Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Độ mở thương mại tăng sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nhưng đã chậm lại sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu

Dòng chảy tự do của ý tưởng, con người, hàng hóa, dịch vụ và vốn xuyên biên giới quốc gia dẫn đến hội nhập kinh tế lớn hơn. Nhưng xu hướng dịch chuyển toàn cầu hoá diễn biến thất thường trong nhiều thập kỷ.

Những xu hướng này đang trở thành tiêu điểm rõ nét hơn trong năm 2023 khi các nhà hoạch định chính sách nỗ lực tìm hiểu và giải quyết viễn cảnh phân mảnh địa kinh tế có nguy cơ hủy hoại quá trình hội nhập vốn đã cải thiện cuộc sống và sinh kế của hàng tỷ người.

Nhìn lại dữ liệu trong hơn một thế kỷ rưỡi, các giai đoạn chính của toàn cầu hóa có thể thấy rõ bằng cách sử dụng thước đo độ mở thương mại - tổng xuất khẩu và nhập khẩu của tất cả các nền kinh tế so với tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu.

Toàn cầu hóa đã chững lại trong thập kỷ rưỡi kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Kỷ nguyên mới nhất này được gọi là “quá trình cân bằng hoá chậm lại”.

Yếu tố kinh tế và tài chính trong số năm giai đoạn chính của biểu đồ toàn cầu hoá là khác nhau, cũng như các quy tắc và cơ chế khác nhau cho các mối quan hệ kinh tế và tài chính giữa các quốc gia, chúng tôi đã nhấn mạnh gần đây trong một lưu ý của IMF thảo luận về tác động của sự chia tách về thương mại cũng như sự tách rời công nghệ.

1. Thời đại Công nghiệp hóa là thời kỳ mà thương mại toàn cầu - do Argentina, Úc, Canada, Châu Âu và Mỹ thống trị - được tạo điều kiện thuận lợi bằng hệ thống tiền tệ quốc tế. Nó chủ yếu được thúc đẩy bởi những tiến bộ trong giao thông vận tải giúp giảm chi phí thương mại và thúc đẩy tang trưởng khối lượng thương mại.

2. Thời kỳ giữa hai cuộc chiến tranh chứng kiến sự đảo ngược mạnh mẽ của toàn cầu hóa do xung đột quốc tế và sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ. Bất chấp việc Hội Quốc Liên thúc đẩy hợp tác đa phương, khu vực hóa thương mại trong bối cảnh các rào cản thương mại và sự phá vỡ hệ thống tiền tệ quốc tế thành các khối tiền tệ.

3. Kỷ nguyên tiền tệ Bretton Woods chứng kiến Mỹ nổi lên như một cường quốc kinh tế thống trị với đồng đô la, sau đó là vàng, làm nền tảng cho một hệ thống với các tỷ giá hối đoái khác được chốt bằng đồng bạc xanh. Sự phục hồi sau chiến tranh và tự do hóa thương mại đã thúc đẩy sự mở rộng nhanh chóng ở châu Âu, Nhật Bản và các nền kinh tế đang phát triển, đồng thời nhiều quốc gia nới lỏng kiểm soát vốn. Nhưng chính sách tài chính và tiền tệ mở rộng của Mỹđược thúc đẩy bởi chi tiêu xã hội và quân sự cuối cùng đã khiến hệ thống không cònbền vững. Mỹ đã chấm dứt khả năng chuyển đổi đô la sang vàng vào đầu những năm 1970 và nhiều quốc gia đã chuyển sang chế độ tỷ giá thả nổi.

4. Kỷ nguyên Tự do hóa chứng kiến việc dỡ bỏ dần các rào cản thương mại ở Trung Quốc, và các nền kinh tế thị trường lớn mới nổi khác; sự hợp tác kinh tế quốc tế chưa từng có, bao gồm cả sự hội nhập của khối Xô Viết cũ. Tự do hóa chiếm phần lớn sự gia tăng thương mại và việcTổ chức Thương mại Thế giới (WTO) được thành lập vào năm 1995, đã trở thành cơ quan giám sát đa phương mới của các hiệp định thương mại, đàm phán và giải quyết tranh chấp. Dòng vốn xuyên biên giới tăng mạnh, làm tăng tính phức tạp và tính liên kết của hệ thống tài chính toàn cầu.

5. Quá trình “Cân bằng hóa chậm” diễn ra sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu được đặc trưng bởi sự chậm lại kéo dài trong tốc độ cải cách thương mại và làm suy yếu sự ủng hộ chính trị đối với thương mại mở trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Nguồn: IMF

Từ khóa: toàn cầu hoá; khủng hoảng; tài chính.