Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Một trong những chủ đề của Diễn đàn quốc tế Astana diễn ra trong hai ngày 8-9/6 là kết nối thương mại ở Trung Á và vai trò ngày càng tăng của khu vực này trong thương mại toàn cầu.

Do xu hướng khu vực hóa đã thay thế xu hướng toàn cầu hóa nên mục tiêu của các nước Trung Á là mở rộng hợp tác thương mại khu vực và đảm bảo tăng trưởng độc lập, bền vững là điều hiển nhiên. Vị trí địa lý của các nước Trung Á, có thị trường sôi động với hơn 76 triệu dân và không có đường biên giới biển, đòi hỏi phải xây dựng một chính sách kinh tế thúc đẩy hợp tác và thương mại khu vực.

Với năm xu hướng quan trọng trong hợp tác khu vực và tăng trưởng thương mại đang gia tăng, thương mại khu vực đang trải qua quá trình chuyển đổi đáng kể.

Thương mại nội khối ngày càng mạnh mẽ

Các nước Trung Á đã đạt được tiến bộ đáng kể trong hai thập kỷ qua với tiềm năng tăng trưởng tuyệt vời. Trong 20 năm trước, GDP của khu vực đã tăng trung bình hàng năm là 6,2% theo giá trị thực, đạt 347 tỷ USD. Kể từ năm 2000, kim ngạch ngoại thương đã tăng gấp 7 lần. Vào năm 2022, giá trị thương mại sản phẩm nước ngoài của các quốc gia Trung Á là gần 190 tỷ USD.

Kazakhstan là quốc gia dẫn đầu thương mại ở Trung Á, chiếm 80% tổng khối lượng thương mại song phương của khu vực. Thương mại nội vùng đã tăng 73,4% (từ 5,8 tỷ USD lên 10 tỷ USD) trong giai đoạn 2018 – 2022.

Uzbekistan là đối tác thương mại lớn nhất của Kazakhstan ở Trung Á, với thương mại song phương đạt khoảng 5 tỷ USD vào năm 2022. Trong trung hạn, quốc gia này dự định gia tăng thương mại với Uzbekistan lên 10 tỷ USD và với Cộng hòa Kyrgyzstan lên 2 tỷ USD.

Theo đuổi thương mại không cần giấy tờ và số hóa

Kazakhstan đi đầu trong sự phát triển này vì thương mại không cần giấy tờ cung cấp cầu nối và nền tảng cho tăng trưởng thương mại nhanh hơn. Các hoạt động đang diễn ra sau đây đặc biệt đáng chú ý về vấn đề này.

Quá trình phê chuẩn Hiệp định khung về tạo thuận lợi cho thương mại không không giấy tờ qua biên giới ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương đã bắt đầu. Điều này được thực hiện nhờ một nghiên cứu chung năm 2021 do Kazakhstan, Uzbekistan và Cộng hòa Kyrgyz tiến hành về sự phù hợp về mặt kỹ thuật và pháp lý của thương mại xuyên biên giới không cần giấy tờ, kết quả là đưa ra các khuyến nghị cụ thể.

Các chính phủ Trung Á cũng đã ký một văn bản pháp lý khu vực về sự tương tác của các Ủy ban Quốc gia về Tạo thuận lợi Thương mại vào tháng 4 năm 2023, với sự hỗ trợ của dự án Tạo thuận lợi Thương mại của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Đức ở Trung Á, nhằm đưa sự hợp tác giữa các ủy ban của các quốc gia lên một tầm cao mới, tạo điều kiện mở rộng trao đổi thông tin và tham vấn.

Vào tháng 5 năm 2023, cổng thông tin thương mại Central Asia Gateway đã được ra mắt tại các quốc gia trong khu vực. Kết hợp thông tin từ các cổng tạo thuận lợi thương mại của tất cả các quốc gia, cổng thông tin thương mại giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin về các thủ tục thương mại xuyên biên giới, xem xét các chi tiết cụ thể trong bối cảnh thương mại của các nước trong và ngoài khu vực. Từ đó tăng cường quan hệ thương mại khu vực với các đối tác quốc tế. Trung tâm Thương mại Quốc tế đã thực hiện chiến dịch như một phần của dự án Ready4Trade-Trung Á, do Liên minh Châu Âu tài trợ.

Hội nhập Trung Á vào thương mại toàn cầu

Các nước Trung Á là những người ủng hộ nổi bật tự do hóa thương mại khu vực và toàn cầu. Tất cả các nước tham gia vào thương mại khu vực trong Khối các Quốc gia Độc lập (CIS). Hai quốc gia trong khu vực gồm Kazakhstan và Cộng hòa Kyrgyzstan, là thành viên của Liên minh Kinh tế Á – Âu.

Trung Á là một trong những khu vực cuối cùng trên thế giới mà một nửa số quốc gia không phải là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Trong những năm gần đây, tình hình đã bắt đầu thay đổi: đã có ba quốc gia trong khu vực là thành viên của WTO, và hai quốc gia khác - Uzbekistan và Turkmenistan - đang trong quá trình đàm phán để trở thành thành viên.

Việc gia nhập WTO đi kèm với cải cách thương mại nội bộ, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và giảm bớt những rào cản trong khu vực Trung Á cho tất cả các quốc gia thành viên. Kết quả là, thương mại nội khối của các quốc gia đã trở nên toàn cầu hóa.

Phát triển kết nối thương mại và vận tải ở Trung Á

Với bối cảnh địa chính trị, khu vực này đang tìm kiếm các hành lang giao thông mới trong khi cố gắng cải thiện sự hợp tác xuyên biên giới. Cường độ của quá trình khu vực hóa ở Trung Á đã dẫn đến sự gia tăng thương mại giữa các quốc gia. Điều này đòi hỏi sự phát triển của hệ thống giao thông vận tải và thông tin liên lạc, cũng như sự phối hợp và hợp tác lẫn nhau.

Quyết định thành lập Trung tâm hợp tác xuyên biên giới quốc tế Trung Á ở biên giới giữa Kazakhstan và Uzbekistan, cũng như khu phức hợp công nghiệp, thương mại và hậu cần của Kyrgyzstan-Kazakhstan gần các trạm kiểm soát Ak-Tilek và Karasu, là một bước quan trọng dọc theo con đường này.

Các dự án này sẽ thúc đẩy hợp tác liên vùng giữa các quốc gia bằng cách thành lập liên doanh, thu hút đầu tư lẫn nhau, tổ chức triển lãm, hội chợ và các sự kiện khác để tăng cường quan hệ thương mại trong khu vực. Các chương trình tương tự đang được tiến hành ở các nước Trung Á khác. Cơ sở hạ tầng giao thông và thương mại được thiết lập tốt sẽ là nền tảng cho hợp tác thương mại trong tương lai.

Với khả năng tiếp cận thị trường da trắng và châu Âu thông qua các cảng Caspian của Aktau và Kuryk, Kazakhstan với tiềm năng vận chuyển to lớn. Kazakhstan khuyến khích sử dụng các hành lang kinh tế và trung tâm giao thông kết nối Đông và Tây, và nước này đang cố gắng xây dựng trung tâm container Aktau cũng như nâng cao năng lực của cảng biển Aktau và cảng Kuryk cho mục đích này. Việc số hóa các thủ tục quá cảnh cũng sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp Trung Á thực hiện thương mại quốc tế trong thời gian ngắn hơn và chi phí thấp hơn.

Một dự án mới nhằm cải thiện kết nối thương mại giữa Kazakhstan và Trung Á đã được triển khai vào tháng 5 năm 2022 trong khuôn khổ hợp tác giữa Bộ Thương mại và Hội nhập, và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế. Đây là phần mở rộng hợp lý của dự án đã hoàn thành trước đó về kết nối giao thông vận tải Trung Á.

Đẩy mạnh xúc tiến xuất khẩu

Cơ sở hạ tầng để khuyến khích xuất khẩu là một ưu tiên hàng đầu cho tất cả các quốc gia Trung Á. Mỗi quốc gia trong khu vực đều đang nỗ lực cải thiện cơ sở hạ tầng hiện có hoặc thành lập các cơ quan hỗ trợ xuất khẩu mới.

Chương trình Thương mại Trung Á của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) là một trong những dự án cải thiện cơ sở hạ tầng xuất khẩu. Mục tiêu của chương trình là tăng cường tiềm năng thương mại của các nước Trung Á thông qua tăng cường hợp tác và trao đổi kiến thức giữa các tổ chức xúc tiến xuất khẩu Trung Á.

Năm ngoái, lần đầu tiên, một chuyến tham quan đã được lên kế hoạch cho các cơ quan xuất khẩu Trung Á để nghiên cứu chuyên môn của Kazakhstan trong việc phát triển và xúc tiến xuất khẩu. Một nền tảng được thiết lập để trao đổi kiến thức và thông tin giữa các tổ chức. Kết quả của chuyến tham quan là những người tham gia ủng hộ việc tổ chức các cuộc gặp mặt như vậy hàng năm ở các quốc gia trong khu vực.

Uzbekistan tổ chức các hoạt động xúc tiến xuất khẩu Trung Á vào năm 2023 để trao đổi kinh nghiệm và phát triển kỹ năng thực hiện các hoạt động ngoại thương trong khu vực.

Các tác giả là Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Phát triển Chính sách Thương mại QazTrade Nurlan Kulbatyrov và Aida Haidar, Biên tập viên The Astana Times News.

Nguồn: Astana Times

Từ khóa: Trung Á, xúc tiến xuất khẩu, chính sách, khu vực, chương trình