Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Năm 2009, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đã dự báo, từ năm 2010 đến năm 2020, châu Á sẽ cần 8 nghìn tỷ USD cho cơ sở hạ tầng quốc gia. Các cuộc thảo luận về vấn đề kết nối trong khu vực châu Á vẫn tiếp tục diễn ra, và Trung Quốc đã nắm lấy thời cơ này để đưa ra đề xuất các Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) vào năm 2013.

Tháng 10/2014, 21 quốc gia thành viên AIIB đã ký biên bản ghi nhớ và tiếp đó, 36 quốc gia khác đã bày tỏ sự quan tâm đối với việc tham gia AIIB. Vào ngày 29/6/2015, có 50 quốc gia đã ký kết Các điều khoản thỏa thuận,trong khi7 nước còn lạivẫn chưa nhận được sự chấp thuận trong nước. Vốn cơ sở của AIIB được công bố là 100 tỷ USD, trong đó số vốn Trung Quốc đóng góp là 29,78tỷ USD.

Với dự án AIIB được công bố chỉ trong vòng bốn năm sau khi Kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN (MPAC) được thông qua, các nhà hoạch định chính sách của khu vực Đông Nam Á đang tự hỏi nên triển khai nguồn vốn mới này như thế nào nhằm giải quyết một số nhu cầu tài chính của ASEAN.

Năm 2010, ASEAN đã thông qua MPAC với mục đích hội nhập 10 quốc gia Đông Nam Á với hơn 600 triệu người và tổng GDP là 2,3 nghìn tỷ USD. MPAC có 15 dự án ưu tiên, gồm Mạng lưới đường cao tốc ASEAN, Đường tàu Singapore-Côn Minh, Hành lang băng thông rộng ASEAN và Cơ chế một cửa quốc gia. Tuy nhiên, kinh phí dành cho các dự án trên là một vấn đề lớn. Mặc dù các nước ASEAN đã thành lập Quỹ Hạ tầng ASEAN có trị giá 485,2 triệu USD và thúc đẩy mối quan hệ đối tác tài chính giữa hai khu vực công-tư, nhưng việc phát triển các dự án có ảnh hưởng lớn đối với khu vực này vẫn là một thách thức lớn.

Liệu AIIB do Trung Quốc khởi xướng có thể hỗ trợ kế hoạch kết nối ASEAN? Trung Quốc là một trong những đối tác đối thoại của ASEAN và có thể góp phần vào sự phát triển và thịnh vượng của khu vực, bao gồm cả vấn đề hội nhập ASEAN. Có ba yếu tố mà các thành viên ASEAN phải luôn ghi nhớkhi thu hút tài trợ từ AIIB.

Đầu tiên, cần lưu ý rằng AIIB là ngân hàng của khu vực châu Á, chứ không phải là ngân hàng của riêng khu vực ASEAN. Thành viên của AIIBgồm các nước trong khu vực châu Á và cả các nước ở khu vực châu Âu, thậm chí có thể có các nước ở xa hơn nữa. AIIB là một phần nằm trong chương trình "Một vành đai, Một con đường" của Trung Quốc, với mục tiêu cốt lõi nhằm khuyến khích các doanh nghiệp Trung Quốc xâm nhập vào các nền kinh tế mới nổi đang có mối quan hệ thương mại và đầu tư với Trung Quốc.

Ngoài ra, AIIB là một sáng kiến lớn của Trung Quốc, vàđược thúc đẩybởi vai trò ngày càng tăng của các nước châu Á trong nền kinh tế toàn cầu. Do đó, dự án AIIB có cái nhìn thiên về châu Á hơn. Vì vậy, các nước thành viên ASEAN cần phải phát triển các dự án đem đến lợi ích trong khu vực và có thể giúp bổ sung cho các cơ sở hạ tầng hiện có khác ở châu Á.

Thứ hai, các thành viên ASEAN cần duy trì sự quan tâm của Trung Quốc đối với khu vực này. Từ năm 2009, Trung Quốc vẫn luôn là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN. Thương mại hai chiều giữa ASEAN và Trung Quốc đã đạt 350 tỷ USDvào năm 2013, chiếm 14% tổng thương mại của ASEAN. Con số này dự kiến ​​sẽ tăng lên 500 tỷ USD vào cuối năm 2015.

Nguyên nhân của sự tăng trưởng thương mại này là do sự hội nhập của các nền kinh tế ASEAN vào mạng lưới sản xuất trong đó Trung Quốc đóng vai trò trung tâm. Sự hội nhập này được thúc đẩy nhờ vào Khu vực tự do thương mại ASEAN-Trung Quốc được ký kết vào năm 2000, gồm sáng kiến ​​về tự do hóa, thuận lợi hóa thương mại và nhiều hứa hẹn phát triển cơ sở hạ tầng giao thông liền mạch.

Do đó, sự quan tâm của Trung Quốc đối với MPAC sẽ phụ thuộc vào việc các dự án cơ sở hạ tầng này có thể đóng góp bao nhiêu vào sự liên kết giữa các nền kinh tế ASEAN và Trung Quốc. Dự án Đường tàu Singapore-Côn Minh là một trong những dự án thỏa mãn điều kiện trên. Dự án này trải dài 7,000km, nối liền Trung Quốc (thành phố Côn Minh) với 7 quốc gia ASEAN (Singapore, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam, Campuchia, Lào và Myanmar).

Tuy sự quan tâm của AIIB và sự quan tâm của Trung Quốc có thể không giống nhau, nhưngAIIB sẽ góp phần nâng cao quyền lực mềm của Trung Quốc. Việc Bắc Kinh được lựa chọn là nơi đặt trụ sở chính của AIIBlà minh chứng cho điều này. Hơn nữa, vì Trung Quốc có 26,06% quyền biểu quyết, nên quyền phủ quyết của nước này cũng cóảnh hưởng lớn, đặc biệt khi AIIB có các vấn đề quan trọng cần quyết định, trong đó yêu cầu có ít nhất 75% số phiếu đồng ý.

Cuối cùng, khả năng các nước ASEAN có thể cùng làm việc và có chung một tiếng nói duy nhất trong vấn đề tìm nguồn vốn tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng xuyên biên giới là một yếu tố quan trọng trong việc quyết định mức vốnAIIB sẽ tài trợ. Hiện nay, 10 nước ASEAN không chỉ khác nhau về cơ cấu kinh tế và thu nhập bình quân đầu người mà còn khác nhau về mức độ sẵn có và chất lược của các cơ sở hạ tầng.

Điều này kích thích các nước ASEAN cạnh tranh thay vì hợp tác với nhau trong vấn đề thu hút nguồn đầu tư cơ sở hạ tầng. Vấn đề này xuất phát từ việc Trung Quốc có mối quan hệ kinh tế song phương với từng nước thành viên ASEAN. Tuy nhiên, thái độ của cạnh tranh trên không có khả năng đem lại lợi ích cho ASEAN.

Kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN không thuộc về một quốc gia duy nhất

Vì hầu hết các dự án MPAC không thuộc về một quốc gia duy  nhất mà thuộc về nhiều quốc gia khác nhau, các thành viên ASEAN nên có một tiếng nói chung duy nhất để thể hiện tầm quan trọng của cơ sở hạ tầng mang lại lợi ích trong khu vực. Do đó, một sự đồng thuận giữa các nước ASEAN là rất cần thiết để những nước này có thể có một mặt trận chung thống nhất khi đàm phán với AIIB.

Điều đó thể hiện, trong khi Trung Quốc có thể đã nắm giữ được thế chủ động đối với vấn đề kết nối trong khu vực, thì việc các nền kinh tế ASEAN có được hưởng lợi ích từ sáng kiến ​​AIIB hay không vẫn là một vấn đề không chắc chắn. Thật ra, hiện nay đã có những lời chỉ trích đối với sáng kiến AIIB trong khu vực.

Nhưng bên cạnh đó, một hệ thống khác thay thế AIIB chưa hẳn là một giải pháp tốt cho ASEAN trong giải quyết vấn đềvốn tài trợ cho cơ sở hạ tầng ở khu vực. Cần thời gian mới biết được AIIB có thể hỗ trợ việc thực hiện các dự án MPAC đến mức nào, và từ đó có thể giảm nhẹ một số khó khăn của các nước ASEAN ra sao.

Theo http://news.asiaone.com - TV

Từ khóa: Ý nghĩa, AIIB, kết nối, ASEAN