Khả năng gia nhập CPTPP của Trung Quốc

tq cptpp

Hợp tác kinh tế trong các mối quan hệ là điều cần thiết, ngay cả khi các vấn đề có thể trở nên nan giải.

Yêu cầu xin gia nhập hiệp định CPTPP gần đây của Trung Quốc khiến các quốc gia khác bất ngờ. Với tình hình căng thẳng địa chính trị đang ở mức cao, Trung Quốc hiện đang chính thức tìm cách tham gia vào chính hiệp định thương mại được tạo ra để chống lại mình.

Đối với Úc, thành viên hàng đầu của CPTPP, việc làm này càng khiến Úc trở nên khó xử. Thứ nhất, nước này vừa tham gia vào thỏa thuận tàu ngầm mới AUKUS cùng với Hoa Kỳ và Anh; thứ hai là tình trạng căng thẳng thương mại hơn một năm qua với Trung Quốc, thậm chí khiến mối quan hệ song phương giữa hai nước đóng băng sâu hơn.

Nhiều người Úc tỏ ra hoài nghi với quyết định xin gia nhập CPTPP của Trung Quốc, một số cho rằng đây chẳng khác nào sự vận động địa chính trị mà Trung Quốc đang nhắm đến.

Thời điểm xin gia nhập này của Trung Quốc có thể là một cơ hội tốt. Từ nhiều năm trước, nước này cũng đã thể hiện mối quan tâm đến hiệp định CPTPP, tuy nhiên cho đến năm ngoái, dưới sự chỉ đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc mới chính thức xem xét khả năng tham gia vào hiệp định.

Quan điểm các quốc gia vừa phải ổn định về mặt an ninh và địa chính trị, vừa phải thúc đẩy kinh tế và hợp tác quốc tế cùng một lúc, chưa chắc đã lỗi thời. Đây chính xác là những gì mà Úc phải làm trong thời gian tới. Vì thế, trong phạm vi có thể, Úc cũng nên chuẩn bị việc khuyến khích các nước khác cũng thực hiện giống mình- bao gồm cả các thành viên CPTPP, Hoa Kỳ và đặc biệt là Trung Quốc.

Không ai hy vọng biến Trung Quốc thành hệ thống kinh tế (hoặc chế độ dân chủ) giống Úc: cốt lõi vấn đề chỉ là tìm ra phương thức giải quyết,để tránh những thái độ thù địch không đáng có. Úc không chỉ giao thương với các nước bạn, mà còn các nước có nền dân chủ hoặc các nước nói tiếng Anh. Mặc dù, một thế giới phụ thuộc lẫn nhau trên nhiều phương diện quốc tế mang lại cho tất các các bên nhiều cơ hội hơn để cùng hưởng lợi và nhiều lý do hơn để thúc đẩy sự ổn định chung.

Nhiều ý kiến cho rằng Trung Quốc không thể đáp ứng cái gọi là các quy tắc “tiêu chuẩn vàng” của CPTPP. Đây là một quan điểm sai lầm. Chúng phản ánh những thỏa hiệp không thể tránh khỏi trong các mối quan hệ quốc tế. Và trên thực tế, các quy tắc của CPTPP vẫn có cơ hội thay đổi, tức là khả năng gia nhập trong tương lai của Trung Quốc không phải là điều xa vời.

Xét cho cùng, Việt Nam có những đặc điểm kinh tế tương tự Trung Quốc và hiện giờ đã là một thành viên của hiệp đinh CPTPP. Trung Quốc lớn hơn nhiều, vì vậy các thành viên CPTPP có thể sẽ tạo cơ hội để Trung Quốc tham gia nếu muốn. Tương tự, GDP của Trung Quốc cũng cao hơn rất nhiều. Một Trung Quốc vận hành theo các quy tắc sẽ tốt hơn là ngược lại. Hợp tác kinh tế trong các mối quan hệ là điều cần thiết ngay cả khi các vấn đề khác có thể trở nên nan giải. Trong mọi trường hợp, cơ hội đàm phán phải rõ ràng.

Một vấn đề khác là nhiều người cho rằng Trung Quốc đang đi trên con đường trái ngược với các quy tắc dựa trên thị trường của CPTPP. Tuy nhiên, không có gì cho thấy Trung Quốc sẽ tiếp tục đi theo con đường hiện tại mãi mãi. Về mặt nào đó, Trung Quốc chưa có nhiều thay đổi trong cải cách nền kinh tế theo hướng thị trường. Một nền kinh tế tăng trưởng chậm lại có thể thúc đẩy một cuộc cải tổ. Thời gian trong nhiều năm đàm phán CPTPP có thể thay đổi mọi thứ. Hiệp định CPTPP sẽ mang lại cho Trung Quốc những lợi ích kinh tế và là lối thoát để giảm bớt một số căng thẳng thương mại với phương Tây. Hiện nay, các nhà cải cách kinh tế theo tư tưởng tự do có thể không được ủng hộ, nhưng các cuộc đàm phán gia nhập đang diễn ra có thể giúp củng cố lại mục tiêu của họ về lâu dài.

Vậy khi đó Úc phải làm gì? Bộ trưởng Thương mại Dan Tehan cho biết các cuộc đàm phán xin gia nhập chỉ có thể chính thức bắt đầu khi các bộ trưởng tổ chức hội đàm và Trung Quốc phải bỏ lệnh trừng phạt thương mại đối với Úc. Ông cũng lưu ý rằng các thành viên CPTPP hiện tại phải được tạo lòng tin rằng bất kỳ thành viên mới nào cũng phải thực hiện các quy tắc của hiệp định một cách thiện chí- vì vậy, với những gì đang diễn ra hiện nay, Trung Quốc sẽ phải cải thiện rất nhiều việc. Một số người có thể phân vân rằng liệu việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt có nên là điều kiện tiên quyết hay nên để vấn đề này cho các cuộc đàm phán xin gia nhập ban đầu. Nhưng chắc chắn rằng việc loại bỏ các lệnh trừng phạt sẽ là cần thiết để quy trình có thể được tiến hành.

Do đó, mọi diễn biến sắp tới tùy thuộc vào hành động của Trung Quốc. Nước này phải chứng minh cho các thành viên CPTPP thấy sự thiện chí hợp tác khi gia nhập hiệp định. Hoặc nước này sẽ phải hy sinh một kế hoạch tiềm năng quan trọng để thực hiện cam kết kinh tế trên trong cuộc chơi địa chính trị trong ngắn hạn.

Úc không tham gia kiểm soát bất cứ điều nào trong số đó. Nhưng Úc có thể hướng Trung Quốc làm theo những gì mình muốn.

Điều đó có nghĩa là triển vọng trở thành thành viên chính thức của Trung Quốc thực sự sẽ là một một bước tiến đáng hoan nghênh và là việc mà Úc sẽ tích cực hướng tới thông qua việc thừa nhận một số cơ hội thay đổi trong quy tắc của CPTPP thay vì tuân thủ nó một cách rập khuôn. Úc cũng có thể khuyến khích các thành viên CPTPP khác, đặc biệt là Nhật Bản, cân nhắc lại các quy tắc của hiệp định. Úc cũng sẽ khuyến khích Hoa Kỳ trở lại hiệp định CPTPP và thay đổi cách nhìn của Hoa Kỳ về nỗ lực xin gia nhập hiệp định này của Trung Quốc.

Một chiến lược như vậy cho thấy rằng Úc có thể hưởng lợi từ việc hợp tác với Trung quốc về một số vấn đề (riêng khí hậu là một vấn đề khác), đồng thời vẫn cân nhắc thận trọng những vấn đề khác (như an ninh và nhân quyền). Úc có thể chấp nhận Trung Quốc đóng một vai trò quốc tế lớn hơn ở một số khía cạnh trong khi vẫn kiểm soát các khía cạnh còn lại.

Chiến lươc trên cũng cho người dân ở châu Á thấy rõ một điều: Mặc dù tham gia thỏa thuận AUKUS, Úc thực sự vẫn có khả năng theo đuổi một chiến lược chung với Trung Quốc.

Nguồn: The Interpreter

Từ khóa: Úc, thỏa thuận AUKUS, Trung Quốc xin gia nhập CPTPP