FDI Trung Quốc ở châu Âu

fdi

Đây là cuộc trò chuyện với Tiến sĩ Max J. Zenglein- nhà kinh tế trưởng thuộc Viện nghiên cứu Mercator, Trung Quốc (MERICS) ở Berlin đồng thời là tác giả của Báo cáo Tập đoàn MERICS-Rhodium “EV Battery Investment Cushion Drop to Decade Low: Chinese FDI in Europe 2022 Update”- phần 372 trong “The Trans-Pacific View Insight Series.”

Xác định các yếu tố đằng sau sự sụt giảm đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu

Nhà đầu tư Trung Quốc phải đối mặt với nhiều yếu tố không có lợi trong và ngoài nước khi các công ty mạo hiểm đầu tư nước ngoài. Sự bất ổn kinh tế kết hợp với rủi ro địa chính trị tăng cao. Một yếu tố khách quan quan trọng khác là cuộc xung đột Nga- Ukraine. Sự sụt giảm trong đầu tư của Trung Quốc cũng giống với xu hướng toàn cầu, trong đó các công ty lựa chọn giữ an toàn và đánh giá tình hình trong bối cảnh môi trường đầu tư thay đổi nhanh chóng.

Ở trong nước, việc chính phủ Trung Quốc tuân thủ chính sách “zero Covid” bao gồm lệnh đóng cửa trung tâm tài chính Thượng Hải vào mùa xuân và hạn chế đi lại đã cản trở hoạt động giao thương xuyên biên giới. Do triển vọng kinh tế toàn cầu vốn đã căng thẳng, các biện pháp nghiêm ngặt trên càng gây áp lực lên nền kinh tế, tăng trưởng GDP đã giảm tốc trong quý 1 năm nay, tăng 0,4% và khả năng phục hồi chỉ đạt 3% trong cả năm. Ngoài ra, các công ty cũng phải cố gắng điều chỉnh giữa một bên là lệnh hạn chế của chính phủ Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ và một bên là sàng lọc đầu tư chặt chẽ hơn ở EU.

Tuy vậy, bất chấp số lượng đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu thấp, điều này cần được nhìn nhận lại. Trong một môi trường đầu tư vô cùng thách thức, các công ty Trung Quốc rất muốn khai thác các cơ hội và châu Âu vẫn tương đối mở cửa.

Giải thích tại sao đầu tư lĩnh vực xanh của Trung Quốc ở châu Âu đã tăng lên 53%.

Cơ cấu vốn đầu tư Trung Quốc vào châu Âu đã bị đảo lộn. Mặc dù thỏa thuận M&A giảm mạnh, đầu tư lĩnh vực xanh vẫn tăng mạnh. 7/10 khoản đầu tư hiện vào lĩnh vực xanh. Đó là kết quả của một số dự án quy mô lớn tập trung vào lĩnh vực ô tô và các trung tâm dữ liệu ở mức độ thấp hơn. Hiện có 5 dự án nhà máy pin, phần lớn là dự án hàng tỷ euro. Mức đầu tư khổng lồ 7,6 tỷ euro của CATL vào một nhà máy ở Hungary được công bố vào mùa hè năm ngoái đã tạo ra một cú hích mạnh mẽ cho xu hướng này.

Đầu tư lĩnh vực xanh trong sản xuất mất nhiều năm để thiết lập nhà máy và đưa chúng vào hoạt động. Điều đó có nghĩa rằng ngay cả khi không có dự án mới nào được công bố trong năm 2023, chúng ta vẫn sẽ nhìn thấy dòng vốn đầu tư tiếp tục đổ vào như một phần của các dự án đã công bố. Nhưng để theo xu hướng này, số lượng đầu tư vào lĩnh vực xanh sẽ cần phải tăng lên hoặc có nguy cơ cạn kiệt sau khi các dự án hiện tại hoàn thành.

Tại sao châu Âu trở thành một phần trong quá trình mở rộng lĩnh vực xanh của Trung Quốc?

Các khoản đầu tư vào các nhà máy pin là một phần trong nỗ lực toàn cầu của các công ty Trung Quốc trong chuỗi giá trị xe điện. Điều này cũng phản ánh khả năng cạnh tranh của các công ty Trung Quốc và tham vọng chiếm thêm thị phần ở nước ngoài của họ. Châu Âu là thị trường xe ô tô điện lớn thứ hai chỉ sau Trung Quốc. Là một phần trong nỗ lực khử carbon của EU, việc bán động cơ đốt trong sẽ bị cấm vào năm 2035. Thị trường ô tô đang trải qua những thay đổi lớn trong khi đó châu Âu thiếu những công ty sản xuất pin lớn của riêng mình. Các công ty Trung Quốc đang cố gắng khẳng định vị thế của mình trên thị trường và đã công bố tổng giá trị 17,5 tỷ đô la kể từ năm 2018. Đến năm 2030, chúng tôi ước tính rằng 30% công suất pin của châu Âu sẽ do các công ty Trung Quốc cung cấp.

Cách tiếp cận này giúp họ tiết kiệm thuế quan và chi phí vận chuyển đồng thời giảm thiểu các rủi ro về đối lập chính trị. Các nhà sản xuất Trung Quốc có thể hưởng lợi từ việc sản xuất ở châu Âu thay vì xuất khẩu. Ví dụ, vào năm 2022, Giám đốc điều hành Stellantis, Carlos Tavares, đã ủng hộ việc tăng thuế đối với các phương tiện sản xuất tại Trung Quốc, sự việc gợi nhớ đến những phản đối mà các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản đã đối mặt vào những năm 1980 khi thâm nhập thị trường châu Âu. Để tránh thuế quan và giải quyết sự việc có yếu tố chính trị, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản và sau đó là Hàn Quốc đã đầu tư vào sản xuất tại địa phương.

Những quốc gia châu Âu nào là mục tiêu đầu tư của Trung Quốc và tại sao?

Đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu chủ yếu tập trung tại một số nước, với 88% vốn chuyển đến bốn quốc gia. Năm 2022, “ba nền kinh tế lớn” như Đức, Pháp và Vương quốc Anh đã nhận 68% vốn FDI của Trung Quốc trong khu vực. Đáng chú ý, tỷ lệ này cao hơn mức trung bình 56% mà các quốc gia này nhận được trong thập kỷ trước. Những khoản đầu tư này được bổ sung bằng khoản đầu tư lớn của CATL vào Hungary. Cả bốn quốc gia đều nhận được khoản đầu tư đáng kể vào lĩnh vực xanh từ các nhà sản xuất pin Trung Quốc, đồng thời là điểm đến cho các hoạt động M&A ở châu Âu trong suốt cả năm.

Đây là một phần của mô hình mà chúng ta đã quan sát trong những năm qua khi ba nền kinh tế lớn thường nhận được phần lớn vốn đầu tư cùng với một quốc gia khác dựa theo một thỏa thuận lớn hơn. Với mức đầu tư thấp hiện nay của Trung Quốc ở châu Âu, một giao dịch lớn có khả năng tạo ra sự gia tăng ngắn hạn ở khu vực khác. Trong khi ở Hungary năm nay, các giao dịch ở Hà Lan và Ba Lan cũng có tác động tương tự trong những năm trước.

Phân tích cách thức và lý do EU xem xét kỹ lưỡng các khoản đầu tư và mua lại tài sản chiến lược của Trung Quốc

Các nước châu Âu đã củng cố các cơ chế rà soát đầu tư của họ, với phần lớn tất cả các quốc gia thành viên đều thiết lập các cơ chế như vậy. Năm 2022, số lượng các đánh giá tiết lộ công khai về các khoản đầu tư Trung Quốc đã tăng từ 11%- 16%. Sự gia tăng này có thể là do các quy định được mở rộng dẫn đến việc sàng lọc nhiều hơn, các nhà đầu tư Trung Quốc thể hiện mối quan tâm nhiều hơn đến các lĩnh vực chiến lược do những rào cản ở Mỹ hoặc Nhật Bản và các chính phủ châu Âu trở nên minh bạch hơn trong quá trình xem xét, trong khi trước đây được giữ bí mật.

Phần lớn các trường hợp được biết đến công khai về các khoản đầu tư được xem xét của Trung Quốc đều tập trung vào cơ sở hạ tầng quan trọng và các công nghệ chiến lược được sử dụng kép. Khoảng 1/3 các cuộc sàng lọc liên quan đến việc mua lại các công ty bán dẫn theo kế hoạch,trong đó một lĩnh vực được cả chính phủ Trung Quốc và châu Âu đánh giá cao. Gần đây, với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu thiết bị bán dẫn của Hoa Kỳ, Trung Quốc có xu hướng đầu tư nhiều hơn vào các nhà cung ứng công nghệ châu Âu. Lưu ý rằng các cơ chế sàng lọc của châu Âu đang xem xét các khoản đầu tư từ các công ty châu Âu do Trung Quốc sở hữu, chẳng hạn như Syngenta.

Nguồn: The Diplomat

Từ khóa: vốn FDI, Trung Quốc, lĩnh vực xanh, xe ô tô điện, công nghệ, châu Âu