Liệu Thuế kỹ thuật số có kìm hãm quá trình chuyển đổi số?

wto

Trong hai thập kỷ qua, các thành viên WTO đã giữ nguyên cam kết không áp thuế đối với sản phẩm, dịch vụ số. Tuy nhiên, chính sách đó hiện đang gặp rủi ro.

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vừa công bố dự báo thương mại toàn cầu mới nhất, trong đó nổi bật là nội dung “thương mại toàn cầu dự báo chỉ tăng trưởng 1,7% trong năm nay, thấp hơn nhiều so với mức trung bình của hai thập kỷ qua”.

Đây không phải là một tin tức tốt cho nền kinh tế toàn cầu vốn đang bị khủng hoảng bao vây. Giá trị thương mại hàng hóa toàn cầu đạt kỷ lục 25,3 nghìn tỷ USD vào năm 2022, mặc dù đã bị “thổi phồng” do giá trị hàng hóa toàn cầu tăng cao. Giá trị thương mại dịch vụ toàn cầu đạt 6,8 nghìn tỷ USD, trong đó xuất khẩu dịch vụ chuyển giao công nghệ số chiếm hơn một nửa, tương đương 3,8 nghìn tỷ USD.

Một nội dung cần được xem xét kỹ hơn: Theo ước tính của WTO, giá trị xuất khẩu toàn cầu của các dịch vụ số đã tăng gần 4 lần kể từ năm 2005, trung bình 8,1% mỗi năm trong giai đoạn 2005-2022, vượt xa giá trị xuất khẩu hàng hóa (5,6%) và các dịch vụ khác (4,2%).

Sự tăng trưởng này có thể đến từ nhiều yếu tố, nhưng chắc chắn, lệnh cấm áp thuế đối với sản phẩm, dịch vụ số trong thời gian dài của WTO đã đóng vai trò xúc tác. Đây chính xác là điều mà các quốc gia đang phát triển đã lường trước được. Đó cũng là lý do tại sao động thái của các quốc gia như Indonesia nhằm chấm dứt lệnh cấm lại gây nhiều tranh cãi.

Bộ Tài chính Indonesia đã ban hành một nghị định vào đầu năm nay, trong đó quy định cơ chế áp dụng thuế quan đối với các sản phẩm chuyển đổi số. Họ đã nhanh chóng chỉ ra rằng thuế đối với sản phẩm này vẫn ở mức 0 và các quan chức Indonesia đã bày tỏ sự quan tâm đối với các khoản thu thuế này.

Động thái này trước đó đã được báo cáo trong bản đệ trình lên Đại hội đồng WTO vào tháng 12 năm 2022, trong đó họ cho rằng các nước đang phát triển đang mất hàng tỷ USD số thu thuế do lệnh cấm này. Kèm theo đó là những thông cáo chính thức cho thấy có sự can thiệp của các nhóm lợi ích khác trong nước.

Giống như việc bỏ qua thuế trước đó đã thúc đẩy sự phát triển của kinh tế số, việc áp dụng thuế bây giờ sẽ làm chậm sự tăng trưởng do giá dịch vụ cao hơn và giảm mức tiêu thụ. Kết quả là tăng trưởng GDP thấp hơn; thậm chí còn có thể gây tác động ngược lại, khoản thu thuế bị thu hẹp cũng là một vấn đề khác.

Như Trung tâm Kinh tế Chính trị Quốc tế Châu Âu (ECIPE) đã chứng minh, các quốc gia áp dụng thuế quan đối với sản phẩm chuyển đổi số sẽ bị thiệt hại về GDP nhiều hơn so với số thuế thu được.

Theo tính toán của ECIPE, nếu một quốc gia áp đặt thuế quan và dẫn đến nhiều quốc gia khác cũng áp dụng để đối ứng, Nam Phi sẽ mất GDP gấp 25 lần so với số thu thuế; Ấn Độ là 49 lần và đối với Indonesia, con số này là gấp 160 lần. Tóm lại, trong trường hợp này, đơn giản đây là chính sách tài khóa không hiệu quả.

Bản đệ trình lên WTO của Jakarta cũng định hình chính sách thuế này như một biện pháp nhằm hỗ trợ cho sự phát triển của các doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ (MSMEs). Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang thương mại số hóa nhằm mục đích cuối cùng là cải thiện năng suất, giảm chi phí vận chuyển và logistics - các chi phí chiếm tỷ lệ cao trong tổng chi phí thương mại của Indonesia. Một phần nhờ vào lệnh cấm này mà số lượng kỳ lân trong lĩnh vực số của Indonesia ngày càng tăng lên.

Theo Hội đồng Đối thoại Dịch vụ Indonesia (ISD), gần một nửa MSME bán sản phẩm thông qua các kênh trực tuyến như Tokopedia hoặc Shopee – các nền tảng sử dụng công cụ số. Hàng tháng, các MSME có thể cắt giảm trung bình 20% chi phí tiếp thị, 17% chi phí vận chuyển và 16% chi phí logistics khác.

ISD còn phát hiện ra rằng, sau khi áp dụng và sử dụng hàng hóa, dịch vụ số, 79% MSME của Indonesia cho biết rằng doanh thu của họ đã tăng lên, 63% cho biết chi phí hoạt động thấp hơn và 85% MSME có thể mở rộng kinh doanh.

Phòng Thương mại Hoa Kỳ cùng với 28 hiệp hội các doanh nghiệp lớn từ khắp nơi trên thế giới,đã gửi văn bản tới chính phủ Indonesia về vấn đề này vào tuần trước, trong đó đặc biệt lưu ý tác động tiêu cực mà thuế kỹ thuật số sẽ gây ra đối với các MSME của Indonesia.

Tại buổi công bố báo cáo của WTO, Tổng giám đốc Ngozi Okonjo-Iweala cho biết: “Thương mại tiếp tục là động lực giúp nền kinh tế toàn cầu phục hồi, nhưng kinh tế toàn cầu vẫn sẽ chịu áp lực từ các yếu tố bên ngoài vào năm 2023. Điều này càng trở nên quan trọng đối với các chính phủ để tránh cho hoạt dộng thương mại bị phân mảnh và tạo ra trở ngại trong thương mại.”

Lệnh cấm áp thuế đối với sản phẩm số là một câu chuyện thành công hiếm hoi của tổ chức WTO trong những năm gần đây. Các thành viên WTO nên tạo điều kiện để thương mại dịch vụ số phát triển thay vì hạn chế nó.

Nguồn: Phòng Thương mại Hoa Kỳ

Từ khóa: thuế kỹ thuật số, chuyển đổi số