“Đỉnh Xanh” ở Phương Tây: Ý nghĩa đối với Phương Đông

Các sự kiện chính trị gần đây ở EU và Hoa Kỳ đều báo hiệu “đỉnh xanh”. Không giống như “đỉnh giá dầu” dường như không bao giờ xảy ra mặc dù có nhiều dự đoán tự tin trước đó, đỉnh xanh dường như đang diễn ra ngay lập tức. Chính xác thì đỉnh xanh là gì? Nó được định nghĩa là “Sự khởi đầu của sự kết thúc một thời kỳ các quy định về biến đổi khí hậu ngày càng mở rộng và tốn kém đối với các doanh nghiệp và hộ gia đình”. Đã có một loạt các thất bại đối với mục tiêu xanh ở cả hai bờ Đại Tây Dương.

Đối với các nhà hoạch định chính sách ở các quốc gia đang phát triển ở phương Đông, đại diện cho khoảng 7 trong số 8 tỷ người trên thế giới, những thách thức chính sách mà các chính phủ phương Tây cam kết thực hiện chương trình khí hậu cấp tiến đã mang đến cơ hội đặc biệt. Các nước đang phát triển giờ đây có thể góp phần thiết lập một trật tự thế giới mới phù hợp hơn với những tham vọng chính đáng nhằm phát triển kinh tế nhanh chóng và nâng cao mức sống cho người dân của quốc gia họ.

Có phải Phong trào xanh đã “đạt đỉnh” ở châu Âu?

Một loạt các sự kiện chính trị quan trọng không theo thứ tự chứng minh cho thời kỳ “đỉnh xanh”, cụ thể là: Vào đầu tháng 3, trước sự kinh ngạc của giới vận động hành lang về xe điện, EU đã quyết định cho phép bán ô tô động cơ đốt trong sử dụng công nghệ “nhiên liệu điện tử” có nguồn gốc từ hydro (mặc dù chưa được chứng minh ở quy mô lớn và rất đắt đỏ) sau năm 2035, mặc dù trước đó đã có các kế hoạch về việc cấm hoàn toàn trong khu vực đồng euro. Điều này xảy ra ngay sau sự phản đối mạnh mẽ của chính phủ Đức và Ý nhằm bảo vệ lợi ích ngành công nghiệp ô tô của họ.

Vào giữa tháng 3, cử tri Hà Lan đã đi bỏ phiếu và đưa Phong trào Nông dân-Công dân (BBB) theo chủ nghĩa dân túy dẫn đầu trước đảng cầm quyền tại Thượng viện, xác định lại cục diện chính trị của đất nước. Do đó các kế hoạch của chính phủ nhằm hạn chế ngành nông nghiệp (Hà Lan là nước xuất khẩu nông nghiệp lớn thứ 2 thế giới) để thực hiện các chính sách bảo vệ môi trường đã tạm dừng cho đến hiện nay. Lần này, là các loại phân bón nitơ thải ra oxit nitơ (N2O)- một loại khí nhà kính ảnh hưởng đến khí quyển.

Động thái của các chính trị gia châu Âu thể hiện ôn hòa hơn thông qua lời kêu gọi của Tổng thống Macron vào tháng trước về việc “tạm dừng” thực hiện đối với nhiều quy định về khí hậu. Trong một bài phát biểu trước đám đông ở nhà máy nhôm Dunkirk, ông đã nói:

“Tôi thích những nhà máy tôn trọng tiêu chuẩn châu Âu của chúng tôi, những tiêu chuẩn tốt nhất, hơn là việc phải yêu cầu thêm tiêu chuẩn và luôn hơn thế nữa – nhưng vẫn không có thêm bất kỳ nhà máy nào…dù chúng tôi đã thông qua rất nhiều quy định ở cấp châu Âu và cả những quy định của các quốc gia lân cận…Bây giờ chúng tôi phải thực hiện không thay đổi quy tắc mới, vì nếu không chúng tôi sẽ mất tất cả đối tác.”

Không có gì đáng ngạc nhiên, bài phát biểu của Tổng thống Macron đã gây ra sự phẫn nộ trong các đảng Xanh ở châu Âu và các chính trị gia cánh tả. Một người Pháp thuộc MEP nhận xét: “Tổng thống Macron có cùng tư tưởng như Cánh hữu và cực hữu của Châu Âu, những người muốn giết chết việc thực hiện phần còn lại của gói khí hậu Châu Âu.” Ngay cả chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen - người ủng hộ các mục tiêu của Thỏa thuận Xanh của Châu Âu về “tính trung lập về khí hậu” vào năm 2050 thừa nhận đã đáp lại lời kêu gọi của Macron rằng các nhà lập pháp cần xem xét “khả năng thu hút” của các quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu phải đối mặt với rất nhiều vấn đề về các quy định khí hậu mới do Brussels ban hành.

Tất cả bắt đầu từ đâu

Vào tháng 12 năm 1985, Joschka Fischer, không đeo cà vạt và đi giày thể thao, tuyên thệ nhậm chức bộ trưởng năng lượng và môi trường ở bang Hesse của Đức. Là một người cấp tiến từ thế hệ sinh viên cánh tả vào năm 68, Fischer từng là bộ trưởng ngoại giao và phó thủ tướng Đức trong nội các của Thủ tướng Gerhard Schröder từ năm 1998 đến năm 2005. Fischer là nhân vật hàng đầu trong đảng Xanh của Đức kể từ 1970 và đảng ngày càng lớn mạnh. Đảng Xanh đã đạt đến đỉnh cao khi là một phần của liên minh cầm quyền của Thủ tướng Olaf Scholz. Bộ trưởng Kinh tế kiêm lãnh đạo đảng Xanh Robert Habeck dường như không có đối thủ và dẫn đầu trong các cuộc thăm dò về mức độ tín nhiệm cho đến mùa xuân và mùa hè năm 2022. Habeck không giấu giếm tham vọng dẫn dắt đảng Xanh của mình giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử năm 2025 và trở thành nhà lãnh đạo tiếp theo của nước Đức.

Nhưng nhiều thứ đã thay đổi trong những tuần gần đây. Kết quả cuộc khảo sát hàng tháng mới nhất của DeutschlandTrend được thực hiện vào ngày 2 tháng 6, nhằm đo lường mức độ ủng hộ của cử tri đối với Đảng Giải pháp thay thế cho nước Đức (AfD), ở mức 18%, ngang bằng với Đảng Dân chủ Xã hội của Thủ tướng Olaf Scholz. Norbert Roettgen, nhà lập pháp cấp cao của đảng đối lập Dân chủ Thiên chúa giáo, mô tả cuộc thăm dò là “một thảm họa” và là “một tín hiệu báo động cho tất cả các đảng theo đường lối trung dung”. Dưới liên minh chính trị của Đức và hệ thống đại diện theo tỷ lệ, sự nổi lên của đảng AfD đặt ra nghi ngờ về nhiệm vụ của liên minh cầm quyền.

Cuộc thăm dò của YouGov được công bố một tuần sau đó (ngày 9 tháng 6) cho thấy 20% cử tri Đức sẽ bỏ phiếu cho AfD, khiến tổ chức này trở thành đảng mạnh thứ hai sau CDU trung hữu (28%) và trước SPD của Thủ tướng Scholz (19%). Sự hồi sinh của AfD, một đảng chắc chắn được các phương tiện truyền thông chính thống gọi là “cực hữu”, chính là sự trả giá của Đảng Xanh cho các vụ bê bối chính trị và các chính sách biến đổi khí hậu ngày càng tốn kém. Mặc dù vấn đề thứ hai đã trở thành một yếu tố cố định trong chính sách của Đức trong hai thập kỷ qua, nhưng làn sóng phẫn nộ về kế hoạch được công bố gần đây của Đảng Xanh là cấm các thiết bị sưởi ấm bằng khí đốt bắt đầu vào năm tới để ủng hộ máy bơm nhiệt đắt tiền đã phá vỡ sự chịu đựng của người dân.

Vào ngày 25 tháng 5, Lord Frost đã trình bài báo cáo hàng năm về GWPF về việc Châu Âu “đang chìm trong bóng tối”, đề cập đến việc Liên minh Châu Âu đang chìm trong “sự khốn khổ, suy thoái và suy giảm kinh tế” trước “tình trạng khẩn cấp khí hậu” được tuyên bố. Cùng ngày, có thông tin cho rằng nền kinh tế Đức đã bước vào thời kỳ suy thoái (được định nghĩa là hai quý tăng trưởng âm). Vào ngày 8 tháng 6, Eurostat đã báo cáo rằng toàn bộ Liên minh Châu Âu cũng đang suy thoái. Với việc châu Âu đang phải hứng chịu những tác động bùng nổ của các biện pháp trừng phạt đối với việc nhập khẩu năng lượng của Nga, dẫn đến giá năng lượng và điện tăng cao, lạm phát và suy thoái, phong trào Xanh ở châu Âu hiện đang bị lu mờ. Các bên phản đối chương trình nghị sự về khí hậu xanh không bị hạn chế và hiện đang nằm trong các liên minh cầm quyền ở Phần Lan, Thụy Điển và Ý.

Và ở Hoa Kỳ

Ở bên kia Đại Tây Dương, nỗ lực thúc đẩy “toàn bộ chính phủ” của chính quyền Biden thực hiện các mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đang bị thách thức nghiêm trọng. Vào tháng 8, Đạo luật giảm lạm phát đã thông qua nhằm phân bổ khoản trợ cấp rất lớn và tín dụng thuế cho các dự án thân thiện với môi trường bao gồm xe điện, năng lượng tái tạo và công nghệ pin. Được một số người ca ngợi là “hành động vì khí hậu quan trọng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ”, Văn phòng Ngân sách Quốc hội dự báo chi phí của IRA vào khoảng 390 tỷ đô la trong thập kỷ 2022-2031. Tuy nhiên, Quốc hội Hoa Kỳ ước tính rằng chi phí thực tế có thể cao gấp ba lần dự đoán của CBO; ở mức 1,2 nghìn tỷ đô la, do các khoản tín dụng thuế không giới hạn và các điều kiện tín dụng lỏng lẻo trong luật.

Ở vùng nông thôn Hoa Kỳ đã diễn ra sự phản đối các dự án năng lượng mặt trời và điện gió hết sức dữ dội. Robert Bryce đã báo cáo về sự phản đối các dự án năng lượng tái tạo ở vùng nông thôn Hoa Kỳ trong hơn một thập kỷ và đã duy trì Cơ sở dữ liệu từ chối năng lượng tái tạo từ năm 2015. Những lời từ chối của cộng đồng địa phương trái ngược với hy vọng rằng 127 tỷ đô la được phân bổ cho năng lượng tái tạo theo IRA sẽ dẫn đến một loạt các dự án năng lượng mặt trời và điện gió mới. Xung đột sử dụng đất đã cản trở sự phát triển của các dự án năng lượng tái tạo sử dụng nhiều đất ở cả ở Hoa Kỳ và Châu Âu trong nhiều năm. Và khi càng nhiều dự án được đề xuất, thì càng có nhiều cộng đồng nông thôn phản đối.

Tuy nhiên, thách thức lớn hơn đối với sự phát triển của khu liên hợp công nghiệp khí hậu ở Hoa Kỳ là động thái của tổng chưởng lý ở các bang thuộc Đảng Cộng hòa chống lại việc áp dụng các chiến lược đầu tư về môi trường, xã hội và quản trị (“ESG”) của khu vực doanh nghiệp. Vào tháng 1, tổng chưởng lý của 21 bang đã gửi một bức thư gửi tới hai công ty tư vấn ủy quyền lớn nhất đang thống trị thị trường tư vấn ủy quyền của Hoa Kỳ là Institutional Shareholder Services (ISS) và Glass, Lewis & Company. Đây là những công ty nắm giữ đòn bẩy lớn đối với cách các cổ đông tổ chức bỏ phiếu cho các nghị quyết của công ty trên toàn quốc. Trong thư, tổng chưởng lý đã cảnh báo về những vi phạm có thể xảy ra đối với cả nghĩa vụ ủy thác và luật chống độc quyền. Cố vấn ủy quyền có thể đã vi phạm nghĩa vụ pháp lý và hợp đồng đối với khách hàng bằng cách phân biệt đối xử với nhiên liệu hóa thạch và bằng cách thông đồng với nhau phân biệt đối xử trong lĩnh vực này.

Trước khả năng xảy ra kiện tụng về nghĩa vụ ủy thác và cơ sở chống độc quyền, những người thúc đẩy ESG mạnh mẽ buộc phải thay đổi hành vi trong khu vực doanh nghiệp, chẳng hạn như Giám đốc điều hành của BlackRock là Larry Fink hiện đã có thái độ dịu đi. Với tư cách là nhà tiên phong của thế giới kinh doanh, ông đã ngầm cảnh báo trong bức thư gửi các CEO vào năm 2020 về việc bỏ phiếu chống lại các giám đốc công ty và nhà quản lý, những người không báo cáo cẩn thận về “kế hoạch đạt được Net - zero vào năm 2050”. Điều hành quỹ đầu tư lớn nhất thế giới với tài sản quản lý trị giá 8,5 nghìn tỷ đô la, giờ đây ông khiêm tốn thừa nhận rằng “chính phủ phải hoạch định chính sách và ban hành luật chứ không phải để các công ty trong đó các nhà quản lý tài sản làm cảnh sát môi trường”.

Sau phản ứng dữ dội về ESG ở Hoa Kỳ, ít nhất bảy thành viên (bao gồm năm trong số tám bên ký kết sáng lập) của Liên minh bảo hiểm Net-Zero do đặc phái viên khí hậu của Liên hợp quốc Mark Carney thành lập hiện đã rời khỏi nhóm. Các công ty bảo hiểm lớn nhất châu Âu như AXA, Allianz, Swiss Re, Munich Re, Zurich Insurance và Hannover cũng đã rời nhóm trước nguy cơ kiện tụng chống độc quyền. Vào tháng 9, các ngân hàng lớn ở Phố Wall đe dọa rời khỏi liên minh tài chính Net-Zero, cũng do ông Carney thành lập, vì rủi ro pháp lý. Morgan Stanley, JPMorgan và Bank of America nằm trong số các ngân hàng hàng đầu “cân nhắc việc rút lui vì họ sợ bị kiện về các cam kết khử cacbon nghiêm ngặt của liên minh”. Phong trào xanh ở Hoa Kỳ có dấu hiệu đạt đến đỉnh điểm như ESG.

Các nước đang phát triển: ảnh hưởng như thế nào?

Các cuộc đàm phán sớm nhất của Liên hợp quốc bắt đầu vào năm 1992 tại “Hội nghị thượng đỉnh Trái đất” ở Rio de Janeiro theo Công ước khung về Biến đổi khí hậu (UNFCCC), các quốc gia đang phát triển hàng đầu như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và Nam Phi đã chấp nhận lập trường “Thế giới thứ ba”. Các nước đang phát triển gánh vác “những trách nhiệm chung nhưng có phân biệt”. Điều này có nghĩa là các nước phát triển (chủ yếu là phương Tây và các đồng minh của họ bao gồm Nhật Bản và Hàn Quốc) đã thông qua các cam kết ràng buộc để giảm lượng khí thải carbon theo lượng xác định trong một khoảng thời gian xác định (được quy định bởi “các nhà khoa học”). Các nước đang phát triển không những không có bất kỳ cam kết chính sách ràng buộc nào mà còn được kỳ vọng sẽ nhận được sự hỗ trợ đáng kể về “tài chính khí hậu” để hỗ trợ giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo báo cáo của Politico, các cuộc đàm phán tại Bonn cho hội nghị thượng đỉnh về khí hậu COP28 năm nay sẽ được tổ chức tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã “bị sử dụng cho một cuộc đấu tranh quyền lực”. Trong những bình luận ngầm chỉ trích UAE, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres hôm thứ năm cho biết các quốc gia phải bắt đầu loại bỏ dần dầu, than và khí đốt. Ông yêu cầu các công ty nhiên liệu hóa thạch “chấm dứt và hủy bỏ” các biện pháp nhằm cản trở tiến trình giải quyết vấn đề này. Cần lưu ý rằng UAE là nhà sản xuất dầu lớn thứ 7 thế giới và có kế hoạch mở rộng đầy tham vọng cho lĩnh vực dầu khí của mình. Với tư cách là chủ nhà của COP28, UAE sẽ cố gắng cân bằng những luận điệu quá khích của những người phản ứng về khí hậu phương Tây với điểm mấu chốt: thế giới, bất kể phương Tây và các đồng minh của họ mong muốn, sẽ sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong nhiều thập kỷ tới.

Quan chức năng lượng hàng đầu của châu Phi, ông Amani Abou-Zeid, Ủy viên Liên minh Châu Phi về Cơ sở hạ tầng và Năng lượng, cho biết tại hội nghị thượng đỉnh năm ngoái COP27 được tổ chức tại Sharm El Sheikh - Ai Cập, các nước châu Phi ủng hộ “một quan điểm chung về năng lượng là xem nhiên liệu hóa thạch là cần thiết để mở rộng nền kinh tế và tiếp cận điện năng”. Các quốc gia châu Phi, giống như các đối tác của họ ở châu Á và châu Hoa Kỳ Latinh, sẽ không bị cản trở trong quá trình thay đổi năng lượng từ gỗ và than đá lên dầu tinh chế và khí đốt tự nhiên mà phương Tây đã sử dụng để hướng tới sự cải thiện của con người.

Chủ nghĩa đế quốc carbon, hệ quả tất yếu của các phong trào báo động khí hậu Net Zero đã ngự trị ở các thủ đô phương Tây trong ba thập kỷ qua, đã và đang đối mặt nhiều thách thức từ các quốc gia đnag phát triền. Tuy nhiên, hiện tại, công dân ở các đô thị phương Tây đang liên kết với các đối tác của họ ở phương Đông, thống nhất chống lại hệ tư tưởng Xanh và những tác động nguy hại của nó đối với sự phát triển của loài người.

Nguồn: Fobes

Từ khóa: “đỉnh xanh”, EU, Hoa Kỳ, các nước đnag phát triển