo quy định thương mại quốc tế, miễn là chúng được sử dụng để thực hiện mục tiêu chính sách công lớn hơn. Các chính sách này phải đáp ứng các yêu cầu nêu trong phần "Chapeau" được đề cập ở trên, và bao gồm các chính sách cần thiết để bảo vệ con người, động vật, cuộc sống và sức khoẻ, như được nêu trong đoạn (b), hoặc để bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên, theo đoạn (g).
Trong kháng cáo của mình, Mexico cũng đã nêu ra những câu hỏi về hai trong số những phát hiện thực tế của Bồi thẩm đoàn liên quan đến yêu cầu của các biện pháp rằng phải có các quan sát viên độc lập xác nhận đánh bắt cá ngừ bên trong vùng biển ETP, trong khi lại không có yêu cầu tương tự đối với cá ngừ đánh bắt khu vực ngoài ETP.
Mexico lập luận rằng trao quyền cho thuyền trưởng tự xác nhận liệu việc đánh bắt cá ngừ có bảo đảm an toàn cho cá heo bên ngoài vùng biển ETP, có thể không phải là một phương pháp đáng tin cậy, do tiềm năng "xung đột lợi ích kinh tế”
Mexico cũng lập luận rằng Bồi thẩm đoàn không nên chấp nhận sự biện minh của Mỹ đối với các yêu cầu của mình trên cơ sở hiệp hội cá heo-cá ngừ ở vùng biển ETP là duy nhất, và rằng sự kết hợp này cũng xảy ra ở những nơi khác, chẳng hạn như ở Ấn Độ Dương.
Do đó, Mexico cũng yêu cầu Cơ quan Phúc thẩm xem xét lại lý luận trước đó của Bồi thẩm đoàn bao gồm các vấn đề nêu trên, để kết luận rằng những yêu cầu về các loại giấy chứng nhận đã tạo ra những kẻ hở cho việc cung cấp nhãn cá heo an toàn và không được áp dụng một cách công bằng, và vi phạm chính sách không phân biệt đối xử của Hiệp định TBT.
Cơ quan Phúc thẩm sẽ đánh giá các câu hỏi liên quan đến pháp luật hoặc giải thích pháp luật mà không cần phán quyết thực tế của Ban bồi thẩm. Cả hai bên cam kết chấp nhận để các thẩm phán WTO lưu hành báo cáo của họ trong vòng 90 ngày kể từ ngày có thông báo kháng cáo.
Theo http://www.ictsd.org
Từ khóa: Mexico, kháng cáo, quyết định, WTO, tranh chấp, dán nhãn, cá ngừ
