Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trung Quốc vừa ký Hiệp định thương mại tự do lần thứ tư ở châu Mỹ Latinh, lần này ký với Ecuador, một quốc gia có quan hệ chặt chẽ với Hoa Kỳ đã cố gắng đàm phán một thỏa thuận tương tự với chính quyền Biden nhưng không có kết quả.

Hoa Kỳ có một mạng lưới rộng lớn của các Hiệp định thương mại trong khu vực này, bao gồm Hiệp định Hoa Kỳ - Mexico – Canada; Hiệp định Cộng hòa Dominica-Trung Mỹ-Hoa Kỳ; và các thỏa thuận song phương với Chile, Colombia, Panama và Peru. Nhưng chính quyền Biden không theo đuổi các Hiệp định thương mại tự do mới, cho Trung Quốc một lợi thế cạnh tranh trong địa chính trị lớn hơn ở châu Mỹ Latinh.

Hoa Kỳ trở nên lo ngại về sự ảnh hưởng kinh tế mở rộng của Trung Quốc ở châu Mỹ Latinh và đã thực một biện pháp để chống lại. Vào năm 2021, Nhà Trắng đã phát động Kế hoạch xây dựng thế giới tốt đẹp hơn cùng với các thành viên khác của nhóm G7. Năm 2022, đã công bố Ðối tác vì sự thịnh vượng kinh tế châu Mỹ, được công bố tại Hội nghị thượng đỉnh Châu Mỹ ở Los Angeles.

Tuy nhiên, Hoa Kỳ đối mặt với những thách thức đáng kể trong việc huy động vốn của khu vực kinh tế tư nhân nhằm mục đích chính sách đối ngoại. Điều đó đi ngược lại với sự thành công của Trung Quốc trong việc chuyển hướng sang các doanh nghiệp nhà nước, các công ty tư nhân và nguồn tài chính công và tư cho các dự án chiến lược quan trọng ở nước ngoài. Đó là vấn đề đối với Hoa Kỳ, xét cho cùng, tầm vóc của Hoa Kỳ ở Tây bán cầu luôn có một khía cạnh vật chất: đầu tư tư nhân Hoa Kỳ, viện trợ nước ngoài và khả năng tiếp cận thị trường lớn nhất thế giới tạo tăng trưởng kinh tế, cải thiện cơ sở hạ tầng và có bạn bè ở châu Mỹ Latinh và Caribe.

Bắt đầu từ những năm 2000, Trung Quốc bắt đầu đưa ra những lựa chọn thay thế cho Hoa Kỳ trong tất cả các lĩnh vực này. Khi làm như vậy, Trung Quốc đã đạt được ảnh hưởng bằng cái giá phải trả của Hoa Kỳ và bắt đầu làm xói mòn trật tự Hoa Kỳ ở Tây bán cầu.

Chuyển động kinh tế

Hiện tượng này là bằng chứng do sự thay đổi nhanh chóng trong hoạt động cho vay, đầu tư, thương mại và viện trợ nước ngoài của Trung Quốc trong khu vực. Trong năm 2001, chỉ có hai quốc gia trong khu vực phụ thuộc vào nền kinh tế Trung Quốc nhiều hơn Hoa Kỳ: Cuba và Dominica. Đến năm 2020, con số này là 12. Vào năm 2000, khoảng 3% dân số của khu vực sống ở một quốc gia nơi mà trọng lượng kinh tế của Trung Quốc lớn hơn Hoa Kỳ. Hai thập kỷ sau, tỷ lệ đó đã tăng lên 60%.

Động lực này được thấy ở nhiều nơi trên thế giới, nhưng nó thể hiện rõ nhất ở châu Mỹ Latinh và Caribe. Vào năm 2000, trọng lượng kinh tế của Trung Quốc trong khu vực này lớn hơn 17 lần so với năm 2001, với mức tăng trưởng đáng kể nhất xảy ra từ năm 2001 đến năm 2020. Tăng trưởng mạnh nhất là ở Nam Mỹ, nơi mà Trung Quốc mua rất nhiều hàng hóa, bao gồm khoáng sản và thực phẩm. Mô hình đó mang ý nghĩa quan trọng. Nam Mỹ chiếm 82% GDP của khu vực và 67% dân số.

Tái liên kết Chính trị

Bằng chứng cho thấy chuyển động kinh tế đang làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ trong khu vực, như việc các đối tác bỏ phiếu trong các tổ chức quốc tế như Đại hội đồng Liên hợp quốc, Hội Đồng nhân quyền Liên hợp quốc và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) đã nhìn nhận.

Tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc từ năm 2001 đến năm 2020, 33 quốc gia châu Mỹ Latinh và Caribe đã chứng kiến mức độ liên kết của họ với Hoa Kỳ đã giảm gần 2% khi mức độ ràng buộc kinh tế của Trung Quốc vượt qua Hoa Kỳ. Điều tương tự đã xảy ra tại Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc mà Hoa Kỳ đã trở lại vào năm 2021. Hội đồng Nhân quyền thông qua trung bình 121 nghị quyết hàng năm, một số thông qua việc bỏ phiếu, số còn lại thông qua sự đồng thuận. Các quốc gia trong khu vực bị Trung Quốc thay thế kinh tế có xu hướng ít liên kết với Hoa Kỳ hơn, bỏ phiếu khác với Washington hơn 30% thời gian, so với chỉ 2% đối với các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nền kinh tế Hoa Kỳ.

Tại OAS, nơi Trung Quốc là một quan sát viên, một phân tích của Geogre Meek, cựu tổng thư ký OAS, cho thấy rằng từ năm 1948 đến năm 1974, Hoa Kỳ đã ảnh hưởng 75% trong tổng số 297 phiếu bầu được gọi tên. Ảnh hưởng rõ ràng đã giảm. Từ năm 2001 đến năm 2021, các quốc gia mà Trung Quốc đã thay thế Hoa Kỳ về kinh tế có khả năng bỏ phiếu thẳng với Washington là thấp hơn 26% điểm so với những quốc gia thành viên khác.

Con đường phía trước

Những mô hình bỏ phiếu này cho thấy cách gia tăng tương đối của Trung Quốc trong ảnh hưởng kinh tế đã chuyển thành sức mạnh về địa chiến lược, bất kể đó có phải là ý định của Trung Quốc hay không. Sự chuyển đổi này đã định hình nền tảng của trật tự Hoa Kỳ trong khu vực. Nhưng ngay cả bây giờ, xu hướng này không phải là không thể tránh được. Có một số bước Hoa Kỳ có thể thực hiện để làm chậm lại hay đảo ngược sự suy giảm tương đối trong việc ràng buộc vào kinh tế khu vực và dẫn đến sự suy giảm tương đối về ảnh hưởng.

1. Tăng cường ràng buộc kinh tế: Bằng cách tăng cường ràng buộc kinh tế ở châu Mỹ Latinh và Caribe, bao gồm thông qua các hiệp định thương mại tư do, đầu tư và viện trợ nước ngoài cho cơ sở hạ tầng, Hoa Kỳ có thể đưa ra những lựa chọn thay thế cho sự hộ trợ của Bắc Kinh và tiếp tục vai trò truyền thống của Hoa Kỳ trong khu vực.

2. Thúc đẩy hợp tác khu vực: Bằng cách thúc đẩy hợp tác và hội nhập khu vực, Hoa Kỳ có thể thúc đẩy ràng buộc tập thể với Trung Quốc, điều này có thể làm giảm bớt sự bất cân xứng trong các mối quan hệ trong khu vực. Điều này có thể đạt được thông qua các sáng kiến chung như các dự án cơ sở hạ tầng và các hiệp định thương mại khu vực.

3. Tăng cường các Quan hệ Đối tác Công – Tư: Bằng cách huy động tốt hơn trong khu vực tư nhân của Hoa Kỳ, bao gồm thông qua các biện pháp khuyến khích mới, Hoa Kỳ có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các quan hệ đối tác công – tư phù hợp với lợi ích quốc gia Hoa Kỳ và cho phép các công ty Hoa Kỳ cạnh tranh với các đối tác được Trung Quốc trợ cấp.

Nguồn: Wilson Center

Từ khóa: chuyển động kinh tế, Hoa Kỳ, Trung Quốc, châu Mỹ Latinh, Caribe