Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Vào năm 2016, tuyến đường mới vòng quanh thế giới – Kênh đào Panama được mở rộng với các tuyến đường vận chuyển mới, rộng hơn để tiếp nhận loại tàu lớn hơn và trên đó có nhiều công-ten-nơ nền tảng kiến tạo sự toàn cầu hóa.

Việc mở rộng kênh đào trị giá 5,2 tỷ USD không chỉ đơn thuần là một dự án xây dựng cắt ngang lục địa. Đó là một biểu hiện cụ thể của niềm tin vào thương mại quốc tế – và đặc biệt là lưu thông hàng hóa giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ ngày càng tăng trong bối cảnh kinh tế hiện đại.

Ngày nay, những con tàu có kích thước bằng một tòa nhà chung cư dễ dàng vận chuyển trên biển – với sự phát triển ngày càng cao cho phép những con tàu có thể chở số lượng công-ten-nơ gần gấp ba lần – điều này là hiện thân của mối quan hệ thương mại có hiệu quả nhất mà thế giới từng chứng kiến.

Tuy nhiên các mối quan hệ thương mại dần rạn nứt, có thể thấy kênh đào Panama là một trong những nơi thể hiệ rõ xích mích ngày càng tăng giữa Washington và Bắc Kinh. Đây cũng là một viễn cảnh vốn đã gây lo ngại cho việc quản lý tuyến đường thủy chiếm 1/8 doanh thu của chính phủ Panama.

Trong hành trình vận chuyển hàng hóa từ châu Á đến miền đông Hoa Kỳ, không có con đường thương mại nào mang nhiều hàng hóa hơn thông qua kênh đào.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Nhà Trắng có chính sách kêu gọi và hỗ trợ cho hoạt động sản xuất ở nước ngoài quay trở lại Hoa Kỳ, trong khi đó, căng thẳng địa chính trị và đại dịch bùng phát đã thúc đẩy các nhà sản xuất đa dạng hóa chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc.

Năm 2018, 37% container hàng hóa được vận chuyển từ Trung Quốc đến Hoa Kỳ. Năm ngoái, thị phần của Trung Quốc đã giảm xuống dưới 30%. Trong cùng khoảng thời gian đó, thị phần của Việt Nam tăng gần gấp đôi, đồng thời thị phần của Ấn Độ và Thái Lan cũng tăng đáng kể, theo số liệu thống kê do Clarkson Research Services Ltd có trụ sở tại London thu thập.

Stephen Gordon, Giám đốc điều hành của Clarksons cho biết: “Điều này một phần phản ánh các lĩnh vực sản xuất đang phát triển ở nhiều nước châu Á mới nổi, và những nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng cũng đang ảnh hưởng tại khu vực này”.

Những thay đổi đó có thể làm thay cấu trúc thương mại toàn cầu. Hàng hóa đến Hoa Kỳ từ Trung Quốc có xu hướng đi theo tuyến đường Thái Bình Dương, một số đi qua Kênh đào Panama đến Bờ Đông Hoa Kỳ, một xu hướng đã tăng lên trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, các tàu từ Ấn Độ và Đông Nam Á thường đi qua Kênh đào Suez, hoàn toàn tránh Panama.

Thương mại hàng hải toàn cầu vô cùng phức tạp, phụ thuộc vào rất nhiều loại hàng hóa và bị ảnh hưởngnhiều bởi một loạt các yếu tố về kinh tế và vấn đề logistics đa dạng.

Tuy nhiên, Hoa Kỳ đang cố gắng đảo ngược xu hướng chuyển sản xuất sang Trung Quốc vốn đã kéo dài hàng thập kỷ. Các công ty đã cam kết chi hơn 200 tỷ USD để xây dựng năng lực sản xuất mới ở Hoa Kỳ từ tháng 8 năm ngoái.

“Các mảng kiến ​​tạo đang dịch chuyển liên quan đến đầu tư vào Hoa Kỳ,” Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ - Jennifer Granholm đã tuyên bố hồi đầu tháng này.

MD Sarder, chuyên gia nghiên cứu về logistics và chuỗi cung ứng tại Đại học Bang Bowling Green, cho biết: “Thực tế, “re-shoring là đang được thực hiện và tốc độ phát triển rất nhanh”.

Ông nói: “Hiệu ứng sẽ cần thời gian để thấy rõ trong xuất nhập khẩu – và một số người hoài nghi rằng nó sẽ có ảnh hưởng nghiêm trọng đến thương mại đường biển.

Niels Rasmussen, nhà phân tích hàng hải chính tại Hội đồng Hàng hải Quốc tế và Baltic có trụ sở tại Copenhagen, một trong những tổ chức chủ hàng lớn nhất thế giới, cho biết: “Tôi không tin rằng việc các doanh nghiệp sản xuất Hoa Kỳ về nước sẽ có bất kỳ tác động lớn nào đến khối lượng vận chuyển.

Ông chỉ ra rằng Hoa Kỳ tập trung vào việc khôi phục việc sản xuất các sản phẩm như vi mạch, một sản phẩm vận chuyển khối lượng thấp. Ông nói: “Hoa Kỳ cũng “không có lực lượng lao động để tái định cư khối lượng nhập khẩu đáng kể”.

Tuy nhiên, có bằng chứng cho thấy các mô hình giao dịch đang dần được tái cấu trúc lại. Cảng Halifax, là một ví dụ, đã tăng 50% lưu lượng hàng hóa từ Ấn Độ vào năm ngoái.

Thuyền trưởng Allan Gray, chủ tịch của cảng cho biết: “Chúng tôi đang chứng kiến ​​khối lượng hàng hóa tăng lên khi hoạt động sản xuất tăng lên.

Anh ấy nói thêm: “Chúng tôi làm mọi thứ để tận dụng cơ hội này. Cảng cùng với dịc vụ vận chuyển đến Ấn Độ và Việt Nam, có thời gian lưu trú thấp hơn so với các cảng của Hoa Kỳ và thời gian lưu chuyển container đến vùng Trung Tây của đất nước nhanh hơn.

Tuy nhiên, Halifax vẫn là cảng nhỏ. Năm ngoái, nó đã vận chuyển 601.700 container 20 feet. Cảng vụ New York và New Jersey đã di chuyển nhiều hơn thế chỉ trong một tháng.

Năm 2022, các cảng đạt năng suất rất cao, với lượng container tăng 5,7%. Cảng vụ cho rằng khoảng 80% mức tăng đó là do các container được di dời khỏi các cảng Bờ Tây, nơi đã phải vật lộn với tình trạng bất ổn lao động và tồn đọng hàng hóa.

Điều đó tốt cho Kênh đào Panama, vốn đã chứng kiến ​​sự phát triển nhanh chóng trong vài năm. Việc mở rộng kênh đào hứa hẹn sẽ tăng gấp đôi khối lượng hàng hóa mà nó chuyên chở, từ 300 triệu tấn lên 600 triệu tấn theo hệ thống đo lường phổ quát của Kênh đào Panama. Kênh dự báo đạt công suất vào năm 2025. Năm ngoái, kênh đào Panama đạt 518 triệu tấn.

Tuy nhiên, dự báo cho biết số lượng ​​​​sẽ giảm trong năm nay, xuống còn 500 triệu.

Những người quản lý kênh đào cho rằng nguyên nhân chính do ảnh hưởng cuộc chiến của Nga với Ukraine. Các lô hàng khí đốt tự nhiên hóa lỏng của Hoa Kỳ không còn đi từ Bờ biển vùng Vịnh qua kênh Panama để đến châu Á. Những con tàu đó hiện đang được gửi trực tiếp đến châu Âu.

Ilya Espino de Marotta, phó quản lý kênh đào, cho biết những thay đổi trong mô hình thương mại toàn cầu là một mối lo ngại.

Bà nói trong một cuộc phỏng vấn rằng khả năng chuyển đổi lâu dài trong sản xuất và vận chuyển “đến xa hơn về phía nam châu Á – điều đó chắc chắn sẽ gây ảnh hưởng đến Kênh đào Panama”.

Việc mở rộng Kênh được thiết kế để cho phép các tàu container lớn hơn nhiều đi qua eo đất Panama. Tàu Neo Panamax chở tới 14.000 container, tăng so với các tàu Panamax vốn có thể chở khoảng 5.000 container.

Nhưng nó đã giảm khoảng 30% so với công suất tối đa cho các tàu mới lớn hơn. Những tàu mới không phải lúc nào cũng chở đầy hàng. Điều này cũng ảnh hưởng lớn đến tài chính, vì hơn một nửa doanh thu của kênh đến từ một số ít tàu sử dụng các kênh mở rộng mới.

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều vấn đề hơn nữa, với điều kiện khô hạn làm giảm lượng nước có sẵn và buộc phải hạn chế tầm nước trong cả năm nay, dẫn đến hạn chế sức chứa của tàu.

Bà Marotta bày tỏ chút lo lắng về tương lai của con kênh, nơi vận chuyển mọi thứ từ đậu nành cho đến hành khách trên tàu du lịch. Cô ấy nói: “Có rất nhiều bộ phận chuyển động, đặc biệt là ảnh hưởng của các hạn chế carbon trong tương lai đối với vận chuyển.

Tương lai của dịch chuyển sản xuất có thể thúc đẩy phát triển container ở nơi khác. Nhưng các chuyến vận chuyển năng lượng vẫn dựa vào Kênh đào Panama. Ngay cả việc phát triển đường bộ ở miền bắc Brazil cũng có thể làm tăng lượng hàng hóa vận chuyển từ Brazil đến Trung Quốc – thông qua kênh đào.

“Kênh đào Panama của chúng tôi vẫn là một tuyến đường rất cạnh tranh,” cô nói.

Chúng tôi bắt đầu xem xét các giải pháp để giải quyết mực nước, từ việc nạo vét để cho phép trữ thêm nước trong mùa mưa đến việc lắp đặt các tấm màn bong bóng có thể che chắn chống lại sự xâm nhập của nước mặn, vốn có thể làm giảm lượng nước ngọt xả ra.

Sebastian Galiani, một nhà kinh tế của Đại học Maryland, thành viên của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia, cho biết: “Cho đến nay, không có dự đoán nào về việc mở rộng kênh đào được thỏa mãn.

Ông đã dành hai thập kỷ để nghiên cứu cách Kênh đào Panama đã thay đổi thế giới, sử dụng các công cụ phân tích kinh tế và địa lý để phát hiện ra rằng, chẳng hạn, trong một phần tư thế kỷ hoạt động đầu tiên, nó đã nâng năng suất sản xuất của Canada lên 13% và hỗ trợ mức tăng dân số 7,8% ở British Columbia. 

Ông nói: “Khoản đầu tư cơ sở hạ tầng rất lớn này đã thay đổi thế giới.

Tuy nhiên, giờ đây, bản thân Kênh đào Panama có thể được định hình bởi sự kiểm soát của các thế lực bên ngoài.

“Thế giới thay đổi,” Giáo sư Galiani nói, “và những thứ từng hữu ích tại một thời điểm nào đó sẽ không còn như vậy nữa.”

Nguồn: The Globe and Mail

Từ khóa: Kênh đào Panama, thương mại toàn cầu, chuỗi cung ứng