Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Kể từ khi Donald Trump nhậm chức vào năm 2017, dòng chảy thương mại và thị phần đã thay đổi đáng kể. Chúng tôi nghĩ rằng sự thay đổi sẽ tiếp tục diễn ra dưới sự đe dọa thuế quan và môi trường bảo hộ mậu dịch mới.

Thị phần của Trung Quốc tại Mỹ đang giảm

Bối cảnh thị trường toàn cầu đã trải qua những biến đổi đáng kể từ khi bắt đầu tranh chấp thương mại Mỹ-Trung Quốc vào năm 2018. Áp dụng thuế quan và chuyển sang chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch đã buộc các công ty ở cả hai bên bờ Thái Bình Dương xem xét lại chuỗi cung ứng và chiến lược tìm nguồn cung ứng. Cụ thể là các công ty Trung Quốc đã từng chứng kiến sự suy giảm đáng kể về thị phần của Trung Quốc tại Mỹ.

Đến năm 2023, thị phần chung của Trung Quốc tại Mỹ đã giảm 7,7% điểm xuống 13,9% với mức giảm thậm chí còn lớn hơn ở các lĩnh vực bị ảnh hưởng bởi thuế. Điển hình như, thị phần đồ da và đồ gỗ của Trung Quốc giảm mạnh từ 57,2% xuống 23,7% và từ 52% xuống 29,4% trong giai đoạn năm 2017 và năm 2023.

Bất chấp thuế, Trung Quốc vẫn là nguồn nhập khẩu quan trọng đối với Mỹ

Mặc dù suy giảm chung, không phải tất cả các lĩnh vực đều bị ảnh hưởng. Trung Quốc đã cố gắng để tăng thị phần trong các lĩnh vực cụ thể như mỡ động vật và dầu thực vật, thuốc lá và các sản phẩm dược phẩm và các mặt hàng sản xuất khác, mặc dù từ mức cơ sở tương đối thấp đối với ba loại trên.

Quan trọng hơn nữa là cho dù Trung Quốc vẫn là nguồn nhập khẩu quan trọng nhất từ các quốc gia châu Á chủ chốt đối với Mỹ. Trong khi thuế cao phần nào đã giảm sự phụ thuộc trực tiếp của các quốc gia này đối với hàng nhập khẩu Trung Quốc, nhưng đã không dẫn đến sự thay đổi hoàn toàn.

Trai cò đánh nhau, ngư ông đắc lợi

Tuy nhiên, thuế đối với hàng hóa Trung Quốc đã thúc đẩy các công ty tìm kiếm giải pháp thay thế, một số công ty chuyển sản xuất sang các quốc gia khác để tránh thuế. Khi thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Trung Quốc suy giảm, cả hai quốc gia đã tìm kiếm thị trường khác, dẫn đến một vài quốc gia hưởng lợi đáng kể. Trong giai đoạn 2017 và 2023, thị phần nhập khẩu Mỹ từ EU, Mexico và Việt Nam tăng lần lượt là 2,4ppt, 2,1ppt và 1,7ppt. Ngoài ra, Đài Loan, Canada và Hàn Quốc đã tăng thị phần xuất khẩu đến Mỹ bằng 1ppt.

Một số thay đổi là do cuộc chiến thương mại gần đây, nhưng không phải tất cả các thay đổi có thể được quy trực tiếp cho sự leo thang. Thay đổi chuỗi cung ứng chịu ảnh hưởng bởi động lực cạnh tranh, cân nhắc về môi trường, sở thích người tiêu dùng và khía cạnh quản lý. Trong khi môi trường thương mại khó khăn hơn đã thúc đẩy nhiều thay đổi, điều quan trọng để nhận ra bản chất đa diện của chuỗi cung ứng cũng đóng một vai trò ở đây.

Do đó, rất hữu ích trong việc xem xét thị phần nhập khẩu chịu thuế bổ sung, điển hình như theo Mục 301. Báo cáo USTR cho thấy nhiều quốc gia được hưởng lợi; Mexico và Canada đã chứng kiến thị phần gia tăng lần lượt là 4,2 và 2,9ppt. EU và Ấn Độ cũng đạt được lợi nhuận, với mức tăng của mỗi quốc gia là 1,3 và 0,6ppt

Mặc khác, Trung Quốc đã tăng xuất khẩu chủ yếu đến Nga, Việt Nam, Châu Phi, EU và Mexico. Nhìn chung, dường như Mexico và Việt Nam có thể có tác dụng như các quốc gia “plus one”, đóng vai trò là trung gian cho hoạt động thương mại của Trung Quốc với Mỹ và ngược lại.

Chính sách thuế có thể tác động đến Việt Nam, Mexico và nhiều quốc gia hơn như thế nào

Tuy nhiên, lần này, những người thụ hưởng có thể bị kẹt giữa hai làn đạn. Mexico cũng trở thành tâm điểm chủ yếu không phải vì chính sách thương mại mà là vì vấn đề nhập cư – và nhìn về phía trước, có thể đối mặt với sự giám sát chặt chẽ và mối đe dọa về mức thuế mới xuất phát từ sự mất cân bằng thương mại thực tế. Ngoài ra, đe dọa lớn nhất từ cuộc chiến thương mại mới có thể đến từ chính quyền Mỹ nhắm đến các công ty nước ngoài hoạt động tại các quốc gia thứ ba như Mexico hoặc Việt Nam, và thậm chí có khả năng nhắm đến hàng hóa đi qua cảng do Trung Quốc khai thác trên toàn thế giới. Vẫn còn nhiều sự bất ổn về chính sách thương mại trong 4 năm tới, nhưng việc chuẩn bị cho nhiều kịch bản tiềm ẩn có thể là giải pháp tốt nhất.

Chúng tôi cũng sẽ theo dõi chặt chẽ danh sách kẻ tháo túng thị trường tiền tệ, vì điều này có thể cung cấp gợi ý về những người sẽ bị nhắm làm mục tiêu kế tiếp. Trong khi không có đối tác thương mại nào đáp ứng tất cả các tiêu chí được yêu cầu để được dán nhãn là kẻ thao túng thị trường tiền tệ trong báo cáo tháng 6-2024, nhưng có 7 nền kinh tế được đưa vào danh sách theo dõi của Bộ Tài chính Mỹ: Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Malaysia, Singapore, Việt Nam và Đức.

Thương mại sẽ là trọng tâm dưới nhiệm kỳ của tổng thống mới Trump – và ngược lại, bối cảnh chuỗi cung ứng, dòng chảy thương mại và thị phần sẽ tiếp tục phát triển khi chúng ta bước vào kỷ nguyên mới của chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch với đe dọa thuế quan.

Nguồn: ING

Từ khóa: thị phần, chuỗi cung ứng, chính sách tiền tệ