Làm thế nào phát triển lĩnh vực sản xuất và cung cấp năng lượng sạch cho tương lai kinh tế của ASEAN

asean

Các nhà lãnh đạo của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã có mặt tại Indonesia để tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 42 khai mạc sáng 10/05. Trong tuyên bố của chủ tịch ASEAN, toàn khối “quyết tâm biến Đông Nam Á trở thành trung tâm tăng trưởng kinh tế khu vực và là động lực cho tăng trưởng toàn cầu thông qua hợp tác mạnh mẽ, bao gồm cả lĩnh vực thực phẩm, năng lượng, y tế và tài chính”.

Bất chấp những khó khăn của nền kinh tế toàn cầu, bao gồm lạm phát kéo dài ở một số quốc gia, suy thoái kinh tế có thể xảy ra và nhu cầu hàng hóa của người tiêu dùng toàn cầu suy yếu, thực sự vẫn có những yếu tố mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng dài hạn của khối kinh tế đầy tiềm năng này – như Đông Nam Á có vị trí gần Trung Quốc, diện tích đất đai rộng lớn và khả năng tiếp cận nguồn tài nguyên thiên nhiên đáng kể. Đặc biệt, lĩnh vực sản xuất và năng lượng tái tạo có thể đại diện cho các động lực tăng trưởng chính của khu vực và có thể hưởng lợi nhiều hơn khi khu vực phát triển.

Ngành sản xuats của ASEAN có trị giá khoảng 14 nghìn tỷ đô la Mỹ và chiếm khoảng 15% nền kinh tế toàn cầu. Có vô số công đoạn để sản xuất ra một sản phẩm, từ máy bay, tủ lạnh cho đến một đôi giày thể thao. Các thành phần phụ có nguồn gốc từ khắp mọi nơi và thương mại sản xuất có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Chúng phụ thuộc vào thời điểm thích hợp.

Cải thiện khả năng kết nối trong sản xuất được ưu tiên trong bối cảnh toàn cầu hóa. Tuy nhiên, chủ nghĩa bảo hộ, những bất đồng về các công nghệ quan trọng và sự gián đoạn đột ngột của chuỗi cung ứng do đại dịch Covid-19 gây ra đã đặt ra câu hỏi liệu mô hình kinh doanh cho sản xuất toàn cầu có còn phù hợp với mục tiêu đề ra không.

Trong nhiều thập kỷ, các công ty nước ngoài đã sử dụng các chiến lược tìm nguồn cung ứng quốc gia có chi phí thấp, tập trung mạnh vào Trung Quốc. Nhưng các công ty đang ngày càng hướng tới Đông Nam Á như một giải pháp thay thế cho chuỗi cung ứng và sản xuất của Trung Quốc. Chẳng hạn, với tốc độ thu thập tách rời, Apple đã khuyến khích các nhà cung cấp của mình chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc và hiện một tỷ lệ đáng kể AirPods được sản xuất tại Việt Nam.

Một gã khổng lồ điện tử khác như Samsung, đã dừng các nhà máy sản xuất điện thoại thông minh, tivi và máy tính cá nhân tại Trung Quốc vào năm 2019 và 2020. Hoạt động sản xuất toàn cầu của hãng hiện được đặt tại Việt Nam. Các thương hiệu đồ thể thao như Nike và Adidas cũng đã chuyển một phần đáng kể hoạt động sản xuất của họ từ Trung Quốc sang nhiều quốc gia Đông Nam Á khác như Việt Nam, Thái Lan và Indonesia.

Các yếu tố thúc đẩy sự thay đổi này bao gồm chi phí lao động ngày càng tăng của Trung Quốc, đã tăng gấp đôi từ năm 2013 đến năm 2022. Trong khi đó, áp lực địa chính trị rộng lớn hơn, bao gồm cả căng thẳng thương mại kéo dài giữa Mỹ và Trung Quốc, đang giúp cấu hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng có lợi cho khu vực ASEAN – một ước tính cho thấy khối lượng thương mại mới cho Đông Nam Á có thể lên tới 1 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2031.

ASEAN sẽ được hưởng lợi khi các công ty ngày càng tìm cách mở rộng hoạt động của họ khỏi sự phụ thuộc vào Trung Quốc, trong chiến lược “Trung Quốc cộng một”. Đông Nam Á cung cấp năng lực sản xuất mạnh mẽ, chỉ số kết nối thương mại toàn cầu ấn tượng, chi phí thấp và nằm ở trung tâm của hai khu vực thương mại tự do lớn.

Khu vực ASEAN chưa thể cạnh tranh với mạng lưới nhà cung cấp hay năng lực sản xuất của Trung Quốc. Mặc dù có thể còn một chặng đường dài để phát huy hết tiềm năng sản xuất của khu vực, ASEAN cần có cơ sở hạ tầng và chuỗi cung ứng khu vực hiệu quả hơn – những nỗ lực đã bắt đầu ở các quốc gia như Singapore, Malaysia và Việt Nam, cùng với lộ trình và kế hoạch chiến lược của ngành.

Tiếp tục cung cấp cho khu vực hoặc tăng cường sử dụng các hệ thống sản xuất tiên tiến và Công nghiệp 4.0 để duy trì tính cạnh tranh của khu vực, điều này có thể giúp thúc đẩy các khoản đầu tư vào rô-bốt và tự động hóa, đặc biệt là rô-bốt thế hệ tiếp theo, điện toán đám mây và dịch vụ logistics.

Bên cạnh lĩnh vực sản xuất, năng lượng tái tạo là một lĩnh vực khác có thể là động lực tăng trưởng tiềm năng ở Đông Nam Á.

Sản xuất năng lượng tái tạo ở Đông Nam Á đã tăng hơn gấp đôi từ năm 2000 đến năm 2020. Mức tiêu thụ năng lượng ngày càng tăng của Đông Nam Á, do tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và dân số gia tăng, mang lại nhiều tiềm năng trong ngành năng lượng tái tạo. Là khu vực tiêu thụ năng lượng lớn thứ tư thế giới, trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu và chi phí năng lượng tăng cao, các chính sách hỗ trợ và động lực tăng trưởng toàn cầu mạnh mẽ đã thúc đẩy ASEAN tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo.

Bất chấp sự gia tăng mạnh mẽ trong sản xuất năng lượng tái tạo, nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm phần lớn trong cơ cấu năng lượng của Đông Nam Á. Để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng của khu vực, việc hỗ trợ đổi mới công nghệ và mở rộng quy mô cơ sở hạ tầng liên quan là rất cần thiết.

Đông Nam Á rất giàu khoáng sản quan trọng cần thiết để sản xuất các công nghệ năng lượng sạch và nằm trên các nguồn địa nhiệt, gió, mặt trời và thủy điện rộng lớn chưa được khai thác. Ví dụ, Indonesia và Philippines cùng nhau sản xuất khoảng một nửa lượng niken trên thế giới và chiếm gần một phần tư công suất phát điện địa nhiệt của khu vực.

Với các chuỗi giá trị cần thiết, doanh thu từ việc sản xuất các khoáng sản quan trọng của ASEAN có thể tăng gấp 2,5 lần vào năm 2050, trong khi các dự án năng lượng mặt trời và năng lượng gió có thể mang lại cơ hội trị giá 30 tỷ đô la Mỹ cho khu vực vào năm 2030. Việc khai thác bền vững các nguồn tài nguyên này có thể mang lại cơ hội trong các chuỗi giá trị và ngành công nghiệp mới trong khu vực, với những phần thưởng tiềm năng dài hạn cho các nhà đầu tư và các nền kinh tế Đông Nam Á.

Nguồn: South China Moring Post

Từ khóa: ASEAN; sản xuất; năng lượng; tái tạo; đổi mới.