Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Một số cố vấn Nhà Trắng dường như muốn Australia cảm nhận tác động của thuế quan trước khi có bất kỳ sự giảm nhẹ nào được đàm phán, như một động thái nhằm tăng cường vị thế đàm phán của Mỹ.

Tại sao Donald Trump lại áp đặt thuế quan trên diện rộng? Liệu ông ấy có nhắm đến Australia không?

Trump không phải là một nhà quốc tế chủ nghĩa Cộng hòa truyền thống, nhưng cũng không phải là người theo chủ nghĩa biệt lập hay dân tộc cực đoan. Ông ấy muốn duy trì và củng cố vị thế lãnh đạo của Mỹ, nhưng không theo cách mà chúng ta đã quen thuộc từ những năm 1990. Câu hỏi mà chúng ta cần đặt ra là Trump tin rằng ông ấy đang nâng cao sức mạnh của Mỹ như thế nào và đang tái định hình vị thế của Mỹ trên thế giới ra sao, và điều đó có ý nghĩa gì đối với chúng ta?

Trước khi đi vào sắc lệnh hành pháp được ký ngày 10/2 áp đặt mức thuế 25% đối với thép và nhôm nhập khẩu, điều quan trọng là phải hiểu cách Trump nhìn nhận về sức mạnh kinh tế và vị thế của Mỹ. Mỹ là nền kinh tế lớn nhất thế giới, tiên tiến nhất về công nghệ và đổi mới, đóng vai trò bảo chứng cho thị trường vốn toàn cầu và sở hữu đồng tiền quốc tế duy nhất đang được lưu hành rộng rãi.

Tuy nhiên, vị thế kinh tế của Mỹ đang bị đe dọa vì nền tảng công nghiệp của nước này đã suy giảm đáng kể khi sản xuất dịch chuyển ra nước ngoài. Các nền kinh tế khác, đặc biệt là Trung Quốc, đang chuyển giao hoặc đánh cắp công nghệ và bí quyết của Mỹ để mang lại lợi ích cho doanh nghiệp của họ và kiếm lợi nhuận khổng lồ từ việc bán hàng vào thị trường tiêu dùng Mỹ. Đồng minh thì dựa dẫm quá mức vào sức mạnh và nguồn lực của Mỹ để đảm bảo an ninh của họ, trong khi theo đuổi các lợi ích quốc gia riêng mà không phải lúc nào cũng phù hợp với lợi ích của Mỹ.

Đây là lý do Trump quan tâm đến việc đảo ngược thâm hụt thương mại và chú trọng đến giá cổ phiếu. Cả hai yếu tố này được coi là chỉ dấu của vấn đề và tiến triển. Ông ấy ám ảnh với việc theo đuổi lợi ích tương đối hơn là lợi ích tuyệt đối, coi thâm hụt thương mại là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang nhận được một thỏa thuận bất lợi từ các hoạt động trao đổi kinh tế. Trong khi đó, một thị trường chứng khoán bùng nổ được xem là bằng chứng cho niềm tin vào tương lai của Mỹ và khẳng định rằng cách tiếp cận của ông ấy đang hiệu quả.

Thuế quan như một công cụ cưỡng chế

Điều này đưa chúng ta đến vấn đề thuế quan. Hãy tạm gác các biện pháp cụ thể đối với Trung Quốc sang một bên, vì cạnh tranh với Trung Quốc là một vấn đề hoàn toàn khác. Điểm đồng thuận duy nhất giữa các cố vấn kinh tế, an ninh và chính trị của Trump là Trung Quốc là thách thức lớn nhất và mang tính hệ thống đối với Mỹ. Nếu không có Trung Quốc, các vấn đề địa chính trị và kinh tế mà Mỹ đang đối mặt chỉ là chuyện nhỏ.

Vậy còn các quốc gia khác thì sao? Một số mức thuế sẽ được sử dụng như một công cụ đàm phán mang tính cưỡng chế đối với các vấn đề cụ thể, giống như cách Trump đang làm với Canada và Mexico. Ông ấy có thể sẽ làm điều tương tự với Australia trong tương lai để buộc chúng ta phải tăng chi tiêu quốc phòng và cam kết quân sự.

Trong trường hợp hỗ trợ sản xuất thép và nhôm trong nước, đây là hai lĩnh vực mà Trump và một số cố vấn của ông đã xác định là thiết yếu đối với sự phục hồi của ngành công nghiệp Mỹ và an ninh kinh tế. Chip máy tính, chất bán dẫn và dược phẩm cũng nằm trong danh sách này. Và danh sách các ngành chiến lược sẽ chỉ tiếp tục mở rộng.

Một số người trong Nhà Trắng bày tỏ sự bất bình khi Australia đã giành được miễn trừ thuế lần trước, chỉ để rồi lại tăng lượng hàng nhập khẩu.

Trong bối cảnh này, Trump tin rằng quy mô và chiều sâu chưa từng có của thị trường nội địa Mỹ mang lại một đòn bẩy mà các tổng thống tiền nhiệm chưa đánh giá và khai thác đúng mức.

Dù là bạn hay thù, tất cả đều phải tôn trọng và ủng hộ các mục tiêu của ông nếu họ muốn tiếp tục hưởng lợi từ việc xuất khẩu sang Mỹ. Những mục tiêu này bao gồm tái công nghiệp hóa nước Mỹ, tăng lương cho lao động có tay nghề thấp và trung bình, và thậm chí là tăng nguồn thu tài khóa. Trump thích thuế quan vì ông tin rằng các nền kinh tế khác không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục xuất khẩu vào thị trường Mỹ rộng lớn.

Rất nhiều nhà kinh tế sẽ phản đối và khẳng định rằng thuế quan không thể đạt được những mục tiêu này. Trump dường như không quan tâm. Chi phí lao động đầu vào sẽ tăng do tiền lương tại Mỹ cao hơn, và chi phí trung gian từ nước ngoài cũng sẽ tăng, nhưng lý thuyết của ông là giá năng lượng giảm và việc dỡ bỏ hàng loạt quy định sẽ giúp chi phí sản xuất và lạm phát được kiềm chế.

Với Trump, các đối tác thương mại của Mỹ ở châu Âu và châu Á từ lâu đã bảo vệ nền kinh tế của họ bằng thuế quan và các biện pháp khác để đạt được mục tiêu tương tự. Ông cũng sẽ làm như vậy.

Về thuế quan đối với thép và nhôm, Australia không xuất khẩu vào Mỹ đủ nhiều để khiến các nhà sản xuất trong nước bị lấn át. Vậy tại sao Australia lại bị nhắm đến? Vì một số người trong Nhà Trắng bất bình khi Australia đã giành được miễn trừ lần trước, nhưng sau đó lại tăng lượng hàng xuất khẩu sang Mỹ. Mức tăng không quá lớn, nhưng vấn đề ở đây không phải là tác động thực tế, mà là nguyên tắc.

Liệu Australia có nên và có thể được miễn trừ thuế lần này không? Các cố vấn Nhà Trắng có nhiều ý kiến trái chiều về vấn đề này. Một mặt, Australia là đồng minh ngày càng quan trọng, có thâm hụt thương mại với Mỹ, và lợi ích kinh tế mà xuất khẩu của chúng ta mang lại cho Mỹ là rõ ràng. Mặt khác, một số người chỉ trích rằng Australia hưởng lợi rất nhiều từ các chính sách công nghiệp do nhà nước Trung Quốc dẫn dắt, những chính sách này làm gia tăng đầu tư và sản xuất dư thừa, gây ra những biến dạng nghiêm trọng trên quy mô toàn cầu – và Australia đã do dự trong việc ủng hộ Mỹ khi nước này chỉ trích Trung Quốc về vấn đề này.

Australia có những người ủng hộ ở Washington, nhưng cũng có không ít người phản đối. Một số cố vấn trong Nhà Trắng dường như muốn các đối tác thương mại phải chịu "đau đớn" vì thuế quan trước khi có bất kỳ sự miễn trừ nào, như một động thái tâm lý nhằm bình thường hóa thuế quan và tăng cường vị thế đàm phán của Mỹ.

Nguồn: afr

Từ khóa: thuế quan, Australia, Mỹ